شبکه‌ی دیدگاه: نیروهای سرنگونی‌طلب متحد شوید didgah      

صفحه‌ی نخست‌

حقوق بشر

يادداشت هفته

 پيوندها 

دوشنبه ۷ فروردين ۱۳۹۶ - ۲۷ مارس ۲۰۱۷



سايت ديدگاه


اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
فیس بوک Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

هراند دينک، خبرنگار معروف ارمنی تبار ترکیه ترور شد

بهرام رحماني

bamdadpress@telia.com

 هرانت دينک، Hrant Dink سردبير نشریه آگوس، ۵۳ ساله، ساعت ۳ بعد از ظهر جمعه، ۱۹ ژانویه، در مقابل دفتر روزنامه «آگوس»، در استانبول، توسط فردی ناشناس به ضرب گلوله کشته شد. بنا به گفته مقامات ترکيه، جوان ۱۸ يا ۱۹ ساله­ای چهار بار به سوی اين خبرنگار شليک کرده است.

هراند دينک، روزنامه­نگار معروف ترک ارمنی تبار، بارها به خاطر طرح موضوع کشتار ارامنه در دوران امپراطوری عثمانی که آن را نسل کشی می­نامید، از سوی دستگاه قضايی ترکیه تحت تعقیب قرار گرفته بود. این روزنامه­نگار، اخیرا توسط گروه­های ناسیونالیست ترکیه تهدید به مرگ شده بود.

هراند دینک، تابستان سال گذشته‌ در پی انتشار مطالبی درباره‌ قتل­عام ارامنه‌ در امپراطوری عثمانی، محاکمه شد. این روزنامه­ نگار، از جمله‌ روشنفکرانی بود که‌ ماده‌ 350 قانون اساسی ترکیه‌ را که‌ بر اساس آن طرح موضوع نسل­کشی ارامنه،‌ تحت عنوان توهین به‌ ملیت ترک جرم محسوب می­شود، مورد انتقاد شدید قرار داده‌ بود.

دولت ترکيه، همواره قتل­عام ارامنه در اوايل قرن بيستم را انکار می­کند، اگر چه سازمان ملل متحد، کشتار ارامنه را همراه با کشتار روندا و هولوکاست يهوديان، به عنوان يکی از سه نسل­کشی قرن بيستم به رسميت شناخته است.

اورهان پاموک، نويسنده ترک و برنده جايزه نوبل ادبيات سال ۲۰۰۶ نيز که در مصاحبه­ای از قتل عام يک ميليون ارمنی و هزاران کرد سخن گفته بود، از سوی دولت ترک «متهم» به «خيانت» به «ملت» ترک شده بود. اورهان پاموک، اجبارا مدتی خود را مخفی کرده بود تا آب­ها از آسیاب بیافتد. سرانجام با فشار کانون­های نویسندگان کشورهای اروپایی و جوامع بین­المللی مدافع آزادی بیان، دادگستری ترکیه مجبور به عقب­نشینی شد و دادگاه او را لغو کرد. بر اساس ماده 301 قانون جزایی ترکیه، اشاره به قتل­عام ارامنه و کردها جرم محسوب می­شود.

اخیرا پنج روزنامه نگار دیگر نیز در ترکیه دادگاهی شدند. این پنج نفر به اتهام نوشتن مطالبی درباره کشتار ارامنه به دست امپراتوری عثمانی هنگام جنگ جهانی اول محاکمه گردیدند. این دادگاه به درگیری و تشنج کشیده می­شود. درگیری زمانی آغاز شد که قاضی دادگاه دو تن از وکیلان شاکی پرونده را به خاطر رعایت نکردن نظم اخراج می­کند. این افراد هنگام خروج از تالار دادگاه با وکلای مدافع متهمان به زد و خورد می­پردازند.

این روزنامه نگاران، در نوشته­های خود به تصمیم محاکم قضایی ترکیه درباره منع برگزاری کنفرانسی درباره کشتار ارامنه بین سال­های 1915 و 1917 اعتراض کرده بودند. آن­ها، بر اساس ماده 301 قانون جزایی ترکیه محاکمه شدند. این قانون، توهین به ارگان­های دولتی را ممنوع کرده است و در صورت محکوم شدن این پنج روزنامه نگار، هر کدام بین شش ماه تا ده سال زندانی می­شوند.

حسن جمال، یکی از متهمان خواستار رعایت استانداردهای حقوق بشر اروپایی توسط دولت ترکیه شد. جمال در گفتگو با خبرگزاری فرانسه، تاکید کرده بود که صرفا از حق خود برای آزادی بیان استفاده کرده است تا تصمیم محاکم این کشور را غیر دموکراتیک بخواند.

مورات بلگه، عصمت برکان، هالوک شاهین و ارول کاتیرچی اوغلو چهار روزنامه نگار دیگر مورد محاکمه هستند.

اشاره به کشتار جمعی ارامنه در ترکیه بصورت یک موضوع ممنوعه درآمده است.

«هرانت دينك»، به خاطر تلاش­هايش براى احقاق حق اقليت ارمنى در تركيه، سال گذشته به دريافت جايزه «هنرى نانن» را  در هامبورگ آلمان نائل شد . اين جايزه در راستاى دفاع از آزادى مطبوعات به روزنامه نگاران مستقل و فعال تعلق  مى­گيرد.

ترور «هرانت دينك»، بازتاب بسيار گسترده­ای در جامعه تركيه داشته و شبكه‌های  تلويزيونی با قطع برنامه‌های عادی خود، گزارش‌هايی در مورد اين ترور را منتشر كرده و با  رهبران سياسی و كارشناسان در مورد اين ترور و انگيزه و نتايج احتمالی آن به مباحثه  پرداخته‌اند .

رجب طيب اردوان، نخست وزير تركيه، اين قتل را تجاوز به وحدت تركيه  دانسته، اطمينان داد كه قاتل به سزاى عمل خود خواهد رسيد . اردوغان در يك مصاحبه مطبوعاتی، با اعلام اين مطلب افزود: «اين سوء قصد منفور  موجب تاسف شديد است و گلوله‌هايی كه به اين نويسنده شليك شد، در واقع به همبستگی  ملی، آسايش و ثبات و آزادی عقيده و بيان شليك شده است.» وی، اضافه كرد: «عامل يا  عاملان، طراح يا طراحان و دست يا دست‌های آغشته به خون اين جنايت، شناسايی و مجازات  خواهند شد.» این قولی است که نخست ­وزیرهای سابق ترکیه نیز پس از هر تروری می­دادند، در حالی که هرگز تروریست­ها شناسایی و دستگیر نمی­شدند، به همین دلیل اما بخش آگاه جامعه ترکیه، در پس هر تروری، سایه گروه­های ناسیونالیست و پلیس مخفی این کشور­(میت) را احساس می­کند.

رييس جمهوری، رييس مجلس و وزارت امور خارجه و رهبران احزاب سياسی تركيه هم با  صدور اطلاعيه‌هايی اين ترور را محكوم كردند. اتحاديه اروپا، فرانسه، آلمان و ارمنستان، ترور هرانت دينک را محکوم کردند.

پليس ترکيه سه نفر فرد مظنون به دست داشتن در ترور هرانت دينک روزنامه­نگار ارمنی تبار اين کشور را دستگير کرده است.

از سوی دیگر، هزاران تن از مردم آزادی­خواه استانبول، آنکارا و ازمیر، در اعتراض به ترور هرانت دينک، خبرنگار معروف ارمنی تبار، روز شنبه ، ۲۰ ژانویه، دست به  تظاهرات زدند. هزاران تظاهرکننده، از ميدان تقسيم به سوی هالاسکارگازی، محل ترور هرانت دينک به راه انداختند، قتل اين روزنامه­نگار را محکوم کردند. در میدان «كیزیلای» در مرکز شهر آنکارا نیز تظاهراتی در اعتراض به قتل این روزنامه­نگار برگزار گردید.

تظاهرکنندگان، شعارهايی از قبيل «همه ما هرانت دينک هستيم»، «هم­مان ارمنی هسشتیم»، «زنده باد همبستگی خلق­ها»، «همه­مان کرد هستیم»، «همه­مان ترک هستیم» و...، سردادند.  مردم معترض، همچنین خواستار شناسایی و مجازات عاملان قتل «هراند دینک»، شدند.

 

قتل­عام ارمنی­ها

در تاریخ، روایت­های مختلفی درباره قتل­عام ارمنی­ها توسط ترکان جوان عثمانی وجود دارد. در برگ­هائی از تاریخ می­خوانیم، روز شنبه 24 آوریل 1915، در شهر استانبول، 600 نفر از ارامنه صاحب نام به دستور دولت ترک­های جوان به قتل رسیدند.

این کشتار، سرآغاز قتل­عام ارامنه توسط دولت ترک­های جوان بود که حدود یک میلیون و دویست هزار نفر از جامعه ارمنی امپراتوری عثمانی در جریان آن جان خود را از دست دادند.

در زمان امپراتوری عثمانی، ارمنی­ها و یونانی­ها در کنار همدیگر زندگی می­کردند بدون این که با مشکلی مواجه شوند. آن­ها نقش مهمی در عرصه بازرگانی و سیستم اداری حکومت عثمانی داشتند. تا این که در سال 1909، سلطان عبدالحمید دوم توسط جنبش ملی­گرای «ترک­های جوان» به رهبری انور پاشا، دستش از حکومت کوتاه ­شد.

جنبش ترک­های جوان، پان تورانیسم یا اتحاد همه ترک زبان­ها، از سواحل اژه تا مرزهای چین را تبلیغ ­کردند. در زمان سلطان محمد پنجم سلطان جدید عثمانی که مقامش بیش­تر تشریفاتی بود، عثمانی به آلمان نزدیک شد.

همان­طورکه اشاره کردیم، این کشور، در نوامبر سال 1914، در کنار قدرت­های آلمان و اتریش علیه روسیه و کشورهای غربی وارد جنگ جهانی اول ­شد. ارتش روسیه، نیروهای عثمانی را شکست داد و وارد خاک عثمانی گردید.

ارتش عثمانی که توسط ترک­های جوان رهبری می­شد هنگام عقب­نشینی فجایع زیادی را علیه ارامنه ساکن سرزمین­هائی که از آن عبور می­کرد، به بار آورد.

در همین دوران، فرانسوی­ها و انگلیسی­ها آماده ­شدند تا با پیاده کردن قوای خود در تنگه داردانل شهر استانبول، پایتخت عثمانی را تصرف کنند. ترک­های جوان که موقعیت خود را در خطر دیدند تصمیم گرفتند با اعمال خشونت علیه ارامنه توجه افکار عمومی را منحرف سازند.

طلعت پاشا، وزیر کشور و یکی از رهبران این جنبش، دستور کشتار ارامنۀ شهر استانبول و سپس ارامنه­ای که در ارتش عثمانی خدمت می­کردند را صادر کرد.

در تلگرافی که از سوی وزارت کشور دولت «اتحاد و ترقی»، به سلول­های ترک­های جوان مخابره می­شود چنین نوشته شده بود: دولت تصمیم به نابودی کلیه ارامنه ساکن ترکیه گرفته است. باید به موجودیت آن­ها خاتمه داد، حتی اگر قرار باشد به خشن­ترین شیوه­ها متوسل شد.

نه سن و نه جنسیت آن­ها نباید مورد ملاحظه قرار گیرد. در این کار اصول اخلاقی و وجدانی جائی ندارد.

طلعت پاشا، با کمک ترکان جوان، در «تشکیلات مخصوصه» که سازمان پلیس مخفی عثمانی بود به مطالعه امکان اجرای طرح پاکسازی قومی ارمنی­ها پرداخت و سر آخر به مدیریت بهاء­الدین شاکر که آن زمان عضو کمیته مرکزی «اتحاد و ترقی» و مسئول شاخه سیاسی «تشکیلات مخصوصه» بود، توانست طرح خود را به اجرا درآورد.

ارامنۀ هفت ایالت شرقی، توسط ارتش تحت فرماندهی ترک­های جوان قتل­عام و یا در کاروان­های انبوه گردآوری و به مناطق جنوبی تبعید شدند. حتی آن­هائی هم که از دست ارتش جان سالم بدر می­بردند، تقریبا کلیه آن­ها، از بی­آبی و بی­غذائی و یا بر اثر حمله اقوام مختلف که توسط ترک­های جوان تحریک شده بودند، در راه جان خود را از دست دادند. پس از ایالت­های شرقی، نوبت به ارامنۀ سراسر امپراتوری عثمانی رسید و آنان نیز به دستور جنبش ناسیونالیست­های ترک­های جوان قتل­عام شدند.

بدین ترتیب، در روز شنبه 24 آوریل 1915، در شهر استانبول 600 نفر از ارامنه صاحب نام شهر به دستور دولت ترک­های جوان به قتل رسیدند که این جنایت سرآغاز قتل­عام دهشتناک ارامنه توسط جنبش ترک­های جوان بود.

در آن دوره، امپراتوری عثمانی، دو میلیون تبعه ارمنی داشت که در مجموع دو سوم آن­ها در جریان این کشتار جمعی جان خود را از دست دادند.

بسیاری از رهبران جمهوری ترکیه و به ویژه بنیان­گذار آن مصطفی کمال آتاترک خود از رهبران ترکان بود که در دوه دهۀ پایانی امپراتوری عثمانی حکومت را در استانبول در دست داشت.

سایت اینترنتی بی­بی­سی، در تاریخ 22 آوریل 2005، درباره قتل­عام ارامنه نوشت: تاکنون حدود پانزده کشور یا پارلمان آن­ها از جمله روسیه و فرانسه کشتار ارمنه را رسماً «قتل­عام» اعلام کرده­اند [...]. 

با وجود این، اعضای انجمن بین­المللی کارشناسان قتل­عام، پس از بررسی همه مدارک و متون موثق به این نتیجه رسیدند که در حدود یک میلیون و دویست هزار ارمنی در جریان «قتل­عام» کشته شدند. این انجمن در نامۀ اخیر خود به نخست­وزیر ترکیه بار دیگر بر این رقم تاکید کرده است.

ارامنه، همواره اصرار ورزیده­اند که ترکیه باید رسماً به ارتکاب قتل­عام اذعان کند. اما ترکیه ادعا می­کند از آن­جائی که در آن زمان ارامنه ساکن شرق آناتولی به رهبران ترک پشت کرده و در کنار نیروهای مهاجم روسیه قرار گرفته بودند، قربانی جنگ­های داخلی شدند.

یکی از نگرانی­های دولت ترکیه این است که اگر چنان­چه کشتار سال 1915 را بپذیرد، نسل­کشی محسوب خواهد شد و در آن صورت، احتمال مطرح شدن غرامت پیش خواهد آمد.­(از کتاب: «اورهان پاموک و تابوهای دولت تركیه، آزادی اندیشه و بیان»، نویسنده: بهرام رحمانی، انتشارات: کتاب ارزان، پائیز 2006، ص­ص 44 تا 47)

 

تعبیر قتل عام

دربارۀ تعبیر «قتل­عام»، در سایت اینترنتی بی­بی­سی، چنین آمده است: «ترکیه هرگز بیرون راندن اجباری ارامنه از سرزمین­هایشان را انکار نکرده اما می­گوید آنچه رخ داد قتل­عام نبود.

واژۀ «قتل­عام» در سال 1943، توسط رافایل لمکین، حقوق­دان لهستانی ابداع شد که یهودی بود. او که در جریان جنگ جهانی دوم شاهد کشته شدن همه افراد خانواده به جز خود و برادرش بود، تلاش کرد تا ارتکاب به قتل­عام، در قوانین بین­المللی جنایت به شمار آید. تلاش­های او منجر به تصویب «کنوانسیون قتل­عام» توسط سازمان ملل متحد در سال 1948 شد که از سال 1951 به مرحله اجرا درآمد.

بنا به ماده دوم این کنوانسیون هر یک از اقدامات زیر که با هدف نابودی کامل و یا بخشی از یک گروه قومی، نژادی، ملی و یا مذهبی صورت گیرد قتل­عام تلقی می­شود:

کشتن افراد گروه.

وارد آوردن صدمات شدید جسمی و روحی بر اعضای گروه.

فراهم آوردن شرایطی به عمد و به طور حساب شده که منجر به نابودی همه یا بخشی از اعضای گروه شود.

تحمیل شرایطی به منظور جلوگیری از زاد و ولد در گروه.

انتقال کودکان آن گروه به گروهی دیگر.

 

با وجود انتقاداتی که تاکنون از این کنوانسیون ابراز شده، بسیاری معتقدند که طبق استناد بر مفاد آن، حداقل سه قتل­عام در تاریخ معاصر صورت گرفته است:

کشتار ارامنه توسط ترک­های جوان عثمانی بین سال­های 1915 و 1920­.

کشتار یهودیان توسط حکومت آلمان نازی در جنگ جهانی دوم.

کشتار در رواندا که تخمین زده می­شود در سال 1994، هشتصد هزار توتسی و هوتوی میانه­رو طی آن کشته شدند.

اتحادیۀ اروپا، به­تازگی شرط اذعان ترکیه به وقوع نسل­کشی ارامنه در دوران امپراتوری عثمانی را مطرح کرده که در این مورد دولت ترکیه را در ادامه سیاست­های داخلی و خارجی­اش با مشکلات بزرگی رو­به­رو می­سازد. پارلمان اروپا، در نشست اکتبر 2005، عضویت ترکیه در اتحادیۀ اروپا را مشروط بر به رسمیت شناختن قتل­عام ارامنه از سوی مقامات این کشور دانست. نمایندگان پارلمان اروپا، این طرح را با 365 رأی موافق در برابر 181 رأی مخالف به تصویب رساند. سخن­گوی وزارت امور خارجه ترکیه نیز در واکنش به تصویب این طرح خاطرنشان کرد: ترکیه همانند گذشته به تلاش­های خود در راستای عضویت در اتحادیۀ اروپا ادامه می­دهد.

تاکنون کشورهائی نظیر اعضای اتحادیۀ اروپا و همچنین پارلمان اروپا، مجلس ایتالیا، مجلس سنای فرانسه، مجلس سوئد، مجلس سنای بلژیک، اتحاد بین­المللی پژوهشگران نژادکشی در دومین نشست خود در مونترال کانادا در تاریخ ژوئن 1997، مجلس ایالتی کالیفرنیا، مجلس بزرگ­ترین ایالت استرالیا به نام نیوساوت ویلز، مجلس لبنان، مجلس یونان، مجلس عوام کانادا، مجلس اروگوئه، مجلس بلغارستان، دومای دولتی روسیه، مجالس مشترک­المنافع­­(جمهوری­های سابق شوروی)، پارلمان قبرس، کمیسیون فرعی سازمان ملل در ژنو که به مسائلی مربوط به لغو تبعید نژادی و حمایت از اقلیت­ها رسیدگی می­کند، کنگره آرژانتین، کنگره اروگوئه، مجلس نمایندگان ایالات متحده، دادگاه دائمی ملل در پاریس، شورای جهانی کلیساها، سی تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران، 29 تن از نمانیدگان مجلس سنای انگلستان، حدود سی تن از نمایندگان مجلس ملی سوئیس و غیره، حمایت خود را از شناسائی واقعه قتل­عام ارمنیان توسط امپراتوری عثمانی اعلام داشتند.­(همان منبع، ص­ص 53 تا 55)

 

دولت ترکیه، در سرکوب آزادی­های فردی و اجتماعی، ترور و قتل­عام مردم ارامنه و کرد، سابقه طولانی و پرونده سیاهی دارد. از این رو، ترور هرانت دنیک، اگر توسط پلیس مخفی ترکیه هم صورت نگرفته باشد، بی­شک توسط گروه­های ناسیونالیست صورت گرفته که سرنخ اصلی این گروه­ها نیز به دولت، ارتش، پلیس، پارلمان، احزاب ناسیونالیست و مذهبی که قدرت در دست آن­ها دست به دست می­گردد، منتهی می­شود.

ترور هرانت دينک، فاجعه دیگری برای مردم آزادی­خواه و به خصوص نویسندگان و روزنامه­نگاران آزادی­خواه و برابری­طلب است و باید شدیدا آن را محکوم کرد. همچنین با بازماندگان و دوستان و همکاران این روزنامه­نگار عمیقا احساس هم­دردی نمود.

مسلم است که آزادى عقیده و بیان، بخشى از هویت و حق حیات انسان و دفاع از بی­قید و شرط از  این حق، بزرگداشت ارزش­های زندگی است.

 

توضیح:

کتاب «اورهان پاموک و تابوهای دولت تركیه، آزادی اندیشه و بیان»، در اواخر تابستان 2006، به پایان رسید و در اختیار ناشر قرار داده شد. اما انتشار آن تا چند هفته پیش به تاخیر افتاد. از این رو، در این کتاب، به اعطای جایزه ادبیات نوبل 2006 به اورهان پاموک، اشاره­ای نشده است.

پس از این که جایزه ادبیات نوبل، به اورهان پاموک تعلق گرفت، حدود هشتاد تن از نویسندگان و روزنامه­نگاران ناسیونالیست ترکیه، اعطای این جایزه را به اورهان محکوم کردند و دلیل آن را موضع­گیری­های سیاسی او در رابطه با قتل­عام ارامنه و کردها ارزیابی کردند.

اورهان پاموک، بی­شک در ردیف نویسندگانی قرار دارد که حرف دل مردم کرد و ارمنی را که سال­هاست حتی وجودشان در ترکیه نفی شده است، قتل­عام شده­اند و به کوچ اجباری وادارشان کرده­اند بیان می­کند که سبب ایجاد جایگاه پا برجائی در دل آزادی­خواهان برای وی شده و تیراژ کتاب­هایش را تا بیش از دو میلیون افزایش داده است.

 

 

بیستم ژانویه 2007

منبع: سايت ديدگاه




نسخه‌ی چاپی  
ارسال اين مطلب به دوستان

در آرشيو سايت ديدگاه:
مطالب ديگر از
بهرام رحماني:



[تاریخ ارسال: 21 Jan 2007]  [ارسال‌کننده: مهرزاد خاتوک]  [  ]  
نظامیگری خشن و ارتجاع گندیده اسلامی دو قانقاریائی است که ترکیه را از خیلی لحاظ در قرون وسطی نگهداشته است و هنوز هم دولتمردان ترکیه حتی حاضر نیستند وجود این قامنقاریا را به رسمیت بشناسند.دولت ترکیه برای حل مساله ملیت ارمنی و ترس از استقلال انها مساله را با کشتاری وحشیانه که حد اقل یک میلیون و تا سه میلیون هم نوشتهخ اند بپایان برد. بعد از کشتار یهودیان کشتار ارامنه ترکیه ننگین ترین کشتار قرن بیستم است و شگفتا که حتی حاضر نیستند آن را قبول کنند و شاید آن را از افتخارات تلریخ ترکیه می شناسند.   

  


[www.didgah.net] [email: irancrises@gmail.com] [© Didgah 1996]
بازچاپ مطالب سایت دیدگاه با ذکر منبع آزاد است.