شبکه‌ی دیدگاه: نیروهای سرنگونی‌طلب متحد شوید didgah      

صفحه‌ی نخست‌

حقوق بشر

يادداشت هفته

 پيوندها 

يكشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۶ - ۲۲ اکتبر ۲۰۱۷



سايت ديدگاه


اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
فیس بوک Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

مذاكرات استراتژيك سه جانبه؛ معادله اي سخت

ایرنا

گروه تحقيق و تفسير خبر- مذاكرات استراتژيك سه جانبه آمريكا، پاكستان و افغانستان، پس از خبر مرگ 'اسامه بن لادن' سركرده گروه تروريستي القاعده، هفته گذشته زير سايه‌ چالش ها، موانع و بدبيني ها برگزار شد.


 


بر اساس اعلام منابع خبري اين مذاكرات سه شنبه گذشته سوم خرداد ماه جاري، با حضور 'مارك گراسمن' نماينده ويژه اوباما در امور افغانستان و پاكستان، 'جاويد لودين' معاون وزير خارجه افغانستان و 'سليمان بشير' همتاي پاكستاني وي، در كابل برگزار شد. دستورالعمل كلي اين دور از مذاكرات همانند ادوار پيشين برقراري صلح در كشور افغانستان بود. برخلاف دوره هاي گذشته كه مذاكرات در سطوح عاليتر همانند سطح رييس جمهور، نخست وزيريا وزير خارجه برگزار مي شد، در اين دور كشورهاي افغانستان و پاكستان تصميم گرفتند معاون وزير خارجه را راهي اين مذاكرات كنند. دور قبلي اين مذاكرات به دليل كشتار غير نظاميان در پاكستان، انجام نشد.

* مرگ بن لادن و تاثير آن بر مذاكرات استراتژيك
----------------------------------------------------
نكته بسيار مهم در اين دور از مذاكرات، مرگ بن لادن بود. چنين مي نمود كه در ظاهر ، گروه هايي كه همواره متهم به انجام فعاليت هاي تروريستي در افغانستان بودند، با مرگ رهبر اصلي خود تضعيف شده باشند و مذاكرات حول چينش ساختارهاي جديد و بدون مانع پيش رود، اما واقعيت اين است كه با كشته شدن بن لادن و تقويت فعاليت هاي تروريستي در افغانستان و پاكستان و اعلام رسمي القاعده مبني بر تلافي مرگ وي، بازيگري كه قرار بود با مرگ رهبرش تضعيف گردد، فعال تر شده است. بنابراين مقابله با تشديد اقدامات ضد امنيتي يعني شرايط حادث شده غير قابل پيش بيني، از محورهاي اصلي مذاكرات بود. اين موضوع زماني مهمتر مي گردد كه آمريكا احساس مي كند كه ممكن است تلافي القاعده، در خاك آمريكا صورت بگيرد و حادثه اي شبيه به 11 سپتامبر 2001 و يا كمي تعديل شده آن را ايجاد كند. اما بايد منتظر ماند تا ماهيت اقدامات تلافي جويانه گروه هاي تروريستي مشخص گردد.

** دستور كار نماينده ويژه اوباما در مذاكرات
-----------------------------------------------
مارك گراسمن در اين دور از مذاكرات استراتژيك سه جانبه با چالش هاي متعددي روبرو بود. چالش اول مربوط به شخص وي است. گراسمن ديپلمات بازنشسته اي است كه محدوده فعاليت هايش در دوره خدمت به وزارت خارجه آمريكا، قاره اروپا بود وي براي يك دوره عنوان سفير آمريكا در تركيه را تجربه كرده است.
شرايط آسيا و به خصوص منطقه جنوب آسيا كاملا متفاوت با متن و زمينه اروپايي است. موضوعات جاري در اين منطقه كمتر مبتلا به اروپاي دوران گرسمن بوده است. به عبارتي گراسمن تجربه درگيري با موضوعات سخت (
Tough) همانند تروريزم را بر خلاف 'ريچارد هالبروك' نماينده سابق اوباما، ندارد. موضوع ديگري كه باز به شخص گراسمن برمي گردد اين است كه وي براي اولين بار است كه در مذاكرات استراتژيك شركت مي كند. البته طي يك ماه گذشته وي در مذاكرات دوجانبه با مقامات پاكستان و افغانستان ديدار كرده است. ضعف گراسمن از آنجا آشكار مي گردد كه پس از واكنش پاكستان به اقدام يك جانبه و بدون اطلاع آمريكا در خاك پاكستان، آمريكايي ها تصميم گرفتند جهت دلجويي و جلوگيري از تيرگي روابط ، 'جان كري' از اعضاي شوراي روابط خارجي سناي آمريكا را به پاكستان بفرستند.
دستور كار ديگري كه براي گراسمن تعريف مي شود در سطح دوجانبه و يا سه جانبه، جنبه رسمي دارد. پس از مرگ بن لادن افكار عمومي و مقامات بسياري از كشورها خواستار خروج آمريكا و ناتو از افغانستان شدند. از نظر آنها ديگر توجيهي براي حضور آمريكا وجود ندارد. يكي از مهمترين درخواست ها مبني بر خروج آمريكا، طي هفته گذشته توسط پارلمان افغانستان، منتشر شده است. گراسمن بايد معاون وزيرخارجه افغانستان و پاكستان را متقاعد به ادامه حضور آمريكا مي كرد. در اين بين پاكستان بيش از افغانستان خواستار خروج آمريكا است زيرا با اين اقدام زمينه مساعدتري براي اقدامات پاكستان مهيا مي گردد. به علاوه آن كه فشارها بر پاكستان كاهش مي يابد. در افغانستان دو گروه مخالف و موافق خروج آمريكا وجود دارد. گروه هايي كه خروج آمريكا را به مثابه ناامني كامل و بحران اقتصادي تلقي مي كنند مخالف خروج آمريكا هستند كه 'حامد كرزاي' در اين گروه قرار مي گيرد. اما گروه ديگر استقلال افغانستان را اولويت اصلي مي داند.
قبل از شروع مذاكرات، گراسمن ايده تامل برانگيزي را براي افغانستان مطرح كرد. وي از ايجاد شغل و رفاه بيشتر سخن به ميان آورد. برخلاف ديگر مقامات آمريكايي كه تامين امنيت را نقطه كانوني مسائل افغانستان مي دانند و اقتصاد را متاخر بر امنيت مي پندارند، گراسمن كانال جديدي را براي افغانستان تعريف كرده و به عبارتي تغيير اولويت داده است. ايده گراسمن را بايد در افكار طراح استراتژي اوباما براي افغانستان و پاكستان جست.
'ولي رضا نصر' عضو شوراي روابط خارجي آمريكا و از مشاوران ارشد اوباما، طراح اصلي استراتژي آمريكا براي امور افغانستان و پاكستان بوده است. جالب آن است كه ولي رضا نصر به تنهايي اين استراتژي را تدوين كرد و اوباما نيز بدون هيچ چون و چرايي آنرا پذيرفت. نصر در استراتژي خود براي تغيير ماهيت تروريست ها و رام كردن آنها ايده طبقه متوسط (
Middle Class) را مطرح كرد. وي معتقد است با تغيير شرايط اقتصادي و نحوه زندگي در كشورهاي مبتلا به تروريسم مي توان طبقه متوسطي ايجاد كرد كه از تروريسم بيزاري بجويد يعني سرگرم كردن اين افراد به امور روزمره، دور كردن آنها از ايدئولوژي يا تعديل آن موجب كاهش و يا حذف اقدامات تروريستي خواهد شد. بنابراين تغيير اولويت گراسمن از امنيتي به اقتصادي و ايجاد شغل و رفاه را بايد در افكار ولي رضا نصر ريشه يابي كرد. اين يك حقيقت است كه گاهي مردم به دليل بيكاري به سمت طالبان گرايش مي يابند تا آبراهه درآمدي براي خود تعريف كنند. اين ايده از سالها قبل اما به نحو ديگري با عنوان 'ملت سازي' در افغانستان اجرايي شد كه طي آن به برخي از دانش آموزان لپ تاپ هايي واگذار شده بود. پيگيري طرحي همانند مارشال بخشي ديگر از 'ملت سازي' آمريكا در افغانستان است كه در رويكرد گراسمن ريشه دوانده است.
دستور كار دشوار ديگر گراسمن مربوط به پاكستان بود. پاكستاني ها از اقدام آمريكا به حدي عصباني هستند كه مجلس اين كشور درخواست تغيير رابطه با آمريكا را ارايه كرده است. از سوي ديگر پاكستان درخواست ايالات متحده براي شروع عمليات عليه تروريست ها در منطقه وزيرستان شمالي را رد كرده است. به عبارتي اقدام آمريكا نه تنها باعث ايجاد نارضايتي در بين مردم پاكستان شده به طوري كه قوه مقننه اين كشور واكنش نشان داده، بلكه روابط خارجي پاكستان نيز جهت گيري هاي ضدآمريكايي را در همكاري با روسيه، چين و خريد برخي از تجهيزات نظامي از پكن آغاز كرده است.
با توجه به اينكه تروريست ها همچنان در كشور افغانستان قوي هستند و بر اساس اعلام سخنگوي وزارت كشور افغانستان تنها طي هفته گذشته 82 كشته و 108 زخمي بر اثر اقدامات تروريستي براي اين كشور برجاي مانده است، گراسمن بايد گفتمان جديدي را براي توجيه تروريسم به عنوان عامل ماندگاري آمريكا در افغانستان توليد مي كرد. ايده اي كه با مرگ طالبان و ادامه حضور آمريكا در افغانستان مرتبط باشد و نوعي از احساس نياز به آمريكا را براي پاكستان و افغانستان به وجود آورد.

***دستور كار پاكستان
-------------------------
همواره در هر مذاكره طرفين تلاش مي كنند تا نكاتي را كه سبب برتري آنها مي گردد به طرف مقابل يادآوري كنند. گاهي برخي تحولات آني ابزار قدرت يك كشور در ميز مذاكره است. يكي از موضوعاتي كه توسط پاكستان يادآوري شد تجاوز آمريكا به خاك اين كشور جهت كشتن اسامه به عنوان عملي مغاير با حقوق بين الملل بود. اظهارات جان كري و اوباما مبني بر اينكه 'اگر نشانه اي از حضور رهبران القاعده در پاكستان پيدا شود آمريكا دوباره به طور يك جانبه در پاكستان اقدام خواهد كرد' موضوعي اعتراضي است كه بشير معاون وزير خارجه پاكستان به گراسمن گوشزد كرد.
اسلام آباد قبل از آغاز مذاكرات خود را به ابزار ديگري مسلح كرد و آن اخراج تعدادي از مستشاران نظامي آمريكا از پاكستان بود. اقدام ديگر پاكستان ابراز تمايل به همكاري بيشتر با چين و روسيه به معناي آن است كه اسلام آباد مي خواهد شاه كليد استراتژي اوباما در افغانستان را از دست آمريكا خارج كند و در همكاري با كشورهايي كه تضادهاي سينوسي با آمريكا دارند، واشنگتن را متوجه اهميت پاكستان كند و با اين مشي از مزيت هاي آمريكا استفاده كند.

**** مواضع افغانستان
-----------------------
علاوه بر آن كه افغانستان در اين مذاكرات نماينده داشت، اهميت ديگر آن در مذاكرات سه جانبه اين بود كه زمين بازي (
play ground) است . در عين حال تركيب آينده زمين بازي براي آمريكا و پاكستان اهميت دارد. اوباما پيروزي در زمين افغانستان را در كوتاه مدت براي پيروزي در انتخابات و در بلند مدت براي حفظ اعتبار آمريكا لازم مي داند. پاكستان نيز افغانستان را عمق استراتژيك مي داند و روي كار آمدن يك حكومت پشتون را موازي با منافع ملي خود مي داند. برخلاف نگرش پاكستان و آمريكا، افغانستان به دنبال درمان مشكلات داخلي امنيتي و اقتصادي خود است. به نظر مي رسد افغانستان دچار بازي هايي شده كه مشكلات را فرسايشي و درمان كوتاه مدت را غير قابل دسترس ساخته است. تشديد اقدامات تروريستي در اين كشور گواهي بر اين موضوع است. موضوع ديگري كه بايد در اين زمين بازي پيگيري مي شد بحث قرارداد همكاري استراتژيك آمريكا با افغانستان بود. افغانستان بايد بين اولويت هاي آمريكا – هند از يك طرف و پاكستان، چين، ايران و روسيه از سوي ديگر يكي را انتخاب كند. آمريكا و هند موافق اين قرارداد هستند. موافقت هند به دليل فشار بر پاكستان و محدودسازي محيط استراتژيك پاكستان است در مقابل ايران، چين و روسيه به دلايل امنيتي و اقتصادي مخالف حضور آمريكا هستند. از نظر چين با اين پيمان محاصره اين كشور در آسيا تكميل مي شود. از نظر روسيه اين پيمان مي تواند گسترش ناتو به آسياي مركزي را به همراه آورد. ايران نيز به دلايل امنيتي – استراتژيك، حضور آمريكا را كاملا مضر مي پندارد. بايد منتظر ماند و نتيجه اين پيمان امنيتي را مشاهده كرد.
تحقيق**م.پ**1358


 

منبع: ایرنا، 7 خرداد 1390




نسخه‌ی چاپی  
ارسال اين مطلب به دوستان

در آرشيو سايت ديدگاه:
مطالب ديگر از
ایرنا:



در پیوند با این مطلب نظری ثبت نشده است.

  


[www.didgah.net] [email: irancrises@gmail.com] [© Didgah 1996]
بازچاپ مطالب سایت دیدگاه با ذکر منبع آزاد است.