شبکه‌ی دیدگاه: نیروهای سرنگونی‌طلب متحد شوید didgah      

صفحه‌ی نخست‌

حقوق بشر

يادداشت هفته

 پيوندها 

پنجشنبه ۳۰ فروردين ۱۳۹۷ - ۱۹ آوریل ۲۰۱۸

سايت ديدگاه


اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Facebook Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

جنگ و صلح
علی ناظر

نه چندان دور، سالروز حمله آمریکا و شرکاء به عراق، و اشغال آن سرزمین تاریخی است. (لینک به نماهنگ). 


سالها پیش از اشغال عراق، و به دلایل مختلف، عراق به ایران لشگرکشی کرد و بخشهایی از خاک ایران را اشغال کرد، و پس از چند روز خواهان صلح و آتش بس شد. پس از آزادسازی خرمشهر، طرح های صلح، از کانال های متفاوت، و با انگیزه های متفاوت، پیشنهاد می شدند، و رژیم یکی پس از دیگری را رد می کرد.


در 22 اسفند 1361، شورای ملی مقاومت طرح صلحی را به تصویب رساند. براساس اين طرح، شوراي ملي مقاومت قرارداد 1975 الجزاير و مرزهاي زميني و رودخانه‌يي مندرج در اين قرارداد را به عنوان مبناي صلح عادلانه بين دو كشور اعلام  كرد.‌ بنا به اطلاعیه شورا، " دولت عراق متعاقباً‌ طرح صلح شوراي ملي مقاومت را به عنوان مبناي قابل قبول براي مذاكرات صلح مورد پذيرش قرار داد."


 


مفاد این طرح به این شرح بود:


1ـ اعلان فوري آتش‌بس بين كليهٌ نيروهاي دو كشور در زمين،‌ هوا و دريا.


2ـ تشكيل كميسيون نظارت بر آتش‌بس وعقب‌نشيني تحت نظر يك مرجع مرضي‌الطرفين يا دبيركل ملل متحد.


3ـ عقب‌نشيني نيروهاي دو كشور تا پشت مرزهاي مشخص‌شده در پروتكلهاي راجع به علامت‌گذاري مجدد مرز زميني ايران وعراق و پروتكل راجع به تعيين مرز رودخانه‌يي بين ايران و عراق و صورتجلسات نقشه‌ها و عكسبرداريهاي هوايي ضميمهٌ‌آن دو كه به امضاي دو طرف رسيده است. زمان لازم براي عقب‌نشيني به مرزهاي بين‌المللي مذكور به تشخيص كميسيون نظارت بر آتش‌بس، قبل از اعلان آتش‌بس تعيين مي‌شود.


4ـ مبادلهٌ‌كليهٌ‌اسراي جنگي، حداكثر ظرف سه ماه پس از اعلان آتش‌بس با رعايت مقررات بين‌المللي، تحت نظر صليب سرخ بين‌المللي.


5ـ ارجاع مسألهٌ تعيين خسارتهاي ناشي از جنگ به ديوان بين‌المللي لاهه جهت تعيين خسارتهاي ناشي از جنگ و نحوهٌ‌تأديهٌ حقوق ايران. رأي ديوان در اين مورد لازم‌الاجرا خواهد بود.


6ـ تعهد طرفين به فراهم‌نمودن موجبات بازگشت پناهندگان و رانده‌شدگان دو كشور به يكديگر، با اعلام عفو عمومي و تضمين امنيت مالي و جاني آنها.


7ـ تنظيم قرارداد قطعي صلح بين دو كشور، بر مبناي احترام كامل به حاكميت و استقلال ملي، تماميت ارضي، عدم مداخله در امور داخلي يكديگر، حسن همجواري و مصونيت مرزها از تجاوز.


 


این طرح، بیش از آنکه طرحی برای صلح باشد، یک تعیین موضع سیاسی بود تا یک توافق جامع. عراق در پاسخ خود، طرح شورا را به عنوان "مبنا"ي قابل قبول ارزیابی می کرد؛ که می توانست بعنوان یک طرح سیاسی برای پایان دادن به یک مخاصمه در نظر گرفته شود، بدون آنکه عراق را به جزئیات متعهد کرده باشد. در عین حال، طرح شورا بدون اینکه عراق را علنا و مشخصا متجاوز معرفی کند، به قرارداد 1975 الجزایر اشاره کرده و آن را مبنا قرار داده بود.


رژیم نه تنها در باره این طرح، بلکه تمام قطعنامه ها و طرح های صلح،  روی این دستگاه کوک شده بود که نمی توان به صدام اعتماد کرد؛ و یا اینکه زمانبندی برای آتش بس و عقب نشینی کامل عراق از تمام مواضع اشغال شده، قاطع و شفاف تعیین نشده است. مدعی بود که حد و حدود "زمان لازم" مشخص نیست و شفاف نبودن "زمان بندی برای عقب نشینی" می تواند دلیلی برای شروع جنگ دوم شود؛ و یا اینکه پس ازتشکیل کمیسیون نظارت بر آتس بس، عراق می تواند متن قرارداد را باز نگری و تشخیص کمیسیون را نادرست اعلام کرده، و قرارداد را از قطعیت بیندازد.


 


عدم اعتماد به عراق، دلیل قابل قبولی بود، اما این تنها دلیل نبود.



مهمترین نگرانی رژیم از پذیرش صلح (طرح صلح شورا و یا طرح های مشابه که حدود 9 ماه پیش از شورا مطرح شده بودند)، این بود که بخش بزرگی ازنیروها در جبهه را بسیجی ها و نیروهای غیر حرفه ای تشکیل می دادند. هر طرح صلحی باعث می شد که این نیروها به شهر و خانه خود بازگشته و میدان و جبهه را خالی کنند. اگر صدام زیر قولش زده و از زمین های اشغالی خارج نمی شد و یا دو باره به این مواضع حمله می کرد، بسیج نیرو و تهییج دوباره مردم سخت تر می بود. بسیاری از سران رژیم به این نکته اعتراف دارند. علی اکبر ولایتی در رابطه با چرایی رد پیشنهادات صلح از سوی اعراب و یا ملل متحد می گوید " حتى تا پايان جنگ و پذيرش قطعنامه 598، حدود بيست هزار كيلومتر مربع از خاك ما در اشغال ارتش عراق بود و اگر ما بلافاصله پس از بازپس‏گيرى خرمشهر (خرداد 61) صلح را مى‏پذيرفتيم، عملا با اين سوال مهم روبه‏رو مى‏شديم كه چه تضمينى وجود دارد كه ما بقيه خاك ايران را پس بگيريم. اين سوال وقتى اهميت پيدا مى‏كند كه توجه كنيم پس از پذيرش صلح، عملا نيروهاى نظامى ما كه عمدتا غيرحرفه‏اى و بسيجى بودند، به شهرها بازمى‏گشتند و مشغول زندگى عادى خود مى‏شدند، اما نيروهاى عراق كه نظاميان حرفه‏اى و كلاسيك بودند، در مواضع خود باقى مى‏ماندند."


 


عملی شدن طرح صلح شورا، و عقب نشینی عراق به همراه تعهد کشورهای عربی به پرداخت خسارات جنگی به ایران، می توانست از ویرانی ایران، جنگ نفتکش ها، حملات شیمیایی عراق، حملات موشکی به شهرها، و کشته شدن هزاران هزار ایرانی و عراقی پیشگیری کند. از سوی دیگر، و بخصوص پس از شکست های عراق در سال 61 و فزونی تجارب نظامی نیروهای ایران، پذیرش طرح صلح و عقب نشینی (ناقص) عراق، می توانست بهترین تاکتیک عراق برای بازسازی روانی و تدارکاتی ارتش باشد.

به هر دلیلی، خمینی هنوز بر این باور بود که "جنگ موهبت الهی است". طرح چند شعار تبلیغاتی، مؤکد این نکته و از احتیاج رژیم به ادامه جنگ خبر می داد؛ شعارهای محوری و تحمیق کننده از جمله جنگ جنگ تا پیروزی، جنگ جنگ تا رفع فتنه در عالم، و.... در دستور کار رژیم قرار می گیرند تا توجه اذهان عمومی از تعداد کشته و زخمی و عقب نشینی های تاکتیکی و استراتژیک، به آینده ای ناروشن اما "عقیدتی" معطوف شود. طرح شعار راه قدس از کربلا، پس از حمله اسرائیل به لبنان و پیشنهاد صدام برای تشکیل قوایی مشترک با ایران در مقابل اسرائیل، نمونه دیگری از فرار رژیم از تن دادن به صلحی زودرس بود. خمینی امید داشت که همان یک ذره آبروی باقی مانده را از دست ندهد. قبول هر طرح صلحی (خوب یا بد) نه تنها خمینی را کاملا بی آبروی می کرد بلکه جنگ بین جناحین را تشدید می بخشید. 6 سال بعد، خمینی با نوشیدن جام زهر کاملا بی آبرو شد، و مردم از تبعات ویرانگر جنگ رهایی یافتند.


دلایل دیگری هم برای ارائه طرح صلح از سوی شورا، و یا قبول صلح و نوشیدن جام زهر هست که خارج از حوصله این نوشتار است. اما یک نکته شایان توجه است. عدم توافق کامل و جامع در مذاکرات اتمی، ایران را یک گام به جنگی خانمان سوز و فرسایشی نزدیکتر می کند.


 


علی ناظر


1 اسفند 1393


21 فوریه 2015


 


https://www.youtube.com/watch?v=f35ZRlgq_LA


http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8707150988


http://iranntv.com/?p=312037


 



منبع: ماهنامه دیدگاه سوم، شماره 14



نسخه‌ی چاپی  
ارسال اين مطلب به دوستان

در آرشيو سايت ديدگاه:
مطالب ديگر از علی ناظر:







[www.didgah.net] [email: irancrises@gmail.com] [© Didgah 1996]
بازچاپ مطالب سایت دیدگاه با ذکر منبع آزاد است.