بیست و دومین روز جنگ

امروز شنبه نخستین روز سال 1405 خورشیدی و بیست و دومین روز جنگ و ویرانگری است. جنگ‌طلبان خارجی و داخلی، عید و جشن مردم را به عزا تبدیل کردند و شادی خشک و خالی را نیز برای مردم رنج‌دیده و سرکوب‌شده و در عین حال آزدی‌خواه ایران زیادی دیدند. با این وجود، جنبش‌ها و مردم آزادی‌خواه ایران، در دو جبهه مبارزه می‌کنند: قطع فوری جنگ خانمانسوز و 2- سازمان‌دهی خود و ادامه جدی مبارزه خود در جهت سرنگونی حکومت جهل و جنایت و ترور اسلامی ایران!

امروز شنبه 1 فروردین 1405-21 مارس 2026، جنگ سومین هفته خود را پشت سر گذاشت و وارد چهارمین هفته خود شد.  امیدوارم باشیم در سال نو همه چیز نو شود و سال خاموشی غرش هواپیماها و موشک‌ها و انفجار بمب‌ها باشد و سال پیروزی مردم ایران بر جمهوری اسلامی و برپایی یک جامعه آزاد و برابر و انسانی باشد.

امروز در ایران عید فطر، اعلام شده و رسانه‌ها تصاویری از برگزاری نماز عید فطر در شهرهای مختلف ایران با حضور جمعی از شهروندان را منتشر کرده‌اند و گزارش‌ها حاکی از وقوع انفجارهایی در شهرهای تهران و اهواز است. ارتش اسرائیل هشدار حمله موشکی جدیدی صادر کرده و از مردم خواسته است تا به پناهگاه‌ها بروند. این حداقل چهارمین هشدار از اوایل صبح شنبه در اسرائیل است. پیش‌تر دونالد ترامپ گفت که بسیار به تحقق اهدافش در جنگ با ایران نزدیک شده‌است و در حال بررسی کاهش و پایان دادن به تلاش‌های گسترده نظامی خود در خاورمیانه است.

منابع خبری داخل ایران، از دور تازه حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به نقاط مختلف ایران خبر می‌دهند. بر اساس این گزارش‌ها، در نخستین ساعات اول فروردین‌ماه ۱۴۰۵، تهران پایتخت، کرج، اصفهان و چند شهر دیگر هدف قرار گرفته‌اند. به ‌گزارش سایت‌های خبری ایران، در پی حملات شبانه اسرائیل به تهران، برق بخش‌هایی از غرب پایتخت قطع شده است.

 

 

*مجوز موقت آمریکا برای فروش نفت جمهوری اسلامی.۱۴۰ میلیون بشکه نفت ایران وارد بازار جهانی می‌شود.

*ارتش اسرائیل هشدار حمله موشکی جدیدی را صادر کرده و از مردم خواسته است تا به پناهگاه‌ها بروند.

*ترامپ، نمی‌خواهم آتش‌بس اعلام کنم.

*موافقت بریتانیا با استفاده آمریکا از پایگاه‌هایش برای حمله به اهداف مرتبط با تنگه هرمز.

*چند منبع به شبکه سی‌بی‌اس نیوز، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا، گفتند که دولت دونالد ترامپ در حال بررسی راه‌هایی برای تامین یا خارج کردن مواد هسته‌ای ایران است.

*بریتانیا موافقت کرد آمریکا از پایگاه‌هایش برای حمله به اهداف مرتبط با تنگه هرمز استفاده کند.

*ارتش کویت می‌گوید سیستم‌های پدافند هوایی این کشور بامداد روز جمعه حمله موشکی و پهپادی از مبدأ ایران را رهگیری کرده است. در بیانیه ارتش کویت، آمده است که دفاع هوایی این کشور «در حال حاضر در حال پاسخ به تهدیدات موشکی و پهپادی خصمانه است.»

*رسانه‌های ایران اعلام کرده‌اند که مجتمع غنی‌سازی اورانیوم احمد‌ی‌روشن نطنز صبح *روز شنبه، اول فروردین هدف حمله هوایی قرار گرفت. خبرگزاری تسنیم با انتشار خبری در این مورد اعلام کرد که تا کنون نشت مواد پرتوزا یا خسارت جانی ناشی از این حمله گزارش نشده است.

*آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در پی اطلاع از این حمله با بیان این که هیچ افزایشی در میزان تشعشعات خارج از این سایت گزارش نشده اعلام کرد که آن را مورد بررسی قرار خواهد داد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس در واکنش به این خبر خواستار خویشتن‌داری نظامی برای جلوگیری از بروز هر گونه خطر اتمی شد.

*تایمز اسرائيل: ارتش ما این حمله را انجام نداد. پیش‌تر شبکه کان اسرائيل به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده بود که آمریکا برای این حمله از بمب‌های سنگرشکن استفاده کرده است.

*ارتش اسرائيل دقایقی قبل، بامداد ۱ فروردین ۱۴۰۵، اعلام کرد که «اکنون موج گسترده‌ای از حملات را علیه زیرساخت‌های رژیم تروریستی ایران در سراسر تهران آغاز کرده است.» پیش از این، ویدیوهایی از تهران و شهرهای دیگر از وقوع انفجارها در بامداد روز شنبه‌ منتشر شده است.

 

پیام نوروزی و کبتی مجتبی خامنه‌ای

رسانه‌های داخلی ایران، روز ٢٩ اسفند، پیام نوروزی مجتبی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی را منتشر کردند. در حالی‌ که در هفته‌های اخیر چندین کشور منطقه هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند، او در این پیام، بر «روابط حسنه با همسایگان» تاکید کرده است و مدعی شده که حملات به ترکیه و عمان کار نیروهای ایرانی نبوده، بلکه «حیله دشمن صهیونی» است؛ او هم‌زمان با اعلام «شکست دشمن»، اعتراضات داخلی را نیز به اسرائیل و آمریکا نسبت داده است.

مجتبی خامنه‌ای در این پیام گفته: «در حال حاضر، به‌ دلیل وحدت ویژه‌ای که میان شما هم‌وطنان، با وجود تمام تفاوت‌های مذهبی، فکری، فرهنگی و سیاسی شکل گرفته، دشمن شکست خورده است.»

او هم‌چنین از حمله نظامی اسرائیل در بیست‌وسوم خرداد ١٤٠٤ به تهران و تعدادی دیگر از شهرهای ایران با عنوان «جنگ اول» یاد کرده و نوشته است: «دشمن صیهونی با کمک خاص آمریکا و در بین مذاکرات، با تهاجمی ناجوانمردانه بعضی از بهترین سرداران و دانشمندان برجسته کشور و در ادامه حدود ١٠٠٠ نفر از هموطنان ما را به شهادت رساند.»

او با اشاره به اسرائیل و آمریکا گفته است: «دشمن به خاطر اشتباه فاحش محاسباتی، گمان می‌کرد بعد از یک یا دو روز، این مردم خواهند بود که نظام اسلامی را سرنگون می‌کنند.»

خامنه‌ای، خاتمه آن جنگ را به هوشیاری مردم و نیروهای امنیتی ایران ربط داده است و بر «واسطه‌تراشی و اقدام به ترک مخاصمه» اسرائیل تأکید کرده است.

در پیام نوروزی مجتبی خامنه‌ای از اعتراضات مردم ایران به اوضاع اقتصادی و تورم، در دی ماه ١٤٠٤ با عبارات «جنگ دوم» و «کودتای دی ماه» یاد شده است: «آمریکا و نظام صیهونی به تصور این که مردم ایران در اثر مشکلات اقتصادی تحمیل شده، نظر دشمن را عملی می‌نمایند، با استفاده از مزدوران خود فجایع بی‌شماری را رقم زدند و عدۀ بیشتری از هموطنان عزیزمان نسبت به جنگ سابق را به شهادت رسانیده و خساراتی فراوان وارد کردند.»

این در حالی است که مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در ایران، روز ٢٥ اسفند ١٤٠٤ در نشست شورای حقوق بشر گفت؛ دست‌کم ۷ هزار و ۱۵ نفر در جریان سرکوب اعتراضات سراسری در ایران کشته شده‌اند و هزاران مورد دیگر هم‌چنان در حال بررسی است.

روایت مجتبی خامنه‌ای به روایت سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه شباهت دارد

روایتی به سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه‌(پسر علاءالدین محمد) نسبت داده می‌شود که پس از شکست‌های پیاپی از مغولان، در حالی که در محاصره بود، برای حفظ روحیه سربازان و مردم، پیکر نیمه‌جان یا مرده او را بر اسب/کالسکه می‌نشاندند تا هم‌چنان زنده و در حال فرماندهی به‌نظر برسد. این یک تاکتیک نظامی برای پنهان کردن ضعف حکومت بود.

اکنون این روایت در روایت مجتبی خامنه‌ای تکرار می‌شود. یعنی هنوز افکار جامعه ایران و جهان به‌درستی نمی‌دانند که آیا مجبتی خامنه‌ای زنده است یا مرده.

پس از حمله گسترده آمریکا و اسرائیل به ایران که به کشته‌شدن علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، انجامید، اخبار و گزارش‌های پراکنده‌ای در خصوص وضعیت سلامتی سیاسی‌ترین فرزند او، یعنی مجتبی نیز منتشر شد.

در روزهای ابتدایی حتی برخی از رسانه‌ها گزارش دادند که مجتبی همراه پدرش کشته شده است. اما با گذشت چند روز، مشخص شد که هرچند مادر، پدر، همسر و دختر مجتبی کشته شده‌اند اما خود او از این حملات جان سالم به در برده است.

پس از آن بود که گمانه‌زنی‌ها در خصوص تلاش‌ها برای معرفی او به‌عنوان رهبر جدید ایران شدت گرفت. مجلس خبرگان رهبری در فرآیندی که هنوز کسی از جزئيات آن اطلاعی ندارد تصمیم گرفت فرزند دوم علی خامنه‌ای را به عنوان رهبر جدید کشور معرفی کند.

اما با گذشت چندین روز از زمان این اعلام، هنوز رهبر جدید در رسانه‌ها حاضر نشده است، پیامی تصویری و صوتی از او منتشر نشده است.

استمرار این غیبت باعث شده تا تردیدها در خصوص وضعیت سلامتی و هم‌چنین محل اقامت او شدت گیرد. برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که مجتبی خامنه‌ای در همان حمله‌ای که به کشته شدن پدرش انجامید، زخمی شده است.

روزنامه گاردین به نقل از علیرضا سالاریان، سفیر ایران در قبرس گزارش داد که او در این حمله آسیب دیده است. این دیپلمات ایرانی در گفت‌وگویی که در سفارت ایران در نیکوزیا، پایتخت قبرس انجام شد گفته است: «شنیده‌ام که پاها و دست و بازویش آسیب دیده‌اند. فکر می‌کنم در بیمارستان است چون مجروح شده است.»

به گفته او، مجتبی خامنه‌ای در همان حمله‌ای آسیب دید که به کشته‌شدن پدرش و چند تن از اعضای خانواده او انجامید. این در حالی است که یوسف پزشکیان، پسر و مشاور مسعود پزشکیان، رییس جمهوری ایران در کانال تلگرامی خود روایت کرده بود که از افراد مطلع جویای احوال مجتبی خامنه‌ای شده و دریافته که او سلامت و در مکانی امن قرار دارد.

روایت‌های متفاوت از میزان جراحت

در عین حال رسانه‌های دیگر گزارش‌هایی با جزئیات متفاوت منتشر کرده‌اند. شبکه سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع مطلع از وضعیت او گفته است که پای مجتبی خامنه‌ای شکسته و دچار جراحت‌هایی نسبتا محدود شده است. به گفته این منبع، از جمله نشانه‌های این آسیب‌ها کبودی اطراف چشم چپ و چند پارگی سطحی در صورت بوده است.

پیش از این نیز برخی منابع اسرائیلی گفته بودند که او در جریان حمله، هدف سوءقصد قرار گرفته اما زنده مانده است. کانال ۱۲ اسرائیل نیز هفته گذشته گزارش داده بود که مجتبی خامنه‌ای زخمی شده اما جان سالم به در برده است.

تلویزیون دولتی ایران نیز پس از اعلام انتخاب او به رهبری به طور کوتاه به زخمی شدنش اشاره کرده بود، اما توضیح بیش‌تری درباره وضعیت جسمانی یا محل درمان او ارائه نداد.

غیبت کامل از صحنه عمومی

با وجود انتخاب رسمی به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران، مجتبی خامنه‌ای تاکنون در انظار عمومی حضور پیدا نکرده است. برای مثال، در مراسم تشییع فرماندهان ارشد نظامی که در روزهای نخست حمله آمریکا و اسرائیل کشته شدند، او حضور نداشت. هم‌چنین از زمان اعلام رهبری او هیچ پیام رسمی، سخنرانی یا حتی عکس تازه‌ای از او منتشر نشده است.

همین موضوع باعث شده پرسش‌هایی درباره توانایی او برای اداره کشور در شرایط جنگی مطرح شود.

چرا او سخنرانی نمی‌کند؟

علیرضا سالاریان، سفیر ایران در قبرس، در گفت‌وگو با گاردین در پاسخ به پرسشی درباره غیبت رهبر جدید گفته است که مجتبی خامنه‌ای اصولا فردی نیست که علاقه‌ای به سخنرانی عمومی داشته باشد.

او در این مصاحبه گفت: «فکر نمی‌کنم در هیچ شرایطی با سخنرانی کردن راحت باشد.»

این در حالی است که در ایران، رهبر معمولا از طریق سخنرانی‌ها و پیام‌های عمومی نقش مهمی در هدایت سیاسی و تبلیغاتی نظام ایفا می‌کند.

سفیر ایران در قبرس، هم‌چنین در این مصاحبه ادعا کرده که علی خامنه‌ای در زمان حیات خود علاقه‌ای به جانشینی فرزندش نداشته است.

نحوه انتخاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر

به گفته سالاریان، روحانیون بلندپایه پس از کشته شدن رهبر پیشین جمهوری اسلامی از مجتبی خامنه‌ای خواسته‌اند که مسئولیت رهبری را بپذیرد.

او در این باره گفته است: «روحانیون بلندپایه از او پرسیدند، اما رهبر فقید گفته بود نه، چون نمی‌خواست نظامی دودمانی شکل بگیرد. بعد از حمله، روحانیون به او گفتند این وظیفه توست و باید آن را بپذیری.»

این روایت در حالی منتشر شده که در روزهای اخیر، گروهی از اعضای مجلس خبرگان در گفتگو با رسانه‌های حکومتی گفته بودند که علی خامنه‌ای، هیچ توصیه‌ و یا منعی برای معرفی یک فرد به‌عنوان رهبر جدید نداشته است

رسانه بریتانیایی امواج میدیا، اما چند روز پیش در گزارشی به نقل از منابعی در داخل ایران خبر داده بود که علی خامنه‌ای در وصیت‌نامه خود شروطی را برای رهبری جدید تعیین کرده بود که مجتبی فاقد آن‌ها بوده است. از آن جمله، به گفته این رسانه این بوده که گزینه رهبری، باید سابقه مدیریت در یک پست عالی‌ در کشور را داشته و در انتخاباتی از مردم رای گرفته باشد.

امواج گزارش داده با این حال، در نهایت با تلاش‌های حسین طائب، ریيس پیشین سازمان اطلاعات سپاه و از افراد بسیار نزدیک به مجتبی خامنه‌ای، مجلس خبرگان با اعمال نفوذ سپاه، به رهبری او رای داده‌ است. این در حالیست که گفته می‌شود کسانی چون علی لاریجانی و علی اصغر حجازی مخالف این انتصاب بوده‌اند.

ابهام‌هایی که باقی مانده است

با وجود این توضیحات، هنوز اطلاعات دقیقی درباره محل اقامت، وضعیت پزشکی و حتی توانایی مجتبی خامنه‌ای برای انجام وظایف رهبری منتشر نشده است. برخی تحلیل‌گران معتقدند که ممکن است او هم‌چنان تحت مراقبت پزشکی باشد. برخی دیگر احتمال می‌دهند که به دلایل امنیتی در مکانی نامعلوم نگه‌داری می‌شود.

در شرایطی که ایران هم‌چنان درگیر تنش‌های نظامی با اسرائیل و آمریکا است، غیبت کامل رهبر جدید جمهوری اسلامی در عرصه عمومی به یکی از موضوعات اصلی بحث در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده است.

شاید برگزاری مراسم تشییع جنازه و خاکسپاری علی خامنه‌ای ـ‌که پس از سه هفته هنوز مشخص نیست چه زمانی برگزار می‌شود‌ـ نخستین چالش مهم رهبر جدید باشد. اگر خامنه‌ای پدر به مرگ طبیعی درگذشته بود و شرایط ایران عادی بود، برگزاری مراسم تشییع او و نماز میت توسط پسر می‌توانست عملا به مراسم معارفه رهبر جدید تبدیل شود. اما با توجه به تهدیدهای اسرائیل و آمریکا علیه رهبر جدید جمهوری اسلامی، به نظر نمی‌رسد که این مراسم در این شرایط به صورت عمومی برگزار شود.

انتصاب فرماندهان کشته‌شده نظامی در جنگ اخیر از چالش‌های دیگر جمهوری اسلامی است که نیاز به حکم فرمانده کل قوا دارد. هنوز رییس ستاد کل نیروهای مسلح، فرمانده کل سپاه و رییس دفتر نظامی فرمانده کل قوا تعیین نشده و مشخص نیست کدام یگان‌های نظامی دیگر بدون فرمانده مانده‌اند. از وضعیت سلامت بسیاری از فرماندهان دیگر اطلاعی در دست نیست.

ادامه یا توقف جنگ، تغییر سیاست کلان درباره برنامه‌های هسته‌ای و موشکی، از سرگیری مذاکرات با آمریکا و تغییر سیاست‌های منطقه‌ای از دیگر مسائل مهم پیش روی رهبر جمهوری اسلامی است که بر ادامه رهبری او و حیات جمهوری اسلامی تأثیر به‌سزایی دارد. اما پیش از آن، مهم‌ترین سؤال این است که او دقیقاً کیست و کجاست؟

پرده‌نشین بیت رهبری

نزدیک به دو دهه است که نام مجتبی خامنه‌ای به عنوان مهم‌ترین چهره پشت پرده نهاد رهبری و نقش‌آفرین اصلی در برخی از دوره‌های انتخابات و مدیریت امنیتی ایران مطرح است و همواره از قدرت و نفوذ او در نهاد رهبری و ردپای او در تصمیم‌های مهم حکومتی گفته شده است.

تا پیش از انتخاب او به‌عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، نزدیکان او و هواداران حکومت از نقش نداشتن او در نهاد رهبری و عدم دخالت در تصمیم‌های حکومتی سخن می‌گفتند. تا پیش از جنگ، بسیاری از این چهره‌ها انتخاب مجتبی خامنه‌ای را دور از واقعیت‌های موجود و شرایط سیاسی ایران می‌دانستند و حتی برای آنکه ادامه رهبری با شائبه موروثی روبه‌رو نشود، او را جزو گزینه‌های رهبری نمی‌دانستند.

برای مثال حمید رسایی، نماینده نزدیک به پایداری در مجلس که بلافاصله پس از انتخاب رهبر جدید خود را «سرباز کوچک» او خواند، زمانی در گفت‌وگویی تلویزیونی گفته بود که با توجه به سازوکار انتخاب رهبر در ایران و شرایط لازم برای او، رهبر آینده باید سابقه اجرایی داشته باشد و اگر کسی «ذره‌ای عقل داشته باشد» به این نظریه که مجتبی خامنه‌ای برای رهبری آماده می‌شود «می‌خندد».

بارها نزدیکان سببی او، از جمله غلامعلی حداد عادل، پدر همسرش، گفته بودند که مجتبی خامنه‌ای کاری جز عبادت، فقاهت و تدریس ندارد و به گفته فریدالدین حداد عادل، برادر همسرش، فعالیت سیاسی نداشته و زندگی او «مانند یک کارمند ساده شهرستانی» است.

دفتر رهبری با داشتن ده‌ها هزار نیرو و کنترل عرصه‌های نظامی، سیاسی، اقتصادی و امنیتی، عملا مهم‌ترین نهاد حکومتی در ایران محسوب می‌شود. اما نه جایگاهی حقوقی برای آن در قانون اساسی در نظر گرفته شده است و نه از سازوکار درونی و نحوه اداره آن اطلاعات زیادی در دست است. با این حال، اظهارات و روایت‌های چهره‌های مختلف سیاسی در ایران نشان می‌دهد که مجتبی خامنه‌ای نقش پررنگی در مدیریت این نهاد داشته است؛ سابقه‌ای که شاید تاثیر مهمی در انتخاب او داشته باشد.

تصویری از حملات شبانه آمریکا و اسرائیل به اهدافی در تهران -عکس از آرشیو عکس: Atta Kenare/AFP

 

شدیدترین حملات در تهران و چندین شهر دیگر در نخستین روز سال ۱۴۰۵

گزارش‌های دریافتی از نقاط مختلف ایران حاکی از وقوع مجموعه‌ای از انفجارها و تحرکات نظامی در بامداد شنبه اول فرودین-۲۱ مارس، نخستین روز سال ۱۴۰۵ است.

بر اساس ویدیوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌های ارسالی شهروندان شب گذشت تهران، رامسر و کلاردشت در استان مازنداران هدف حملات مشترک آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند.

در تهران، برخی شهروندان از شلیک یک موشک در حدود ساعت۲ و ۳۵ دقیقه بامداد خبر داده‌اند. وحید آنلاین گزارش داده است این موشک از نوع زمین به هوا و از محدوده پارک پردیسان شلیک شده، اما ظاهرا به هدفی اصابت نکرده است. طبق داده‌های وحید آنلاین در عین حال، پیام‌های دیگری نیز از شلیک‌های مشابه در حوالی ساعت ۵ صبح حکایت دارند.

هم‌زمان در غرب تهران، به‌ویژه مناطقی مانند اکباتان و دهکده المپیک، از وقوع انفجارهای شدید و قطع برق خبر دادند. طبق گزارش‌ها این حملات حدود ساعت ۳ و ۳۰ دقیقه بامداد شدت گرفته‌اند.

در شمال کشور، شهر رامسر واقع در استان مازندران نیز هدف حملات بوده است. انفجارهایی در ساعت ۳ و ۲۹ دقیقه بامداد روز شنبه اول فرودین در حوالی کوه‌های اربه‌کله در هشت کیلومتری رامسر اتفاق افتاده است.

در کلاردشت استان مازندران، شهروندان از شنیده شدن صدای جنگنده‌ها و انفجارهایی در حدود ساعت ۴ و ۴۵ دقیقه صبح خبر داده‌اند.

گزارش‌هایی نیز در شبکه‌های اجتماعی، هم‌چنین به شنیده‌شدن صدای جت‌های جنگنده و چندین انفجار در آسمان تبریز، به‌ویژه در مناطق جنوبی و جنوب‌غربی این شهر، در حوالی ساعت دو بامداد گزارش دادند.

این تحولات در حالی گزارش می‌شود که یک پیش‌تر نیز اخباری درباره حملات به برخی مناطق از جمله بندر انزلی و تاسیسات دریایی در دریای خزر منتشر شده بود.

 

در پی حمله موشکی ایران به شهر دیمونا در اسرائیل بیش از ۳۰ نفر زخمی شدند

نیروهای امدادی اسرائیل روز شنبه اول فروردین اعلام کردند که در پی هشدار درباره شلیک موشک‌هایی از سوی ایران، ترکش‌ها در شهر دیمونا که محل یک تاسیسات هسته‌ای است، باعث زخمی شدن دست‌کم ۳۳ نفر شده است.

سازمان امدادی «ماگن داوید آدوم» اعلام کرد که تیم‌هایش در چندین محل، ۳۳ مجروح را تحت درمان قرار داده‌اند؛ از جمله یک پسر ۱۰ ساله که بر اثر اصابت ترکش به‌شدت زخمی شده اما «کاملا هوشیار» بوده است.

ارتش اسرائیل، ساعتی بعد اعلام کرد یک موشک شلیک‌شده از ایران «مستقیما به یک ساختمان برخورد کرده است.»

پلیس اسرائیل تصاویری منتشر کرد که نشان می‌دهد ماموران در داخل ساختمانی حضور دارند که دیوار آن بر اثر انفجار سوراخ بزرگی برداشته است.

شهر دیمونا در جنوب اسرائیل، میزبان تاسیساتی است که گمان می‌رود تنها زرادخانه هسته‌ای خاورمیانه هرچند اعلام‌نشده در آن واقع است.

اسرائیل سیاست ابهام درباره برنامه هسته‌ای خود را حفظ کرده و به‌طور رسمی اعلام می‌کند که تاسیسات دیمونا صرفا بر پژوهش متمرکز است.

این تلفات در حالی رخ داده که مقام‌های ایرانی گفته‌اند تاسیسات هسته‌ای نطنز در ایران روز شنبه در جریان حملات آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفته است.

 

حمله هوایی شدید به پایگاه شکاری دزفول

تصاویری که روز اول فروردین منتشر شده انفجارهای پیاپی و مهیب بر اثر حمله هوایی به پایگاه چهارم شکاری دزفول را نشان می‌دهد.

هم‌زمان رسانه‌ها در ایران بدون اشاره به محل هدف قرار گرفته شده با انتشار تصاویری از آسیب به بازار و بیمارستان امام علی اندیمشک بر اثر این انفجارها خبر داده‌اند.

خبرگزاری ایسنا از قول رییس دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز نوشته که سقف بخش‌های مختلف این بیمارستان فروریخته و بیمارستان به‌طور کامل تخلیه شده است. بیماران، کادر درمان و پرسنل نیز به اماکن امن منتقل شده‌اند.

 

 

کاخ سفید: آمریکا توان کنترل جزیره خارک ایران را دارد

کاخ سفید اعلام کرد نیروهای مسلح ایالات متحده در صورت صدور دستور رئیس‌جمهوری می‌تواند جزیره خارک ایران را تحت کنترل بگیرد.

به ‌گزارش «خبرگزاری فرانسه»، آنا کلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، جمعه در پاسخ به پرسشی درباره گزارش وب‌سایت «آکسیوس» گفت ارتش آمریکا هر زمان که رئیس‌جمهوری دستور دهد، می‌تواند این جزیره را تحت کنترل بگیرد.

رسانه‌ها پیش‌تر گزارش داده بودند دولت دونالد ترامپ در حال بررسی طرح‌هایی برای اشغال یا محاصره جزیره خارک است. جزیره‌ای که بخش عمده صادرات نفت خام ایران از آن عبور می‌کند.

پیش‌تر روزنامه «وال‌استریت ژورنال» به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده بود ایالات متحده عملیات نظامی خود را بر فراز تنگه هرمز افزایش داده و احتمال دارد برای تأمین امنیت کشتیرانی، کشتی‌های جنگی اعزام کند.

ایالات متحده، هم‌چنین اعلام کرد از هواپیماهای تهاجمی و بالگردهای آپاچی برای هدف قرار دادن شناورهای ایرانی در قالب طرح «پنتاگون» برای تأمین امنیت این گذرگاه استفاده می‌کند. به‌گفته مقام‌های آمریکایی، این عملیات ممکن است هفته‌ها ادامه یابد تا عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه هرمز از سر گرفته شود.

در همین حال، نیروهای مسلح آمریکا اعلام کرد تاسیساتی در جزیره خارک را هدف قرار داده که برای تولید موشک‌های بالستیک استفاده می‌شد. بنابه اعلام این نیروها، این تاسیسات تهدیدی علیه نیروهای آمریکایی، کشورهای منطقه و کشتیرانی تجاری به شمار می‌آمد.

«فرماندهی مرکزی آمریکا» نیز اعلام کرد تصاویری که در اول مارس ثبت شده، وضعیت این سایت را پیش از حمله نشان می‌دهد و تصاویر مربوط به یازدهم همان ماه میزان خسارت واردشده پس از هدف قرار گرفتن با مهمات دقیق را ثبت کرده است.

تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز که حدود 20 درصد نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند، به‌شدت کاهش یافته است. به‌گفته ناظران بازار، این وضعیت نگرانی‌ها درباره کاهش عرضه و افزایش قیمت‌ها را به بالاترین سطح در حدود دو سال گذشته رسانده است.

افزایش قیمت سوخت به نگرانی مهمی برای مقام‌های آمریکایی تبدیل شده، چرا که می‌تواند به افزایش تورم منجر شود و فشار بیشتری بر خانواده‌های کم‌درآمد وارد کند.

در همین حال، دونالد ترامپ روز سه‌شنبه به «مؤسسه تامین مالی توسعه آمریکا» دستور داد برای تجارت دریایی در خلیج، پوشش بیمه‌ای در برابر ریسک‌های سیاسی فراهم کند. او هم‌چنین گفت نیروی دریایی آمریکا در صورت لزوم، همراهی نفتکش‌ها در تنگه هرمز را در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز خواهد کرد.

 

نمایش یک موشک خیبرشکن ایران در مراسم بزرگ‌داشت سالگرد پیروزی انقلاب بهمن ۵۷ در تهران

 

گزارش‌ها از «شلیک دو موشک» ایران به پایگاه دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند

روزنامه وال‌استریت جورنال به نقل از چند منبع رسمی آمریکایی گزارش داد که ایران اخیرا دو موشک بالستیک میان‌برد به سمت پایگاه دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند شلیک کرده بوده است.

شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان نیز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش مشابهی منتشر کرد.

بر پایه گزارش وال استریت جورنال،‌ هیچ‌یک از این موشک‌ها به پایگاه هوایی مشترک آمریکا و بریتانیا اصابت نکرده‌اند؛ یکی در طول مسیر، در آب سقوط کرده و یک ناو ایالات متحده هم یک موشک رهگیر SM-3 را به ‌سوی دیگری شلیک‌ کرده بوده است؛ هرچند مشخص نیست که عملیات رهگیری و انهدام موفقیت‌آمیز بوده است یا خیر.

پایگاه دیه‌گو گارسیا، در جزایر چاگوس یکی از دو پایگاهی است که بریتانیا به ایالات متحده اجازه داده است تا برای عملیات «دفاعی» در ایران از آن استفاده کند.

فاصله این پایگاه که از جمله میزبان بمب‌افکن‌های رادارگریز بی-۲ ایالات متحده است، تا تهران بر روی خط مستقیم، نزدیک به ۳۸۰۰ کیلومتر و تا جنوبی‌ترین نقاط ایران، حدود ۳۰۰۰ کیلومتر است.

کاخ سفید، پنتاگون و سفارت بریتانیا در واشینگتن هنوز موضوع شلیک موشک‌های ایران به سمت این پایگاه را تایید یا تکذیب نکرده‌اند؛‌ اما در صورت تایید‌شدن، این اقدام نشانی خواهد بود از این‌که تهران موشک‌هایی با برد بیش‌تر از آن‌چه قبلا تصور می‌شد، در اختیار دارد.

خبرگزاری حکومتی مهر در این زمینه، نوشته که «هدف قرار دادن جزیره نظامی دیه‌گو گارسیا که بیش از چهار هزار کیلومتر با ایران فاصله دارد نشان می‌دهد که برد موشک‌‌های ایران فراتر از آن چیزی است که پیش‌تر دشمن تصور می‌کرد.»

 

 

پایگاه هوایی دیه‌گو گارسیا

این پایگاه در جزایر چاگوس در میانه اقیانوس هند ساخته شده و سال‌هاست که به‌طور مشترک در اختیار بریتانیا و ایالات متحده بوده است. بریتانیا به‌تازگی موافقت کرده است جزایر چاگوس را که از دهه ۱۹۶۰ در اختیار داشته، به موریس بازگرداند و تنها کنترل پایگاه دیه‌گو گارسیا، واقع در بزرگ‌ترین جزیره به همین نام را به شکل اجاره حفظ کند. تصمیمی که خشم دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا، را برانگیخت.

 

«سی‌بی‌اس»: دولت ترامپ طرح کنترل اورانیوم ایران را بررسی می‌کند

یک رسانه آمریکایی گزارش داد دولت دونالد ترامپ طرح‌هایی برای اعزام نیروهای زمینی به ایران و کنترل منابع اورانیوم این کشور در دست بررسی دارد، اما هنوز تصمیمی در این باره گرفته نشده است.

به‌گزارش شبکه «سی‌بی‌اس»، منابع آگاه اعلام کردند فرماندهان ارشد نظامی درخواست‌هایی را برای آماده‌سازی اجرای سناریوی مداخله زمینی مطرح کرده‌اند.

به‌گفته این منابع، دونالد ترامپ موضوع استقرار نیروهای زمینی در ایران را بررسی کرده، اما هنوز تصمیم نهایی نگرفته و مشخص نیست چه شرایطی ممکن است به صدور دستور چنین اقدامی منجر شود.

ترامپ در گفت‌وگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید هرگونه برنامه فوری برای اعزام نیرو را رد کرد و گفت نیروها را اعزام نمی‌کند، اما افزود در صورت اتخاذ چنین تصمیمی، آن را علنی نخواهد کرد.

در همین حال، کرولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد تهیه این‌گونه طرح‌ها بخشی از وظایف «پنتاگون» برای ارائه گزینه‌های مختلف به رییس‌جمهور است و به‌معنای تصمیم قطعی برای اعزام نیروهای زمینی نیست.

نهادهای نظامی آمریکا نیز جلساتی را برای بررسی نحوه برخورد با بازداشت احتمالی نیروهای ایرانی یا عناصر شبه‌نظامی، از جمله تعیین محل نگه‌داری این افراد در صورت اجرای عملیات زمینی، برگزار کرده‌اند.

تحرکات میدانی

ایالات متحده در حال افزایش حضور نظامی خود در منطقه است. به‌گفته منابع مطلع، واشینگتن برای اعزام نیروهایی از لشکر 82 هوابرد به خاورمیانه آماده می‌شود. اقدامی که با مشارکت نیروهای واکنش سریع ارتش و یگان‌هایی از تفنگداران دریایی انجام خواهد شد.

همچنین روند انتقال هزاران سرباز به منطقه آغاز شده است. در همین راستا، سه کشتی جنگی حامل حدود 2200 تفنگدار دریایی از سواحل کالیفرنیا حرکت کرده‌اند که دومین اعزام از این نوع از زمان آغاز جنگ به‌شمار می‌رود و پیش‌بینی می‌شود طی هفته‌های آینده به منطقه برسند.

این تحرکات در حالی انجام می‌شود که پنتاگون تلاش می‌کند دامنه گزینه‌های نظامی پیش روی رییس‌جمهور آمریکا را گسترش دهد، در حالی که دولت آمریکا همچنان جزئیات اقدامات احتمالی خود را به‌طور علنی اعلام نمی‌کند.

 

دادبان گزارش داده است که سپاه و بسیج، نوجوانان را در ایست‌وبازرسی‌ها مستقر می‌کنند عکس: MEHR

 

سپاه و بسیج، نوجوانان را در ایست‌وبازرسی‌ها مستقر می‌کنند

دادبان، مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنش‌گران در گزارشی از کشته شدن پنج نوجوان در پایگاه‌ها و ایست‌های بازرسی بسیج در تهران و تبریز خبر داده است.

بر اساس این گزارش نیروهای بسیج و سپاه پاسداران از نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ ساله به‌طور گسترده در نقش‌های امنیتی استفاده کرده‌اند. این نوجوانان در وظایفی مانند نگهبانی از پایگاه‌های بسیج یا فعالیت در ایست‌های بازرسی به‌کار گرفته شده‌اند.

این گزارش در حالی منتشر شده است که بر اساس قوانین و موازین بین‌المللی، به‌کارگیری افراد زیر ۱۸ سال در فعالیت‌های نظامی یا شبه‌نظامی نقض حقوق بین‌الملل است.

دادبان در این گزارش، هم‌چنین نوشته است مسئولیت مرگ این نوجوانان مستقیما متوجه فرماندهان و مقامات سپاه و بسیج است که دستور یا امکان به‌کارگیری آنان را فراهم کرده‌اند. این افراد از نظر حقوقی و اخلاقی مسئول پیامدهای مرگبار این تصمیمات بوده و می‌توانند تحت چارچوب مسئولیت کیفری فردی مورد پیگرد قرار گیرند.

حوثی‌های یمن تهدید به مسدودسازی تنگه استراتژیک باب‌المندب کردند عکس: Getty Images/AFP/M. Huwais

 

حوثی‌های یمن تهدید به مسدودسازی تنگه استراتژیک باب‌المندب کردند

حوثی‌های یمن که از حمایت جمهوری اسلامی ایران برخوردارند، تهدید کرده‌اند که تنگه باب‌المندب در دریای سرخ را مسدود و کشتی‌های آمریکایی در این منطقه را هدف قرار خواهند داد.

این گروه شیعه طرفدار ایران در بیانیه‌ای که روز جمعه ۲۰ مارس-۲۹ اسفند، منتشر کرد، به کشورهای منطقه از جمله اردن، عربستان سعودی و امارات هشدار داد که از رهگیری موشک‌های شلیک‌شده توسط ایران، حوثی‌های یمن یا گروه‌های همسو خودداری کنند و تهدید کرده‌‌اند هرگونه اقدام در این زمینه به‌معنای «همسویی مستقیم با دشمنان» خواهد بود.

تنگه باب‌المندب دریای سرخ را به خلیج عدن و دریای عرب متصل می‌کند و یکی از مسیرهای حیاتی تجارت جهانی، به ویژه برای انتقال نفت و گاز میان اروپا و آسیا محسوب می‌شود. روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت از طریق باب المندب به اروپا، آمریکا و کشورهای آسیایی منتقل می‌شود و محل عبور کشتی‌های تجاری است.

حوثی‌ها از سال ۲۰۱۴، بخش‌های وسیعی از شمال یمن، از جمله پایتخت صنعا را تحت کنترل خود گرفته‌اند. عبدالملک الحوثی، رهبر این گروه، بارها اعلام کرده است که حوثی‌ها برای مداخله در درگیری‌های منطقه‌ای آماده‌اند و گفته است: «دست ما روی ماشه است.»

این گروه پیش‌تر نیز در واکنش به حملات اسرائیل به غزه، حملاتی را علیه اسرائیل انجام داده و کشتی‌های این کشور در دریای سرخ را هدف قرار داده بود.

حوثی‌ها در آبان‌ماه و پس از برقراری آتش‌بس غزه با میانجی‌گری آمریکا حملات خود علیه اسرائیل و کشتی‌ها در دریای سرخ را متوقف کرده بودند.

 

جبهه لبنان: اسرائیل بیش از هزار هدف را بمباران کرد

ارتش اسرائیل حملات خود علیه حزب‌الله در لبنان را نیز تشدید کرد. پس از فراخوان تخلیه برای غیرنظامیان ساکن در حومه جنوبی بیروت، حملات هوایی به این منطقه انجام شد. گزارش شده است که در منطقه بنت جبیل در جنوب، یک نفر کشته و دو نفر زخمی شده‌اند.

در روز جمعه ۲۰ مارس، اسرائیل ۳۶ روستا در جنوب لبنان را هدف قرار داد؛ حزب‌الله نیز اعلام کرد که در همان روز ۵۵ حمله انجام داده است.

ارتش اسرائیل اعلام کرد که عملیات‌ها، ساختار فرماندهی و ظرفیت موشکی حزب‌الله را هدف قرار داده است. طبق این بیانیه، تاکنون بیش از ۲ هزار هدف بمباران شده، صدها انبار سلاح و سکوی پرتاب موشک منهدم گشته و ادعا شده است که صدها شبه‌نظامی کشته شده‌اند.

ذکر شده است که در حملاتی که از ۲ مارس-۱۱ اسفند ادامه دارد، تاسیسات زیربنایی و برخی مراکز بهداشتی نیز هدف قرار گرفته‌اند و به دلیل بمباران‌های شدید، مهاجرت گسترده غیرنظامیان رخ داده است. طبق اعلام وزارت بهداشت لبنان، در این حملات تاکنون ۱۰۲۱ نفر کشته و ۲۶۴۱ نفر زخمی شده‌اند.

 

تصویری از حملات شبانه آمریکا و اسرائیل به اهدافی در تهران عکس:Atta Kenare/AFP

 

دور تازه حملات هوایی اسرائیل به تهران و بخش‌های دیگری از ایران

ارتش اسرائیل می‌گوید در پاسخ به‌ شلیک چندین موشک از ایران در نخستین‌ساعات شنبه اول فروردین‌ماه ۱۴۰۵، حملات سنگینی را به «اهداف رژیم» در تهران آغاز کرده است.

ارتش اسرائیل در بیانیه‌ای کوتاه، نوشته «در حال حمله به اهداف رژیم تروریستی ایران در تهران» است. این در حالی‌است که رسانه‌های داخلی ایران و کاربران شبکه‌های اجتماعی، علاوه بر شرق و غرب تهران، از وقوع حملاتی گسترده در بسیاری از نقاط کشور، از اهواز و بندرعباس، تا بیدگنه و کرج و شیراز و نقاطی در استان‌های شمالی خبر می‌دهند.

برخی گزارش‌ها از فعال‌شدن پدافند هوایی فرودگاه هاشمی‌نژاد مشهد هم حکایت دارند.

در حملات شبانه اسرائیل به تهران، برق مناطقی هم‌چون شهرک اکباتان و دهکده المپیک هم قطع شده بود.

 

ایران می‌گوید عبور امن کشتی‌های برخی‌کشورها هم‌چون ژاپن را «در صورت هماهنگی با تهران» تضمین می‌کند

عباس عراقچی، جمعه ۲۹ اسفندماه ۱۴۰۴ در گفت‌وگویی تلفنی با خبرگزاری کیودوی ژاپن، مدعی شد که ایران «تنگه هرمز را نبسته و این آبراه باز است». دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی در این گفت‌وگو هم تاکید کرد که «ایران به‌دنبال آتش‌بس نیست، بلکه خواهان پایان کامل، جامع و پایدار جنگ است.»

وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، با این ادعا که ایران تنگۀ هرمز را نبسته، بلکه‌ «صرفا محدودیت‌هایی را برای شناورهای متعلق به کشورهای درگیر حمله به ایران وضع کرده است»، گفته تهران به عبور کشتی‌های دیگر کشورها کمک می‌کند.

به‌ گزارش خبرگزاری کیودو، عباس عراقچی ادعا کرده که ایران آماده است که عبور امن شناورهای کشورهایی همچون ژاپن را «در صورت هماهنگی با تهران»، تضمین کند.

ژاپن برای تامین ۹۰ درصد از نفت خام مورد نیازش، به خاورمیانه متکی است؛ نفتی که بخش عمده‌اش از تنگه هرمز عبور می‌کند.

 

 

حملات اسرائیل به تهران و بیروت؛ اعزام نیروهای آمریکایی به منطقه و احتمال گسترش جنگ

خبرگزاری رویترز، گزارش داد هم‌زمان با ورود جنگ به هفته چهارم، اسرائیل حملات تازه‌ای را علیه اهدافی در تهران و بیروت انجام داده و ایالات متحده نیز در حال اعزام حدود ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی به خاورمیانه است؛ تحولی که نگرانی‌ها از گسترش دامنه درگیری را افزایش داده است.

بر اساس این گزارش، از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به حکومت ایران در ۹ اسفند، بیش از دو هزار نفر کشته شده‌اند. ارتش اسرائیل اعلام کرده در بیروت مواضع حزب‌الله را هدف قرار داده و پیش از حملات، به ساکنان برخی مناطق هشدار تخلیه داده است. در لبنان نیز بیش از هزار نفر کشته و بیش از یک میلیون نفر آواره شده‌اند.

رویترز می‌نویسد هم‌زمان با تشدید حملات، زیرساخت‌های حیاتی انرژی در ایران و کشورهای خلیج فارس هدف قرار گرفته و قیمت نفت حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که خطر شوک به اقتصاد جهانی را به‌همراه دارد. در این میان، تنگه هرمز -‌مسیر عبور حدود یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان‌- عملا برای بخش عمده‌ای از کشتیرانی بسته شده است.

در واکنش به این وضعیت، کاخ سفید اعلام کرده برای کاهش فشار بر بازار، تحریم‌ها را به‌طور موقت تعلیق کرده تا امکان فروش حدود ۱۴۰ میلیون بشکه نفت ایران که در دریا متوقف مانده فراهم شود. همزمان گزارش‌هایی منتشر شده که حکومت ایران ممکن است به کشتی‌های مرتبط با ژاپن اجازه عبور از تنگه هرمز را بدهد.

این گزارش، هم‌چنین به اختلافات میان آمریکا و متحدانش اشاره دارد. دونالد ترامپ متحدان ناتو را به دلیل عدم مشارکت در بازگشایی تنگه هرمز مورد انتقاد قرار داده،  در حالی که کشورهایی مانند آلمان و فرانسه اعلام کرده‌اند که ابتدا باید درگیری‌ها متوقف شود. در همین حال، واشینگتن تلاش دارد متحدان خود را برای مشارکت در تامین امنیت این گذرگاه راهبردی متقاعد کند.

در داخل آمریکا، رویترز به نقل از یک نظرسنجی گزارش داده که بخش قابل توجهی از افکار عمومی انتظار دارد این درگیری به یک جنگ زمینی گسترده منجر شود، هرچند حمایت از چنین اقدامی پایین است. با این حال، مقامات آمریکایی تاکید کرده‌اند هنوز تصمیمی درباره اعزام نیرو به داخل ایران اتخاذ نشده است.

رویترز، هم‌چنین به تحولات سیاسی در ایران اشاره کرده و گزارش داده که مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در پیامی (منسوب به او) از «وحدت و مقاومت» سخن گفته و مدعی وارد کردن «ضربه به دشمن» شده است. او از زمان کشته شدن علی خامنه‌ای در نخستین روز جنگ، در انظار عمومی ظاهر نشده است.

به نوشته رویترز، در مجموع، این تحولات نشان می‌دهد که جنگ جاری نه‌تنها ابعاد نظامی، بلکه پیامدهای اقتصادی و سیاسی گسترده‌ای در سطح منطقه و جهان ایجاد کرده و چشم‌انداز آن هم‌چنان با عدم قطعیت همراه است.

 

بروز تنش در روابط ریاض و بغداد به‌دنبال جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی

در پی اظهارات اخیر فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، در رابطه با نقش گروه‌های نیابتی در سیاست‌های بغداد، روابط سیاسی عربستان سعودی و عراق با تنش دیپلماتیک مواجه شده است.

بن فرحان در سخنانی پس از نشست مشورتی اخیر وزیران امور خارجه برخی کشورهای عربی و اسلامی که عراق در آن حضور نداشت، هشدار داد: «تصمیم‌گیری برای حاکمیت عراق از سوی حشد الشعبی مصادره شده و این نیرو به‌عنوان ابزاری در دست ایران عمل می‌کند.»

در پی این اظهارات، هم دولت عراق و هم سازمان حشد الشعبی واکنش نشان دادند.

دفتر رسانه‌ای نخست‌وزیر عراق اعلام کرد که محمد شیاع السودانی از مقر ریاست حشد الشعبی بازدید کرده و تاکید کرده است که دولت در برابر هرگونه هدف قرار دادن نیروهای حشد الشعبی، کوتاهی نخواهد کرد.

سازمان حشد الشعبی نیز در بیانیه‌ای تند، بن فرحان را «سگ‌آبیِ وحشت‌زده» توصیف و اعلام کرد: «این نیرو، برخلاف ادعاها، محصول ایران نیست بلکه زاییده یک موقعیت کاملا عراقی است.»

این سازمان ۲۰ بهمن، اعلام کرده بود در هیچ جنگی میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، شرکت نخواهد کرد. با وجود این، پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ایران، تنش‌هایی در عراق بروز کرد و سفارت آمریکا در بغداد هدف چند حمله قرار گرفت.

خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۷ اسفند به نقل از نیروهای امنیتی عراق گزارش داد سفارت آمریکا در بغداد بامداد چهارشنبه بار دیگر هدف حمله پهپادی قرار گرفت و صدای انفجاری در این منطقه شنیده شد.

 

شامگاه ۲۶ اسفند نیز سفارت آمریکا در بغداد هدف حمله قرار گرفت.

این حملات خسارت جانی به دنبال نداشت

این تازه‌ترین موارد از چندین حمله به سفارت آمریکا در پایتخت عراق در دو هفته گذشته بود و در حالی رخ داد که وزارت خارجه ایالات متحده به همه سفارت‌خانه‌های خود در سراسر جهان دستور داده بود به دلیل «وضعیت جاری در خاورمیانه و احتمال سرایت آن به دیگر نقاط»، بی‌درنگ یک ارزیابی امنیتی تازه صورت دهند.

از سوی دیگر، سفارت آمریکا در بغداد ۲۷ اسفند اعلام کرد جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن، «یک تهدید جدی برای امنیت عراق» محسوب می‌شوند.

هدف قرار دادن حشد الشعبی

بر اساس گزارش‌های منتشر شده از عراق، حملات به گروه‌های مسلح در این کشور اکنون به مقرهای عملیاتی گروه حشد الشعبی نیز کشیده شده است؛ در حالی که این نیروها برخی از پایگاه‌های خود را در منطقه نینوا تخلیه کرده‌اند.

از سوی دیگر، حمله به مرکز پشتیبانی دیپلماتیک آمریکا در بغداد، تعهد یکی از گروه‌های عراقی مبنی بر توقف حملات به مدت پنج روز را نقض کرد.

اواخر شامگاه ۲۸ اسفند و بامداد جمعه ۲۹ اسفند، مرکز پشتیبانی دیپلماتیک آمریکا در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد، چندین بار هدف حمله قرار گرفت.

 

آمریکا فروش نفت بارگیری‌شده در ایران را به مدت ۳۰ روز مجاز اعلام کرد

دفتر نظارت بر دارایی‌های خارجی‌(اوفَک) وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، با انتشار بیانیه‌ای، مجوزی ۳۰ روزه برای فروش نفت خام و محصولات نفتی ایران، که در حال‌ حاضر در نفتکش‌هایی روی دریا متوقف مانده است، صادر کرد..

اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری ایالات متحده در این مورد تأکید کرده که این مجوز، کوتاه‌مدت بوده و با دقت زیادی تنظیم شده است.

در وب‌سایت این وزارت‌خانه آمده که انتقال و فروش نفت و محصولات نفتی که تا ۲۰ مارس، ۲۹ اسفندماه ۱۴۰۴ در ایران بارگیری شده‌اند، به مدت ۳۰ روز یعنی تا ۱۲ ظهر ۱۹ آوریل به وقت واشینگتن، مجاز خواهد بود.

اسکات بسنت در بیانیه‌ای مفصل که در شبکه ایکس منتشر شده، نوشت: «ایالات متحده با صدور این مجوز موقت، راه را برای ورود سریع حدود ۱۴۰ میلیون بشکه نفت به بازارهای جهان هموار کرده و به کاستن از فشار موقتی که ایران بر عرصه انرژی اِعمال کرده، کمک می‌کند.»

وزیر خزانه‌داری آمریکا در ادامه تاکید کرده که «به این ترتیب با پایین نگه‌داشتن قیمت نفت، همزمان با ادامۀ عملیات خشم حماسی، در واقع از نفت ایران علیه تهران استفاده می‌کنیم.»

پیش‌تر مجوز مشابهی هم برای فروش نفت و محصولات نفتی روسیه صادر شد که انتقاد برخی کشورهای اروپایی را به‌دنبال داشت. هدف از صدور این مجوزهای کوتاه‌مدت، کنترل بازار و قیمت نفت در بازارهای انرژی است.

 

حمله موشکی تازه ایران به اسرائیل و هشدار «تخلیه» به شهروندان رأس‌الخیمه

سپاه پاسداران از آغاز دور دیگری از حملات موشکی به اسرائیل خبر داده است. اسرائیل هم از شناسایی و رهگیری موج تازه موشک‌ها خبر داد. هنوز گزارشی از اصابت احتمالی این موشک‌ها منتشر نشده است.

در خبری دیگر، سپاه پاسداران مدعی شده که در آینده نزدیک، شهر «رأس‌الخیمه» امارات را هدف قرار خواهد داد و به «همه ساکنان» این شهر هشدار داده که به‌سرعت شهر را ترک کرده و به مناطق امن بروند.

سپاه پاسداران مدعی شده که از رأس‌الخیمه برای «عملیات‌هایی که هدف آن‌ها، جزایر ایرانی است»، استفاده شده است.

ایران و امارات متحده عربی از دیرباز بر سر مالکیت سه جزیره ابوموسی و تنب‌های بزرگ و کوچک اختلاف داشته‌اند. امارات، سایر اعضای شورای همکاری خلیج (فارس) و برخی از دیگر کشورها، این جزایر را متعلق به امارات دانسته و ایران را به اشغال آن‌ها متهم می‌کنند؛ اتهامی که از سوی تهران رد می‌شود.

وزارت دفاع امارات متحده عربی، صبح شنبه اول فروردین، اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور «در حال حاضر در حال پاسخ به تهدیدات موشکی و پهپادی ورودی از ایران» است و صداهایی که شنیده می‌شود، نتیجه «رهگیری‌های موفق» است.

روز گذشته نیز هم‌زمان مراسم عید فطر، جمهوری اسلامی با ۲۶ پهپاد به دبی حمله کرد و صداهای بلند انفجار شنیده شد.

در میان کشورهای منطقه، امارات آماج بیش‌ترین حملات جمهوری اسلامی بوده و از زمان آغاز درگیری‌ها، جمهوری اسلامی ایران هزار و ۷۴۰ پهپاد، ۳۳۸ موشک بالستیک و ۱۵ کروز به سمت امارات شلیک کرده است.

سپاه پاسداران جمهوری اسلامی، هم‌چنین روز شنبه مدعی حمله آمریکا از مبدأ امارات به جزایر ابوموسی و تنب بزرگ در خلیج فارس شد و تهدید کرد در صورت تکرار این موضوع، جمهوری اسلامی «رأس الخیمه»‌ امارات را هدف قرار خواهد داد.

جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی که امارات بر آن‌ها ادعای ارضی دارد، درست مقابل شهر رأس‌الخیمه و نزدیک‌ترین منطقه به امارات است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز روز جاری مدعی شد حملات اخیر آمریکا به تاسیسات نظامی پایانه نفتی خارک، هم‌چنین حملات شامگاه گذشته به جزایر سه‌گانه ایران از «خاک کشورهای همسایه» انجام شده است.

او در ادامه ادعای خود گفته است «حملات دیشب به جزایر سه‌گانه توسط نیرو‌های ما رصد شد و اکنون مشخص شده که این راکت‌ها از امارات و از دو نقطه در این کشور شلیک شده؛ یکی در رأس‌الخیمه و دیگری از مکانی بسیار نزدیک به شهر دبی.»

در این میان عربستان نیز از ره‌گیری ۵۱ پهپاد جمهوری اسلامی در مناطق نفتی شرق کشور خبر داد.

 

ادامه حملات جمهوری اسلامی به عربستان

وزارت دفاع عربستان، اعلام کرد این حملات صبح روز شنبه انجام شده است. از زمان آغاز عملیات نظامی مشترک اسرائیل و آمریکا در ایران، علیه جمهوری اسلامی ۵۷۵ پهپاد، ۴۲ موشک بالستیک و هفت کروز به خاک عربستان شلیک کرده است.

عربستان روز گذشته و هم‌زمان با عید فطر نیز بعد از رهگیری ۴۱ پهپاد، جمهوری اسلامی را به حمله متقابل تهدید کرد.

 

ادامه حملات جمهوری اسلامی به کویت

گارد ملی کویت نیز صبح روز شنبه از رهگیری پهپادها و موشک‌های جمهوری اسلامی خبر داد. سخنگوی گارد ملی کویت اعلام کرد صداهای انفجار مربوط به رهگیری و انهدام پهپادها و موشک‌های جمهوری اسلامی در آسمان کشور است.

طی چند روز گذشته دو پالایشگاه بزرگ کویت هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته و دچار آتش‌سوزی شده است.

 

تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم نطنز

 

حمله آمریکا و اسرائيل به نطنز با بمب‌های سنگرشکن

 

رسانه‌های دولتی ایران و سازمان انرژی اتمی مدعی شدند که ایالات متحده و اسرائیل روز شنبه تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم نطنز را هدف حمله قرار داده‌اند. ارتش اسرائیل می‌گوید که از حمله به نطنز اطلاعی ندارد.

سازمان انرژی اتمی ایران، نهاد دولتی که مدیریت و نظارت بر تاسیسات هسته‌ای کشور را بر عهده دارد، اعلام کرد که در پی این حادثه هیچ نشت رادیواکتیوی در منطقه مشاهده نشده است. هم‌چنین گزارشی مبنی بر بروز تلفات جانی در این حادثه ادعایی دریافت نشده است.

طبق بیانیه سازمان انرژی اتمی ایران، این حمله مجتمع غنی‌سازی احمدی‌روشن در نطنز را هدف قرار داده است.

این سازمان مدعی شد: «این اقدام نقض قوانین بین‌المللی است. ارزیابی‌های فنی نشان می‌دهد که هیچ‌گونه نشت مواد رادیواکتیو رخ نداده و خطری ساکنان مناطق اطراف را تهدید نمی‌کند.»

ساعاتی بعد، سازمان انرژی اتمی ایران از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و جامعه جهانی خواست تا این حمله را محکوم کنند.

این نهاد در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «چرا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و جامعه بین‌المللی موضعی صریح، قاطع و مبتنی بر قوانین بین‌المللی در قبال حمله به تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز ایران و نقض تعهدات و قوانین بین‌المللی اتخاذ نمی‌کنند؟»

پیش از این، در روز جمعه، دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا، در پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» تاکید کرد که «ما به تحقق اهداف خود در جنگ با ایران بسیار نزدیک شده‌ایم.» یکی از اهدافی که ترامپ برشمرد، «اجازه ندادن به ایران برای نزدیک شدن به توانمندی هسته‌ای» بود.

به گفته سفیر ایران در آژانس بین‌المللی ارژی هسته‌ای، پیش از این نیز در تاریخ ۲ مارس-۱۱ اسفند، هم‌زمان با روزهای نخست عملیات علیه جمهوری اسلامی، گزارش‌هایی از حمله به این مجتمع منتشر شده بود.

رضا نجفی در آن زمان در نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که متشکل از ۳۵ کشور است، به خبرنگاران گفت: «آن‌ها بار دیگر به تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز و تحت پادمان ایران حمله کردند.»

 

تداوم پرواز جنگنده‌های اسرائیلی بر فراز ایران

گزارش‌ها درباره حمله به نطنز در حالی منتشر می‌شود که هواپیماهای اسرائیلی در حریم هوایی ایران در حال عملیات هستند.

ارتش اسرائیل روز شنبه اعلام کرد که در جریان آخرین موج حملات علیه مواضع ایران در تهران، یک فروند هواپیمای ارتش اسرائيل هدف موشک‌های سطح‌به‌هوا قرار گرفته است.

ارتش اسرائیل اعلام کرد: «خدمه پرواز طبق دستورالعمل‌های عملیاتی عمل کردند. هیچ آسیبی به هواپیما وارد نشد و مأموریت طبق برنامه به پایان رسید.»

 

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از حمله به تأسیسات نطنز ایران خواستار خویشتن‌داری شد

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شنبه یکم فروردین اعلام کرد که ایران در مورد حمله به تأسیسات هسته‌ای نطنز به این آژانس اطلاع داده و هیچ افزایشی در میزان تشعشعات در خارج از این تاسیسات مشاهده نشده است.

آژانس در بیانیه‌ای در حساب «ایکس» این سارمان تاکید کرده‌ که در حال بررسی این حادثه است.

هم‌زمان، سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد که «پس از بمباران، هیچ نشت رادیواکتیوی در تاسیسات نطنز رخ نداده است.»

خبرگزاری «د پ آ» آلمان، شنبه یکم فروردین اعلام کرد که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از حمله اخیر به تأسیسات هسته‌ای نطنز ایران، یکی از مهم‌ترین سایت‌های غنی‌سازی اورانیوم این کشور، از همه طرف‌ها خواست تا خویشتن‌داری نظامی نشان دهند.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در «ایکس» نوشت که اجتناب از هرگونه خطر حادثه هسته‌ای ضروری است.

پیش از این، خبرگزاری «میزان»، شنبه گزارش داد که تاسیسات هسته‌ای نطنز در یک حمله هوایی مورد اصابت قرار گرفته است، در عین حال اما هیچ نشت رادیواکتیوی رخ نداده است.

سازمان انرژی اتمی ایران، اعلام کرد که داده‌های ثبت‌شده توسط سیستم‌های پایش هسته‌ای این سازمان، هیچ نشت رادیواکتیوی را در تاسیسات نطنز که روز شنبه هدف حمله هوایی قرار گرفت، نشان نمی‌دهد و هیچ خطری برای ساکنان مناطق مجاور وجود ندارد.

خبرگزاری «مهر»، به نقل از سازمان انرژی اتمی ایران نوشت که این حمله، قوانین و تعهدات بین‌المللی، از جمله پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و سایر قوانین مربوط به ایمنی و امنیت هسته‌ای را نقض می‌کند.

بر اساس این گزارش، «تیم‌های فنی و تخصصی از مرکز سامانه امنیت هسته‌ای ایران بلافاصله برای شناسایی هرگونه نشت مواد رادیواکتیو، بررسی منطقه را انجام دادند. با این حال، به دلیل آمادگی‌ها و برنامه‌ریزی‌های قبلی، داده‌های ثبت‌شده توسط سیستم‌های پایش هسته‌ای، هیچ نشت رادیواکتیوی را در تاسیسات مورد هدف نشان نداد و هیچ خطری برای ساکنان مناطق مجاور وجود ندارد.»

تاسیسات نطنز، که محل اصلی غنی‌سازی اورانیوم در ایران به شمار می‌رود، در هفته نخست جنگ هدف حمله قرار گرفت و طبق تصاویر ماهواره‌ای، چندین ساختمان در این مجموعه آسیب دیدند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد که «انتظار نمی‌رود هیچ‌گونه اثر رادیواکتیوی» در پی این حمله قبلی ایجاد شده باشد.

این تاسیسات هسته‌ای که در حدود 220 کیلومتری جنوب‌شرقی تهران واقع شده است، در جریان جنگ 12 روزه میان ایران و اسرائیل در ژوئن 2025 نیز هدف حملات هوایی اسرائیل و هم‌چنین حملاتی از سوی ایالات متحده قرار گرفته بود.

 

اصابت یک موشک ایرانی با کلاهک خوشه‌ای به مرکز اسرائیل

شهردار شهر ریشون لتسیون واقع در مرکز اسرائیل روز شنبه اول فرودین از اصابت یک موشک ایرانی با کلاهک خوشه‌ای به این شهر و تخریب چند مکان از جمله یک مهدکودک خبر داد.

به گفته این شهردار، اگر حمله در روز باز بودن مدارس رخ می‌داد، می‌توانست پیامدهای شدیدتری در پی داشته باشد.

به نوشته رویترز، در میان موشک‌هایی که ایران به سمت اسرائیل شلیک کرده برخی دارای کلاهک‌های خوشه‌ای هستند که رهگیری و منهدم کردن آن‌ها برای سپرهای دفاع موشکی اسرائیل دشوارتر است.

 

نفتکش‌ها و کشتی‌های باری در تنگه هرمز © AP – Altaf Qadri

 

ناتو نیروهایش را از عراق خارج کرد

دو مقام امنیتی روز جمعه به خبرگزاری فرانسه اعلام کردند که ناتو در عراق، که به نیروهای این کشور در مبارزه با گروه‌های افراطی کمک می‌کند، نیروهای خود را «به‌طور موقت» خارج کرده است؛ اقدامی که به پیامدهای جنگ در خاورمیانه نسبت داده شده است.

یکی از این مقامات امنیتی که نخواست نامش فاش شود، گفت: «این یک خروج موقت است. آن‌ها به دلیل وضعیت موجود نگران هستند». یک منبع دوم نیز تأکید کرد که به‌جز یک گروه محدود «تمام عوامل ناتو خارج شده‌اند.»

وب‌سایت ماموریت ناتو می‌گوید این ماموریت شامل «چند صد» نفر است و در یک پایگاه نظامی عراقی، در نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد مستقر بوده که بارها هدف حملات گروه‌های نزدیک به ایران قرار گرفته است.

 

 

سیا و موساد در جست‌وجوی نشانی از مجتبی خامنه‌ای

باراک راوید / اکسیوس

سازمان سیا، موساد و دیگر نهادهای اطلاعاتی در سراسر جهان روز جمعه و همزمان با نوروز، تحولات را زیر نظر داشتند تا ببینند آیا مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، از سنت پدرش پیروی خواهد کرد و پیام سال نو صادر می‌کند یا نه.

نکته مهم: وقتی این تعطیلات تنها با انتشار یک بیانیه مکتوب از سوی مجتبی سپری شد، ابهام‌ها درباره وضعیت جسمانی، محل حضور و نقش او در مدیریت جنگ ایران بیش‌تر شد.

این‌که مجتبی در سایه باقی مانده، چندان هم غیرمنتظره نیست. اسرائیل پس از کشته شدن پدرش به‌صراحت اعلام کرده که مجتبی اکنون در صدر فهرست اهداف ترور قرار دارد.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز مدعی شده است که مجتبی در حمله‌ای که به کشته شدن پدرش انجامید «مجروح و احتمالا دچار تغییر شکل ظاهری» شده است.

اما پس از سه هفته سکوت -‌حتی بدون انتشار یک پیام ویدئویی از پیش ضبط‌شده‌- سکوت مجتبی بیش از پیش معنادار شده است.

ایالات متحده و اسرائیل اطلاعاتی در اختیار دارند که نشان می‌دهد مجتبی هنوز زنده است؛ از جمله شواهدی مبنی بر تلاش مقام‌های ایرانی برای تنظیم دیدارهای حضوری با او‌(که به دلیل نگرانی‌های امنیتی موفقیت‌آمیز نبوده است).

ابهام درباره وضعیت مجتبی در چندین جلسه توجیهی اطلاعاتی برای رئیس‌جمهور ترامپ مطرح شده است. به گفته یک مقام آمریکایی، تیم امنیت ملی ترامپ همچنان در تلاش است ارزیابی کند که واقعا چه کسی در تهران زمام امور را در دست دارد.

یک مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت: «هیچ مدرکی نداریم که نشان دهد او واقعا دستور می‌دهد.»

یک مقام آمریکایی نیز گفت: «این وضعیت به‌شدت عجیب است. ما فکر نمی‌کنیم ایرانی‌ها چنین زحمتی کشیده باشند که یک فرد مرده را به‌عنوان رهبر انتخاب کنند، اما در عین حال هیچ مدرکی نداریم که نشان دهد او عملا سکان را به دست گرفته است.»

مرور سریع: در تاریخ ۹ مارس، پس از آن‌که جریان تندرو از او حمایت کرد، مجتبی به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی معرفی شد تا جانشین پدرش شود.

واکنش علنی او تنها به یک بیانیه مکتوب در تلگرام، سه روز بعد، محدود شد؛ امری که گمانه‌زنی‌ها درباره شدت جراحاتش در حمله اسرائیل به محل اقامت پدرش را تشدید کرد.

سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل، علی لاریجانی، مسئول امنیتی، را رهبر عملی‌(de facto) ایران می‌دانستند- تا این‌که اسرائیل او را سه‌شنبه گذشته ترور کرد.

دونالد ترامپ روز جمعه گفت: «رهبران‌شان همه از بین رفته‌اند. لایه بعدی رهبران هم از بین رفته‌اند. و لایه بعدی هم عمدتا از بین رفته است. حالا دیگر کسی نمی‌خواهد آنجا رهبر باشد. ما به مشکل خورده‌ایم. می‌خواهیم با آن‌ها صحبت کنیم اما کسی نیست که با او حرف بزنیم. البته می‌دانید چیست؟ ما از این وضعیت راضی هستیم.»

مقام‌های اسرائیلی مدعی‌اند که رهبران ارشد ایران اکنون مانند افراد تحت تعقیب عمل می‌کنند- میان خانه‌های امن جابه‌جا می‌شوند و از ارتباطات دیجیتال پرهیز دارند.

خبر اصلی: کانال تلگرام مجتبی پیام مکتوبی به مناسبت نوروز منتشر کرد که در آن خواستار وحدت شده بود و چند عکس از رهبر جدید نیز منتشر کرد.

یک مقام آمریکایی گفت سیا در حال بررسی این موضوع است که آیا این تصاویر جدید هستند یا نه.

این مقام، هم‌چنین اشاره کرد که مسعود پزشکیان، رییس‌جمهور ایران، با وجود تهدیدهای امنیتی علیه خود، پیام ویدئویی نوروزی منتشر کرد.

او افزود: «انتظار داشتیم دست‌کم به شکلی از مجتبی هم چیزی ببینیم. او از این فرصت و سنت استفاده نکرد. این یک علامت هشدار جدی است.»

بررسی واقعیت: راز زیمت، مدیر برنامه ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تل‌آویو، گفت هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد مجتبی قادر به انجام وظایفش نیست، حتی اگر جراحات و ملاحظات امنیتی مانع از اعمال کامل اختیاراتش شود.

او افزود: «در شرایط استثنایی کنونی، نباید انتظار حضور علنی او را داشت. حتی ممکن است جراحتش اجازه انتشار یک پیام ویدئویی ضبط‌شده را هم ندهد، تا شدت وضعیتش برای افکار عمومی آشکار نشود.»

پشت صحنه: جان راتکلیف، رییس سیا، و ژنرال جیمز آدامز، رییس آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، روز پنج‌شنبه در جلسه‌ای محرمانه در برابر کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان شهادت دادند که حکومت ایران با بحران عمیق فرماندهی و کنترل مواجه است، اما نشانه‌ای از فروپاشی قریب‌الوقوع وجود ندارد. این موضوع را سه منبع آگاه تأیید کرده‌اند.

دو مقام ارشد اسرائیلی مدعی شدند که ترور لاریجانی خلاء قدرت را گسترش داده و این خلاء عمدتا توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پر شده است.

ظهور مجتبی نیز به‌دلیل روابط نزدیک او با سپاه پاسداران ممکن شد؛ نهادی که نفوذ گسترده‌ای در اقتصاد، سیاست و امنیت ایران دارد و به گفته مقام‌های اسرائیلی، اکنون عملا کشور را اداره می‌کند.

یک مقام ارشد عرب به اکسیوس گفت: «سپاه در حال تسلط بر ایران است و آن‌ها خطرناک‌اند. به‌شدت ایدئولوژیک هستند و آماده‌اند بمیرند و به خامنه‌ایِ پدر بپیوندند.»

آن‌چه باید زیر نظر داشت: راتکلیف و آدامز در این جلسه تاکید کردند که هنوز خیلی زود است که بتوان گفت آیا حکومت ایران می‌تواند از جنگ و از دست دادن شمار زیادی از رهبران ارشد خود جان سالم به در ببرد یا نه.

اسرائیل آشکارا اعلام کرده که فراهم کردن زمینه برای تغییر رژیم یکی از اهداف جنگی آن است. یک مقام ارشد اسرائیلی گفت: «ما فکر می‌کنیم هرچه فشار خارجی را افزایش دهیم، فشار داخلی هم بیش‌تر می‌شود. هرچه این روند ادامه پیدا کند، احتمال فروپاشی رژیم بیش‌تر خواهد شد.»

در مقابل، برخی منتقدان جنگ استدلال می‌کنند که حذف نسل قدیم رهبران تنها راه را برای روی کار آمدن چهره‌های تندروتر -‌مانند خود مجتبی‌- هموار می‌کند.

 

کاخ سفید: آمریکا توان کنترل جزیره خارک ایران را دارد

کاخ سفید اعلام کرد نیروهای مسلح ایالات متحده در صورت صدور دستور رییس‌جمهوری می‌تواند جزیره خارک ایران را تحت کنترل بگیرد.

به ‌گزارش «خبرگزاری فرانسه»، آنا کلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، جمعه در پاسخ به پرسشی درباره گزارش وب‌سایت «آکسیوس» گفت ارتش آمریکا هر زمان که رییس‌جمهوری دستور دهد، می‌تواند این جزیره را تحت کنترل بگیرد.

رسانه‌ها پیش‌تر گزارش داده بودند دولت دونالد ترامپ در حال بررسی طرح‌هایی برای اشغال یا محاصره جزیره خارک است. جزیره‌ای که بخش عمده صادرات نفت خام ایران از آن عبور می‌کند.

پیش‌تر روزنامه «وال‌استریت ژورنال» به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده بود ایالات متحده عملیات نظامی خود را بر فراز تنگه هرمز افزایش داده و احتمال دارد برای تامین امنیت کشتیرانی، کشتی‌های جنگی اعزام کند.

ایالات متحده، هم‌چنین اعلام کرد از هواپیماهای تهاجمی و بالگردهای آپاچی برای هدف قرار دادن شناورهای ایرانی در قالب طرح «پنتاگون» برای تأمین امنیت این گذرگاه استفاده می‌کند. به‌گفته مقام‌های آمریکایی، این عملیات ممکن است هفته‌ها ادامه یابد تا عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه هرمز از سر گرفته شود.

در همین حال، نیروهای مسلح آمریکا اعلام کرد تأسیساتی در جزیره خارک را هدف قرار داده که برای تولید موشک‌های بالستیک استفاده می‌شد. بنابه اعلام این نیروها، این تاسیسات تهدیدی علیه نیروهای آمریکایی، کشورهای منطقه و کشتیرانی تجاری به شمار می‌آمد.

«فرماندهی مرکزی آمریکا» نیز اعلام کرد تصاویری که در اول مارس ثبت شده، وضعیت این سایت را پیش از حمله نشان می‌دهد و تصاویر مربوط به یازدهم همان ماه میزان خسارت واردشده پس از هدف قرار گرفتن با مهمات دقیق را ثبت کرده است.

تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز که حدود 20 درصد نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند، به‌شدت کاهش یافته است. به‌گفته ناظران بازار، این وضعیت نگرانی‌ها درباره کاهش عرضه و افزایش قیمت‌ها را به بالاترین سطح در حدود دو سال گذشته رسانده است.

افزایش قیمت سوخت به نگرانی مهمی برای مقام‌های آمریکایی تبدیل شده، چرا که می‌تواند به افزایش تورم منجر شود و فشار بیشتری بر خانواده‌های کم‌درآمد وارد کند.

در همین حال، دونالد ترامپ روز سه‌شنبه به «مؤسسه تامین مالی توسعه آمریکا» دستور داد برای تجارت دریایی در خلیج، پوشش بیمه‌ای در برابر ریسک‌های سیاسی فراهم کند. او هم‌چنین گفت نیروی دریایی آمریکا در صورت لزوم، همراهی نفتکش‌ها در تنگه هرمز را در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز خواهد کرد.

 

 

ارتش آمریکا: طی سه هفته به هشت‌هزار هدف در ایران حمله کردیم

ارتش ایالات متحده می‌گوید از زمان آغاز حملات در سه هفته گذشته، بیش از هشت هزار هدف را در ایران مورد حمله قرار داده است.

برد کوپر، فرمانده سنتکام، فرماندهی مرکزی آمریکا، در ویدئویی که در شبکه ایکس منتشر شد، اعلام کرد که این اهداف شامل ۱۳۰ شناور ایرانی بوده است.

او این عملیات را «بزرگ‌ترین نابودی یک نیروی دریایی در یک دوره سه‌هفته‌ای از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون» توصیف کرد.

فرمانده سنتکام افزود که ارتش هم‌چنان بر «از بین بردن تهدید چند دهه‌ای ایران علیه جریان آزاد تجارت در تنگه هرمز» متمرکز است.

کوپر گفت که ایالات متحده اوایل این هفته چندین بمب پنج هزار پوندی‌(دو هزار و ۲۶۸ کیلوگرمی) را بر یک تاسیسات زیرزمینی در سواحل ایران فرو ریخته است.

به گفته او، جمهوری اسلامی از این «تاسیسات مستحکم زیرزمینی برای نگهداری مخفیانه موشک‌های کروز ضدکشتی، پرتابگرهای متحرک موشک و سایر تجهیزاتی که تهدیدی خطرناک برای کشتیرانی بین‌المللی محسوب می‌شدند» استفاده می‌کرد.

این در حالی است که در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز که یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان برای صادرات نفت به شمار می‌رود، تقریبا متوقف شده است.

 

بیش از ۲۰ کشور اقدام ایران در «بستن تنگه هرمز» را محکوم کردند

بیش از ۲۰ کشور روز شنبه اول فروردین اعلام کردند که برای تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز مشارکت خواهند کرد و اقدام ایران در «بستن» این آبراه حیاتی را محکوم کردند.

در بیانیه مشترک ۲۲ کشور، که عمدتا اروپایی هستند اما امارات متحده عربی، بحرین و ژاپن را نیز شامل می‌شوند، آمده است: «ما آمادگی خود را برای مشارکت در تلاش‌های مناسب جهت تضمین عبور ایمن از تنگه اعلام می‌کنیم. از تعهد کشورهایی که در حال برنامه‌ریزی‌های مقدماتی هستند استقبال می‌کنیم.»

آن‌ها، هم‌چنین افزودند: «ما به‌شدت حملات اخیر ایران به کشتی‌های تجاری غیرنظامی در خلیج فارس، حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی از جمله تاسیسات نفت و گاز، و بسته شدن عملی تنگه هرمز توسط نیروهای ایرانی را محکوم می‌کنیم.»

کشورهایی که این بیانیه را امضا کرده‌اند عبارتند از: امارات متحده عربی، بریتانیا، فرانسه، ژاپن، آلمان، ایتالیا، هلند، کانادا، کره جنوبی، نیوزیلند، دانمارک، لتونی، اسلوونی، استونی، نروژ، سوئد، فنلاند، جمهوری چک، رومانی، بحرین، لیتوانی و استرالیا.

تنگه هرمز که ۲۰ درصد نفت صادراتی و حدود ۳۵ درصد گاز طبیعی جهان از آن عبور می‌کند، از زمان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۹ اسفند پارسال، مسدود شده است.

ایران می‌گوید که این آبراه باز است ولی کشتی‌های متعلق به «دشمن» نمی‌توانند از آن عبور کنند. از زمان آغاز جنگ، عبور و مرور از این تنگه تا ۹۵ درصد سقوط کرده است.

در حال حاضر، صدها کشتی در خلیج فارس گرفتار شده‌اند و این موضوع موجب بالا رفتن شدید قیمت نفت در جهان تا بیش از ۵۰ درصد شده است. قیمت گاز طبیعی هم تا ۹۳ درصد بالا رفته است.

 

گروه هفت حملات ایران علیه غیرنظامیان در خاورمیانه را محکوم کردند

وزرای خارجه کشورهای گروه هفت روز شنبه اعلام کردند که آماده‌اند اقدامات لازم را برای حمایت از عرضه جهانی انرژی انجام دهند و بر اهمیت حفاظت از مسیرهای دریایی، از جمله در تنگه هرمز، تأکید کردند.

وزرای کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، بریتانیا و ایالات متحده، به‌همراه مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در بیانیه‌ای اعلام کردند: «ما حمایت خود را از شرکایمان در منطقه در برابر حملات غیرقابل توجیه جمهوری اسلامی ایران و نیروهای نیابتی آن ابراز می‌کنیم.»

آن‌ها افزودند: «ما به شدیدترین شکل، حملات بی‌پروا رژیم علیه غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله زیرساخت‌های انرژی، را محکوم می‌کنیم.»

 

ایران از هدف قرار دادن جنگنده «اف-۱۶» اسرائیل خبر داد؛ اسرائیل آن را «ناموفق» دانست

ارتش اسرائیل روز شنبه اول فروردین، تایید کرد که در جریان یک عملیات نیروی هوایی در آسمان ایران، تلاشی برای شلیک یک موشک زمین به هوا به‌سوی یک جنگنده اسرائیلی صورت گرفت.

به گفته این نیروی نظامی، «این تلاش برای شلیک و سرنگونی ناموفق بود و هیچ آسیبی به هواپیما یا به فعالیت عملیاتی وارد نشد. ماموریت طبق برنامه به پایان رسید.»

ارتش اسرائیل افزوده که «این رویداد در حال بررسی است و درس‌های لازم از آن استخراج خواهد شد.»

ساعاتی پیش از انتشار این بیانیه، سپاه پاسداران اعلام کرده بود که «جنگنده دشمن متخاصم متعلق به رژیم صهیونیستی از نوع اف-۱۶ در ساعت ۳:۴۵ دقیقه بامداد در بخش مرکزی ایران توسط سامانه‌های نوین پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه پاسداران مورد اصابت قرار گرفت.»

 

شش کشور سپاه پاسداران را در فهرست «سازمان‌های تروریستی» قرار دادند

در پی رایزنی‌های دیپلماتیک گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، شش کشور اروپایی اعلام کردند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده‌اند. بر اساس این گزارش، کشورهای ایسلند، مولداوی، بوسنی و هرزگوین، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی و لیختن‌اشتاین این تصمیم را اتخاذ کرده‌اند. همزمان، دولت دونالد ترامپ نیز از دیپلمات‌های آمریکایی خواسته است که متحدان واشنگتن را به قرار دادن سپاه و حزب‌الله لبنان در فهرست گروه‌های تروریستی ترغیب کنند. پیشتر وزیران خارجه اتحادیه اروپا نیز با گنجاندن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمان‌های تروریستی این اتحادیه موافقت کرده بودند. این اقدام نشان‌دهندۀ تغییر رویکرد اروپا نسبت به ساختار قدرت در ایران ارزیابی می‌شود.

 

آمریکا فروش ۲۳ میلیارد دلاری تسلیحات به متحدان عرب خود در خلیج فارس را تسریع کرد

در پی گسترش درگیری میان ایران و اسرائیل، ایالات متحد آمریکا روند فروش حدود ۲۳ میلیارد دلار تسلیحات به امارات، کویت و اردن را تسریع کرده است. این اقدام با هدف تقویت سامانه‌های دفاعی این کشورها و مقابله با تهدیدهای فزاینده علیه زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای حیاتی دریایی صورت می‌گیرد. بر اساس گزارش‌ها، بخش عمده این بسته تسلیحاتی شامل سامانه‌های پدافند هوایی، تجهیزات راداری و مهمات پیشرفته است که برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی طراحی شده‌اند. امارات متحد عربی سهم قابل‌توجهی از این تجهیزات، از جمله سامانه‌های پیشرفته و بمب‌های هدایت‌شونده، دریافت خواهد کرد، در حالی که کویت به دنبال تقویت شبکه دفاع هوایی خود و اردن در پی ارتقای توانمندی‌های هوایی و عملیاتی است.

هم‌زمان، واشنگتن یک بسته جداگانه به ارزش حدود ۷ میلیارد دلار برای امارات را نیز از مسیرهای غیرعلنی به تصویب رسانده که شامل سامانه‌های موشکی پاتریوت، بالگردهای شینوک و تجهیزات پهپادی است. دولت آمریکا برای تسریع در اجرای این توافق‌ها از بند اضطراری قانونی استفاده کرده تا روند معمول بررسی در کنگره را دور بزند.

 

میدل‌ایست‌آی: عربستان و امارات به حمایت عملی بیش‌تر از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نزدیک می‌شوند

گزارشی از «میدل‌ایست‌آی» می‌گوید در حالی که عربستان سعودی، امارات و قطر در آغاز جنگ کوشیده بودند واشنگتن را از حمله به ایران منصرف کنند و بر این نکته پافشاری داشتند که پایگاه‌های آمریکا در خاکشان به سکوی حمله تبدیل نشود، ادامه حملات ایران به اهداف و پایگاه‌های آمریکایی در خلیج فارس، در حال تغییر محاسبات بخشی از دولت‌های عربی منطقه است. به نوشته این رسانه، عربستان در هفته‌های اخیر دسترسی گسترده‌تری به برخی پایگاه‌های خود برای آمریکا فراهم کرده و امارات نیز به واشنگتن پیام داده که خود را برای یک جنگ طولانی آماده کرده است.

بر پایه این گزارش، یکی از نشانه‌های این تغییر، موافقت ریاض با در اختیار گذاشتن پایگاه هوایی ملک فهد در طائف برای استفاده بیشتر آمریکا بوده است؛ پایگاهی که هم از برد برخی پهپادهای ایرانی دورتر است و هم به جده، بندر مهم دریای سرخ، نزدیک است. در شرایطی که تنگه هرمز عملا دچار اختلال جدی شده، جده برای پشتیبانی لجستیکی از نیروهای آمریکایی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. میدل‌ایست‌آی به نقل از مقام‌های آمریکایی و غربی می‌نویسد این تصمیم عربستان نشان می‌دهد نگاه ریاض در حال حرکت به سوی حمایت بیشتر از کارزار آمریکا، با هدف «تنبیه ایران» به‌خاطر حملاتش، است.

در مورد امارات، گزارش می‌گوید ابوظبی نیز دیگر مانند هفته‌های نخست صرفا بر پایان سریع درگیری تاکید نمی‌کند. این رسانه به نقل از یک مقام آمریکایی نوشته است وزیر خارجه امارات در گفت‌وگویی با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفته کشورش برای طولانی شدن جنگ تا حدود نه ماه آمادگی دارد. این ارزیابی با موضع علنی انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات، نیز هم‌خوانی دارد؛ او چند روز پیش گفت امارات ممکن است به یک تلاش بین‌المللی به رهبری آمریکا برای تأمین امنیت تنگه هرمز بپیوندد، هرچند هنوز برنامه نهایی تصویب نشده است.

گزارش در عین حال تأکید می‌کند که در شورای همکاری خلیج فارس شکاف و تفاوت نگاه وجود دارد. عمان، هم‌چنان موضعی محتاط‌تر و انتقادی‌تر نسبت به جنگ دارد و وزیر خارجه این کشور در مقاله‌ای هشدار داده که این جنگ «جنگ آمریکا» نیست و متحدان واشنگتن باید روشن کنند که ایالات متحده به درگیری‌ای کشیده شده که دستاورد روشنی برایش ندارد. در مقابل، لحن مقام‌های سعودی تندتر شده است. میدل‌ایست‌آی می‌نویسد که پس از حملات ایران به ریاض و ینبع، اظهارات وزیر خارجه عربستان علیه تهران رنگ و بوی هشدار مستقیم و حتی تهدید به اقدام نظامی گرفته است.

با این همه، گزارش تاکید می‌کند حتی در عربستان و امارات نیز موضوع ورود مستقیم به عملیات تهاجمی علیه ایران، هم‌چنان بسیار حساس و پرمخاطره است. کارشناسانی که با این رسانه گفت‌وگو کرده‌اند می‌گویند دولت‌های خلیج فارس از یک‌سو نمی‌خواهند حملات ایران بدون پاسخ بماند و به یک «سابقه» برای دوره پس از جنگ تبدیل شود، اما از سوی دیگر، می‌دانند هر اقدام تهاجمی مستقیم می‌تواند «جعبه پاندورا» را باز کند و موج تازه‌ای از حملات تلافی‌جویانه را به‌دنبال بیاورد. به‌گفته این تحلیل‌گران، توان نظامی دولت‌های خلیج فارس نیز در این مرحله به‌خودی‌خود موازنه جنگ را به سود آمریکا و اسرائیل تغییر نمی‌دهد؛ آن‌چه واقعا مهم است، افزایش دسترسی آمریکا به پایگاه‌های منطقه و همکاری دفاعی و لجستیکی بیشتر است، نه الزاماً ورود رسمی ارتش‌های عربی به جنگ.

تصویری که از این گزارش به‌دست می‌آید این است که عربستان و امارات هنوز به‌طور کامل وارد جنگ نشده‌اند، اما از موضع بی‌طرفی نسبی اولیه نیز فاصله گرفته‌اند. حملات ایران به تاسیسات انرژی، پایگاه‌ها و شهرهای خلیج فارس باعث شده بخشی از حاکمان منطقه به این جمع‌بندی برسند که باید هم بازدارندگی تازه‌ای در برابر تهران ایجاد شود و هم همکاری عملی بیش‌تری با آمریکا در حوزه پایگاه‌ها، پدافند و امنیت کشتیرانی شکل بگیرد. با این حال، همین دولت‌ها، هم‌چنان نگران‌اند که عبور از مرز حمایت لجستیکی و دفاعی به مشارکت تهاجمی مستقیم، جنگ را به مرحله‌ای غیرقابل‌کنترل بکشاند.

 

زن آمریکایی که به ایران پناهنده شد. مونیکا ویت ۳۴ ساله و افسر پیشین ضدجاسوسی نیروی هوایی ایالات متحده بود

 

این زن آمریکایی به ایران پناهنده شد!

جوزی انسور / روزنامه تایمز بریتانیا / پنج‌شنبه ۱۹ مارس ۲۰۲۶

مونیکا ویت ۳۴ ساله و افسر پیشین ضدجاسوسی نیروی هوایی ایالات متحده بود، زمانی که سرانجام ویزای ایرانش صادر شد. او این لحظه را که ماه‌ها برایش انتظار کشیده بود، جشن گرفت.

او در ۲۸ اوت ۲۰۱۳ در پیامی به رابط خود در تهران، همراه با یک ایموجی لبخند، نوشت: «دارم خداحافظی می‌کنم و راه می‌افتم! دارم برمی‌گردم خانه.»

ویت توسط عواملی مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آموزش داده شد، جذب شد و در نهایت به یک جاسوس تبدیل گردید.

فرار و پیوستن ویت -‌به‌عنوان فردی که به هویت منابع دولت آمریکا در ایران دسترسی داشت و با روش‌های رهگیری ارتباطات خارجی آشنا بود‌- یکی از بزرگ‌ترین خیانت‌های اطلاعاتی در تاریخ معاصر آمریکا به شمار می‌رود. اکنون، بیش از یک دهه بعد، و در حالی که آمریکا و اسرائیل به ایران حمله می‌کنند، کارشناسان می‌گویند او می‌تواند به یک سلاح پنهان و مرگبار برای جمهوری اسلامی تبدیل شود.

ایران توانسته است مسیرهای نفتی در تنگه هرمز را مختل کند و حملات سایبری گسترده‌ای علیه شرکت‌های فناوری آمریکایی انجام دهد؛ امری که نشان می‌دهد این کشور نسبت به پیش‌بینی برخی مقام‌های دولت ترامپ، مقاوم‌تر و در پاسخ‌گویی بلندمدت توانمندتر است.

یکی از افرادی که در دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ خدمت کرده، به روزنامه تایمز گفته است که ویت اکنون «به احتمال بسیار زیاد در ذهن ماموران اف‌بی‌آی و سیا قرار دارد». برخی دیگر نیز گفته‌اند که درک عمیق او از عملیات‌های اطلاعاتی آمریکا ممکن است در هدایت -‌یا دست‌کم اطلاع‌رسانی‌- برخی جنبه‌های راهبرد نظامی ایران نقش داشته باشد.

داگلاس وایز، معاون پیشین سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا، در ارزیابی آن زمان گفته بود: «در مقیاسی از یک تا ده، من میزان توانایی او برای وارد کردن آسیب به ایالات متحده را هفت یا هشت می‌دانستم.»

روزنامه تایمز، با حدود نیم‌دوجین از افرادی که یا ویت را می‌شناختند یا روی پرونده او کار کرده بودند، و همچنین با کارشناسان ایران، گفت‌وگو کرده تا دریابد که او تا چه اندازه برای حکومت ایران ارزشمند است؛ آن هم در شرایطی که این کشور وارد مرحله‌ای مرگبار از رویارویی با آمریکا شده است.

ویت -‌که گمان می‌رود زنده باشد، اکنون ۴۶ سال دارد و تحت حفاظت در ایران زندگی می‌کند‌- در سال ۱۹۷۹ در ال‌پاسو متولد شد؛ همان سالی که انقلاب ایران، محمدرضا شاه پهلوی را سرنگون کرد.

او در سال ۱۹۹۷، اندکی پس از ۱۸ سالگی، پس از مرگ مادرش و قطع رابطه با خانواده، به نیروی هوایی پیوست و بعدها به عنوان «تحلیل‌گر زبانی رمزنگاری» در یگانی از هواپیماهای شنود الکترونیک مستقر در نبراسکا خدمت کرد. او جوایز متعددی از جمله مدال هوایی را دریافت کرد که برای «اقدامات قهرمانانه فردی یا دستاوردهای شایسته» اعطا می‌شود.

وی برای یادگیری زبان فارسی به مؤسسه زبان‌های دفاعی در کالیفرنیا اعزام شد و سپس در سال ۲۰۰۲ به عربستان سعودی منتقل گردید. در سال ۲۰۰۵ نیز به مدت نزدیک به شش ماه در عراق، در جریان آنچه «جنگ علیه تروریسم» خوانده می‌شد، خدمت کرد. او در همین دوره، به اسلام علاقه‌مند شد و به مطالعه قرآن پرداخت.

ویت سال‌هاست که در فهرست افراد تحت تعقیب اف‌بی‌آی قرار دارد

او در سال ۲۰۰۸ از نیروی هوایی خارج شد، مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه مریلند دریافت کرد و برای چندین پیمانکار حوزه امنیت ملی کار کرد. در سال ۲۰۱۱ در برنامه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جورج واشنگتن ثبت‌نام کرد؛ دانشگاهی که میان دیپلمات‌های آینده و پژوهش‌گران محبوب است. همکلاسی‌هایش می‌گویند او در آن زمان خشمگین و سرخورده به‌نظر می‌رسید.

کوری الیس، که پیش از ورود به دانشگاه جورج واشنگتن مدتی در بیروت تحصیل کرده بود، به یاد می‌آورد که ویت می‌گفت به دلیل چیزهایی که در دوران ماموریتش دیده، دچار بی‌خوابی شده است. الیس این هفته به تایمز گفت: «او درباره جنایت‌های جنگی که شاهدش بوده صحبت می‌کرد. به چیزی درباره پهپادها و تصاویر ضبط‌شده از آن‌ها در زمانی که در نیروی هوایی بود اشاره کرد. این موضوع تقریباً همزمان با حمله پهپادی به انور العولقی بود.»

العولقی، روحانی القاعده متولد نیومکزیکو، نخستین شهروند آمریکایی بود که هدف حمله پهپادی دولت آمریکا قرار گرفت و در یمن ترور شد. کشته شدن او به ابزاری قدرتمند برای افراطی‌سازی تبدیل شد و الهام‌بخش حملاتی توسط پیروانش در غرب گردید.

الیس گفت: «او آن زمان هنوز به‌عنوان پیمانکار کار می‌کرد، بنابراین خیلی محتاط صحبت می‌کرد، اما این موضوع را کاملاً به خاطر دارم، چون متهم کردن آمریکا به جنایت جنگی -‌آن هم بر اساس مشاهدات شخصی‌- چیزی نیست که آدم سرسری در گفت‌وگو مطرح کند.»

او ویت را -‌که دانشجویی بالغ و «دست‌کم یک دهه بزرگ‌تر» از دیگران بود‌- فردی «تا حدی منزوی» توصیف کرد و افزود: «او بعد از کلاس با کسی معاشرت نمی‌کرد، مثلا به بار یا مهمانی نمی‌رفت. خیلی آدم مهربانی بود، اما در عین حال به شکل عجیبی متفاوت بود و در بحث‌ها، تبلیغات دولتی ایران را تکرار می‌کرد.»

در سال ۲۰۱۲، از او برای شرکت در «کنفرانس بین‌المللی هالیوودیسم» در تهران دعوت شد. این کنفرانس که توسط سازمان «افق نو» برگزار می‌شد، به بررسی این موضوع می‌پرداخت که چگونه صنعت سینمای آمریکا فرهنگ ایرانی را تحریف کرده است. دولت آمریکا بعدها این نهاد مستقر در تهران را -‌که خود را «مؤسسه‌ای بین‌المللی از متفکران و هنرمندان مستقل» معرفی می‌کند‌- به دلیل ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران تحریم کرد.

 

مرضیه هاشمی، روزنامه‌نگار متولد لوئیزیانا، به عنوان دستیار ویت فعالیت می‌کرد

 

در جریان حضورش در ایران، ویت با نمایندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دیدار کرد و درباره تمایل خود برای پناهنده شدن گفت‌وگو نمود. او هم‌چنین ارتباط پیام‌رسانی خود را با رابطی به نام مرزیه هاشمی آغاز کرد؛ خبرنگاری متولد لوئیزیانا که به ایران مهاجرت کرده بود و از سوی دولت آمریکا به‌عنوان جذب‌کننده یا «شناسایی‌کننده هدف» برای این گروه شبه‌نظامی شناخته می‌شد.

ویت در جریان این سفر -‌که در خانواده‌ای مسیحی متولد شده بود‌- در مصاحبه‌ای با تلویزیون دولتی ایران گفت که قرآن را خوانده تا «به من کمک کند بهتر با دشمن مقابله کنم»، اما سپس «متوجه شدم برخلاف آنچه ارتش آمریکا به ما گفته بود، اسلام دینی خشن و تهاجمی نیست.»

همکلاسی‌های او در دانشگاه جورج واشنگتن به یاد دارند که پس از بازگشت، با حجاب ظاهر شد و اعلام کرد که به اسلام گرویده است. در سال بعد، او ارتباط خود را با هاشمی حفظ کرد و ماه‌ها تلاش کرد از طریق سفارت ایران در دبی، ویزای گردشگری بگیرد.

او در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۳ در پیامی به هاشمی نوشت: «در تلاش هستم آموزشی را که‌(در ارتش) دیده‌ام، به‌جای شر، در راهی مفید به کار بگیرم.»

و افزود: «اگر هیچ‌کدام جواب ندهد، شاید علنی اقدام کنم و مثل اسنودن عمل کنم» – اشاره‌ای به ادوارد اسنودن، پیمانکار پیشین آژانس امنیت ملی که با افشای اسناد محرمانه، وجود برنامه‌های نظارت گسترده جهانی را آشکار کرد.

دو ماه بعد، ویت موفق به دریافت ویزا شد و با پروازی به دبی و سپس تهران سفر کرد.

این موضوع باعث آغاز یک تحقیقات فدرال درباره ویت شد که نام رمز «کلاغ سرگردان» (Errant Raven) به او داده شده بود. پس از جمع‌آوری شواهد کافی، دادستان‌ها در سال ۲۰۱۹ به‌صورت غیابی او را به توطئه برای انتقال اطلاعات دفاع ملی به یک دولت خارجی متهم کردند.

بر اساس کیفرخواست، مقام‌های دولت ایران برای «تسهیل فعالیت‌های او به نفع دولت ایران»، یک آپارتمان و تجهیزات رایانه‌ای در اختیارش قرار دادند. در این سند آمده است که ویت از زمان پیوستن به نیروی هوایی آمریکا در سال ۱۹۹۷ تا پایان همکاری‌اش به‌عنوان پیمانکار با جامعه اطلاعاتی ایالات متحده در حدود سال ۲۰۱۰، دارای مجوز دسترسی به اطلاعات فوق‌محرمانه بوده است. همچنین تأکید شده که اطلاعاتی که او در اختیار ایران قرار داده، بسیار حساس بوده و اسرار طبقه‌بندی‌شده دفاع ملی و اطلاعاتی آمریکا را در معرض خطر جدی قرار داده است.

در سال ۲۰۱۶، ایران به‌طور موقت ده ملوان نیروی دریایی آمریکا را بازداشت کرد. گفته می‌شود ویت در بازجویی از آن‌ها نقش داشته و به ایران کمک کرده تا «قطعات پازل را کنار هم بگذارد و چیزهایی را درک کند که به‌تنهایی احتمالاً قادر به درک آن نبود»، به گفته وایز در این هفته. او افزود: «او فوق‌العاده ارزشمند بوده است.»

اکنون، هم‌زمان با حملات آمریکا به ایران، یک کارشناس دیگر گفته است که «او می‌تواند دسترسی جمهوری اسلامی به افرادی را که روی موضوعات حساس کار کرده‌اند فراهم کند». فیلیپ اسمیت، تحلیل‌گر عضو هیئت مشورتی مقابله با تروریسم در نشریه Homeland Security Today، نیز افزود که ویت زمانی «دسترسی مستقیمی به اطلاعات حساس -‌به‌ویژه اطلاعاتی که می‌توانست ماموران مورد استفاده آمریکا در عملیات علیه جمهوری اسلامی را به خطر بیندازد‌- داشت.»

او گفت: «ما هنوز دقیقا نمی‌دانیم جاسوسی او تا چه حد به ایالات متحده آسیب زده است.»

ویت یک فراری محسوب می‌شود که همچنان در فهرست افراد تحت تعقیب اف‌بی‌آی به اتهام جاسوسی قرار دارد. روزنامه تایمز نتوانست فردی را پیدا کند که پس از سال ۲۰۱۹ خبری از او داشته باشد.

ایران طی سال‌های گذشته تلاش‌های قابل‌توجهی برای جذب شهروندان آمریکایی و دیگر اتباع خارجی به‌منظور جاسوسی انجام داده است. نیروی قدس سپاه پاسداران به‌ویژه از کنفرانس‌های بین‌المللی به‌عنوان بستری برای جمع‌آوری اطلاعات و جذب نیرو استفاده کرده است.

جیسون برادسکی، مدیر سیاست‌گذاری سازمان «اتحاد علیه ایران هسته‌ای»‌(UANI)، گفت: «سازمان افق نو یکی از همین نهادهایی بود که به‌عنوان مخزن جذب نیرو برای سپاه عمل می‌کرد.»

فعالیت‌های این سازمان به بریتانیا نیز گسترش یافته است. حامد قشقوی، دبیر «افق نو»، در سال ۲۰۱۹ با دنیل خلیفه -‌سرباز جوان سابق بریتانیایی با تبار ایرانی و لبنانی‌- در ارتباط بوده و او را به تبدیل شدن به یک مأمور دوجانبه تشویق کرده است. خلیفه که در یگان‌های ویژه هوایی و دریایی بریتانیا خدمت کرده بود، در سال ۲۰۲۴ به‌دلیل جمع‌آوری اطلاعات نظامی و طبقه‌بندی‌شده برای تهران محکوم شد.

برادسکی افزود: «نسخه‌های جدیدی از چنین ابتکارهایی از آن زمان پدید آمده‌اند. یکی از مواردی که من را نگران کرده… گروه‌هایی هستند که اینفلوئنسرهای آمریکایی و اروپایی را به تهران دعوت می‌کنند، جایی که آن‌ها محتوای تبلیغاتی تولید می‌کنند که به رژیم ایران کمک می‌کند. همچنین روش‌های ظریف‌تری هم وجود دارد که حکومت ایران از طریق آن‌ها تلاش می‌کند غربی‌ها را جذب کند — برخی آگاهانه و برخی ناآگاهانه.»

برخی از کارشناسانی که با تایمز گفت‌وگو کرده‌اند، متقاعد نشده‌اند که ویت در جریان عملیات «خشم حماسی»‌(Operation Epic Fury) نقش موثری داشته باشد. برادسکی معتقد است دولت آمریکا «احتمالاً مدت‌ها پیش خسارات ناشی از دانش ضدجاسوسی او را مهار کرده است.»

آن‌چه قطعی است این است که پیشینه ویت -‌به‌عنوان یک کهنه‌سرباز نظامی که از آمریکا دلسرد شده و سپس به مطالعه خاورمیانه روی آورده‌- او را به هدفی ایده‌آل تبدیل کرده بود.

الیس، همکلاسی سابق او در دانشگاه جورج واشنگتن، گفت: «جالب است، وقتی درباره قاتلان زنجیره‌ای یا افراد بدنام از دیگران سئوال می‌کنند، همیشه می‌گویند: «اصلا فکرش را هم نمی‌کردم چنین کاری بکند.» اما درباره مونیکا، من می‌گویم: «کاملا مشخص بود، همه نشانه‌ها وجود داشت.» او دقیقا با الگو و مشخصات کسی که چنین کاری می‌کند، مطابقت داشت- کاملا.»

 

مردم در ایران در برابر مهاجرت مقاومت می‌کنند: هدف ایجاد درگیری ملی است!

روشن تقوی، روزنامه‌نگار، با بیان این‌که مهاجرت احتمالی از ایران ریسک‌های جدی در شهر وان ایجاد خواهد کرد، گفت: «مردم ایران علی‌رغم تمام بلاتکلیفی‌ها، سرزمین خود را ترک نمی‌کنند. مردم خواهان تحول دموکراتیک هستند.»

جنگ جاری میان ایران، آمریکا و اسرائیل ۲۰ روز است که ادامه دارد. در حالی که این جنگ که با حملات اسرائیل و آمریکا به ایران آغاز شد، بسیاری از کشورها را هم از نظر اقتصادی و هم مادی تحت تاثیر قرار داده است، خلق‌های ساکن در ایران در برابر جنگ و نظام تئوکراتیک مصمم به مقاومت هستند. مردمی که خواهان تغییر نظام نه با مداخله خارجی، بلکه با اراده خود هستند و در این راستا مبارزه می‌کنند، در برابر حملات صورت گرفته مجبور به مهاجرت به روستاها و مناطق حومه می‌شوند. در شهر وان که در مرز این جنگ قرار دارد، مردم با نگرانی نظاره‌گر ادامه جنگ هستند. در این شهر که بحران اقتصادی و نگرانی از مهاجرت نیز جریان دارد، مردم خواستار یک «نتیجه دموکراتیک» هستند، در حالی که در ایران نیز مردم نمی‌خواهند سرزمین خود را ترک کنند.

«مردم علی‌رغم هر چیز، مهاجرت را انتخاب نمی‌کنند»

روشن تقوی، روزنامه‌نگار که این روند را هم در دروازه مرزی و هم از طریق منابع داخل ایران دنبال می‌کند، روند جاری در ایران و شهر وان و نظرات مردم را برای خبرگزاری ما تشریح کرد. تقوی به ارزیابی تأثیرات اجتماعی، سیاسی و منطقه‌ای جنگ در ایران پرداخت. وی با بیان این‌که مردم ایران علی‌رغم شرایط موجود، وابستگی خود به کشور را حفظ کرده‌اند، گفت: «مردم ایران ایستار محترمانه‌ای از خود نشان می‌دهند. علی‌رغم تمام بلاتکلیفی‌ها، حس تعلق ملی به سرزمین خود دارند. از این نظر، گرایشی متفاوت از سوری‌ها و افغانستانی‌ها نشان می‌دهند. بنابراین، هنوز آن مهاجرت دسته‌جمعی که همه انتظارش را داشتند، رخ نداده است. اما پارامترهای مهمی که باعث شده هنوز مهاجرت شکل نگیرد، این است که پدیده‌هایی چون درگیری مذهبی یا اتنیکی، اختلال در زنجیره تامین و یا مداخله ارتش خارجی که محرک مهاجرت دسته‌جمعی هستند، هنوز در میدان عمل رخ نداده‌اند.»

«می‌خواهند درگیری اتنیکی ایجاد کنند»

تقوی با اشاره ویژه به تحولات اورمیه گفت: «در اورمیه برخی گروه‌ها سعی دارند آذری‌ها و کردها را رو در روی هم قرار دهند، اما به یمن رویکرد خویشتن‌دارانه‌ی مردم ساکن در آن‌جا، می‌توان گفت که فعلا از یک جنگ داخلی احتمالی جلوگیری شده است. منابع ما گزارش می‌دهند که مردم مانند زه کمان کشیده شده‌اند. وقوع یک درگیری آذری-کردی در آن‌جا، بر ترکیه نیز تاثیر خواهد داشت. این موضوع بسیار حائز اهمیت است.»

تقوی با بیان این‌که بمباران شدیدی در سراسر ایران در جریان است، اظهار داشت که این مسئله باعث تحریک مهاجرت داخلی شده است: «ایرانی‌ها تایید می‌کنند که تمام کلان‌شهرها و شهرها تحت بمباران شدید هستند. به همین دلیل، مردم با دور شدن از شهرها، در یک حرکت مهاجرتی داخلی به سمت حومه و روستاها هستند. فعلا آن‌جا را امن‌تر می‌یابند. اما چون نمی‌توانند روند جنگ را پیش‌بینی کنند، هنوز تصمیم قطعی نگرفته‌اند. احتمالا ظرف چند هفته آینده موضع شفافی درباره این‌که چه خواهند کرد، اتخاذ می‌کنند. سیر جنگ تعیین خواهد کرد که این تصمیم چه باشد. اکثریت مردم ایران خواهان فروپاشی این نظام و جایگزینی آن با یک سیستم دموکراتیک هستند، اما با طولانی شدن جنگ، این امید نیز ضعیف می‌شود. این وضعیت، روند سازماندهی و یافتن پیشاهنگی را دشوار می‌کند.»

«در مرحله نتیجه‌گیری، یک موج مهاجرت ایجاد خواهد شد»

تقوی در ارزیابی دینامیک‌های مهاجرت، خاطرنشان کرد که گروه‌های مختلف با انگیزه‌های متفاوتی حرکت می‌کنند. وی تأکید کرد که مردم ایران در مورد مهاجرت سه انگیزه اصلی دارند: «مخالفان نظام نمی‌خواهند با ترک کشور در حین ادامه جنگ، خود را لو بدهند. دوم این‌که با مرگ رهبر، این دیدگاه حاکم است که «اگر نظام سقوط کند، چرا کشور را ترک کنیم؟» طرفداران نظام نیز برای تداوم سیستم، ماندن در کشور را ترجیح می‌دهند. یعنی هر طیفی دلیلی برای ماندن دارد. اما نباید فراموش کرد که اگر نظام سقوط کند، طرفداران نظام و اگر نظام سرپا بماند، مخالفان مهاجرت خواهند کرد. این جنگ دیر یا زود یک موج مهاجرت ایجاد می‌کند، اما شکل آن بستگی به وضعیت نظام خواهد داشت.»

«مهاجرت احتمالی مشکلات جدی در شهر ایجاد می‌کند»

تقوی با تاکید بر اینکه وان در صدر شهرهایی قرار دارد که پتانسیل بیش‌ترین تاثیرپذیری از این روند را دارند، هشدار داد: «طبق آمار سال ۲۰۲۵، ۷۷۰ هزار توریست ایرانی وارد وان شدند. هدف امسال ۱ میلیون نفر بود اما به دلیل جنگ، این هدف از هم‌اکنون مختل شده است. از سوی دیگر، شعبه وانِ اتاق مهندسین عمران، آستانه بحرانی مهاجرت برای این شهر را ۵۰ هزار نفر اعلام کرده است. ورود ۵۰ هزار مهاجر در یک شب به وان، می‌تواند زیرساخت و روساخت شهر را با خطر فروپاشی مواجه کند.»

«مردم نمی‌خواهند جنگ ادامه یابد»

تقوی هم‌چنین به پیوندهای قوی میان وان و ایران اشاره کرد و گفت: «مردم وان تعامل فرهنگی و اجتماعی دیرینه‌ای با مردم ایران دارند. بخش بزرگی از کسبه محلی، زبان فارسی را می‌دانند یا می‌فهمند. به همین دلیل، بمب‌هایی که آن سوی مرز می‌افتد، مردم وان را نیز از نظر عاطفی تحت تاثیر قرار می‌دهد. در خیابان، همه می‌خواهند این جنگ به نفع مردم ایران نتیجه بدهد، یعنی به یک نظم دموکراتیک گذار شود.»

 

ترکیه: ایران به شهروندانش اجازه سفر به ترکیه نمی‌دهد

وزیر کشور ترکیه، اعلام کرد از زمان آغاز جنگ، شمار ایرانی‌هایی که وارد ترکیه می‌شوند حدود یک‌سوم کاهش یافته است. او گفت تهران اکنون برای خروج شهروندان خود محدودیت گذاشته است.

وزیر کشور ترکیه اعلام کرد از زمان آغاز جنگ، ایران برای خروج شهروندان خود به مقصد ترکیه محدودیت ایجاد کرده و همین موضوع باعث شده شمار ایرانی‌هایی که از مرز وارد ترکیه می‌شوند، حدود یک‌چهارم تا یک‌سوم کاهش پیدا کند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که نگرانی درباره موج احتمالی پناهجویان ایرانی در همسایگی ایران همچنان ادامه دارد، اما تا این لحظه چنین موجی شکل نگرفته است.

مصطفی چفتچی، وزیر کشور ترکیه، شامگاه پنج‌شنبه ۱۹ مارس ۲۰۲۶، به خبرنگاران گفت از آغاز جنگ، شهروندان ترکیه بدون محدودیت توانسته‌اند وارد ایران شوند، اما ایران برای شهروندان خودش محدودیت گذاشته و به آن‌ها اجازه عبور به سمت خاک ترکیه را نمی‌دهد.

او توضیح نداد این محدودیت‌ها دقیقا از چه زمانی آغاز شده، اما تاکید کرد کاهش رفت‌وآمد ایرانیان به ترکیه، مستقیما با همین تصمیم تهران مرتبط است..

کاهش ورود ایرانیان، افزایش بازگشت به ایران

وزیر کشور ترکیه گفت از زمان آغازجنگ، شمار شهروندان ایرانی که وارد ترکیه می‌شوند، حدود یک‌چهارم تا نزدیک به یک‌سوم کاهش یافته است. به گفته او، هم‌زمان تعداد ایرانی‌هایی که از خاک ترکیه به کشور خود بازمی‌گردند، افزایش پیدا کرده است.

او آماری دقیق از شمار ورودها و خروج‌ها ارائه نکرد، اما گفت مقام‌های ترکیه از ابتدای جنگ به‌طور نزدیک وضعیت مرزها را زیر نظر دارند و ورود و خروج‌ها به‌صورت مستمر رصد می‌شود.

تعلیق ترددهای کوتاه‌مدت و نظارت بر مرزها

ترکیه و ایران، در روز یک‌شنبه ۲ مارس ۲۰۲۶، به‌طور مشترک توافق کرده بودند ترددهای کوتاه‌مدت روزانه را متوقف کنند. در طول مرز حدود ۵۰۰ کیلومتری دو کشور، سه گذرگاه مرزی فعال وجود دارد.

چفتچی گفت در حال حاضر «هیچ مشکلی» در مرزها وجود ندارد و ترکیه، هم‌چنان اوضاع را کنترل می‌کند. مقام‌های ترکیه از روز سه‌شنبه ۴ مارس ۲۰۲۶ به بعد، آمار تازه‌ای از عبور و مرور مرزی منتشر نکرده‌اند. آخرین آمار رسمی در آن زمان نشان می‌داد حدود ۲۰۰۰ نفر در هر جهت از مرز عبور کرده بودند..

همسایگان ایران از مدت‌ها پیش نگران بوده‌اند که حمله نظامی به ایران بتواند کل منطقه را بی‌ثبات کند و به موجی از پناهجویان منجر شود. با این حال، با وجود نزدیک به ۳ هفته حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، چنین موجی تاکنون رخ نداده است.

بر اساس آمارهای موجود، ترکیه در حال حاضر میزبان بیش از ۷۴ هزار ایرانی دارای اجازه اقامت و حدود ۵ هزار پناهجو است. اظهارات تازه وزیر کشور ترکیه نشان می‌دهد که دست‌کم تا این لحظه، موج خروج گسترده از ایران شکل نگرفته است.

 

شورش احمد

تنش در خط سوریه-عراق افزایش می‌یابد

ارتش سوریه دست به استقرار گسترده نیروهای نظامی در مرز عراق زده است. به گفته ناظران، این اقدام تنها با هدف حفاظت یا امنیت نیست، بلکه در عین حال با آمادگی‌ها برای جنگ و درگیری احتمالی با نیروهای حشدالشعبی در ارتباط است.

استقرار گسترده نظامی ارتش سوریه در مرز عراق، تنش‌ها در منطقه را افزایش داده است. ناظران خاطرنشان می‌کنند که این اقدام تنها برای امنیت مرزی یا جلوگیری از ورود اعضای داعش نیست، بلکه در عین حال با آمادگی‌ها برای جنگ و درگیری احتمالی با نیروهای حشدالشعبی در ارتباط است.

منابع امنیتی عراق اعلام کردند که عراق دستور داده است تا ارتش و یگان‌های خود را از برخی نقاط در غرب عراق عقب بکشد. با این حال، سعد معن، رئیس هسته رسانه امنیتی عراق، اظهار داشت که این اخبار نادرست است.

در مقابل، برخی منابع می‌گویند به‌ویژه در استان انبار، نقاط نظامی مشترکی که اخیراً مورد هدف ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفته بودند، توسط نیروهای مستقر در آنجا تخلیه شده‌اند.

هم‌چنین خاطرنشان می‌شود که تنش امنیتی در خط عراق-سوریه رو به افزایش است. گزارش شده است که حشدالشعبی و گروه‌های نزدیک به ایران در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفته‌اند و هواپیماهای جنگی متعلق به ائتلاف بین‌المللی در منطقه فعال هستند.

بر اساس ارزیابی‌های میدانی، اگر ارتش سوریه در جنگ و درگیری‌های کنونی در کنار ایالات متحده و اسرائیل قرار گیرد، حشدالشعبی و گروه‌های متحد، گام‌های پیشگیرانه‌ای را در خط مرزی برخواهند داشت.

احمد العمید، کارشناس امنیتی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری فرات‌(ANF)، با احتیاط به این ادعاها نگریست. وی اظهار داشت که درگیریِ احمد الشرع، رئیس دولت موقت سوریه، با عراق هیچ سود استراتژیکی ندارد و چنین سناریویی برای مدیریت دمشق ریسک بزرگی محسوب می‌شود.

به گفته کارشناسان، مرز سوریه-عراق به‌عنوان یک خط دارای ریسک شناخته می‌شود. احمد العمید دلیل این تحرکات نظامی را رصد گروه‌های مقاومت عراقی وابسته به ایران دانست و خاطرنشان کرد که سپاه پاسداران ایران هشدار و تهدیدی برای مدیریت سوریه فرستاده و اعلام کرده است که اگر وارد جنگ و درگیری‌های کنونی شود، سوریه را هدف قرار خواهند داد.

هرچند مدیریت دمشق در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که تحرکات نظامی با بهانه «جلوگیری از ورود داعش» انجام شده است، اما ناظران تصریح می‌کنند که ممکن است محاسبات پیچیده‌تری در میان باشد و این موضوع با آمادگی برای درگیری احتمالی با نیروهای حشدالشعبی مرتبط است. بی‌اعتمادی میان طرفین در حال افزایش است؛ حزب‌الله و گروه‌های وابسته به ایران نگران هستند که ارتش سوریه علیه آن‌ها مستقر شده باشد؛ مدیریت دمشق نیز همزمان از ایجاد توازن‌های جدید توسط حزب‌الله و گروه‌های عراقی در بیم است.

تمامی این تحولات نشان می‌دهند که در خط مرزی عراق-سوریه، احتمال درگیری‌های منطقه‌ای افزایش یافته و این خط مرزی را به یک جبهه جنگی بسیار حساس و ملتهب تبدیل کرده است.

 

گزارش هرانا کشته‌شدگان جنگ

بر اساس اطلاعات ثبت و راستی‌آزمایی‌شده توسط خبرگزاری هرانا، از نخستین دقایق تا پایان روز ۲۹ اسفندماه ۱۴۰۴، دست‌کم ۴ غیرنظامی کشته و ۸ غیرنظامی زخمی شده‌اند.

داده‌های تجمیعی از آغاز درگیری ۹ اسفندماه تا زمان انتشار این گزارش -‌بر اساس رویدادهای ثبت‌شده و با در نظر گرفتن مقادیر حداقلی برای ارقامی که با «بیش از» مشخص شده‌اند:

*کشته‌شدگان غیرنظامی: ۱۳۹۸ نفر (از جمله دست‌کم ۲۱۰ کودک)

*کشته‌شدگان نظامی: ۱۱۶۵ نفر

*کشته‌شدگان نامشخص‌(غیرنظامی/نظامی): ۶۵۷ نفر

در کنار گزارش‌های مستقل خبرگزاری هرانا، چند آمار تجمیعی رسمی نیز امروز از رسانه‌های رسمی ثبت شده است، از جمله:

*معاون‌ امنیتی‌ استاندار لرستان گفت «از مجموع شهدای ثبت‌شده حملات آمریکایی ـ صهیونی به استان، ۸۰ نفر از نیروهای نظامی و ۶۴ نفر از شهروندان غیرنظامی بوده‌اند. در این مدت ۲ هزار و ۴۲۷ نفر در لرستان مجروح شده‌اند که از این تعداد ۲۶۶ نفر نظامی و ۲ هزار و ۱۶۱ نفر غیرنظامی هستند.»

*وزارت بهداشت اعلام کرد «در حال حاضر، ۱۰۱۶ نفر از مصدومان حملات امریکایی صهیونی در مراکز درمانی بستری هستند. از ابتدای جنگ تا امروز ۲۰۸ هزار و ۷۳ نفر درمان و ترخیص شده‌اند.»

۱. نمای کلی رویدادها در ۲۴ ساعت گذشته

رویدادهای ثبت‌شده امروز پراکندگی جغرافیایی قابل توجهی را نشان می‌دهند. در بخش قابل‌توجهی از رویدادها، روش یا نوع حمله هنوز تأیید نشده و با عنوان «نامشخص» ثبت شده است. در مواردی که نوع حمله قابل شناسایی بوده، حملات هوایی و حملات پهپادی در عمده موارد گزارش شده‌اند.

تحلیل اولیه نشان می‌دهد که استان تهران با تحمل ۳۶ درصد از کل حملات صورت گرفته، در صدر استان‌هایی که مورد حمله قرار گرفتند فهرست‌بندی می‌شود. استان سمنان با ۱۷ درصد و اصفهان با ۱۴ درصد در رده‌های بعدی قرار می‌گیرند. در ادامه این لیست، استان‌های هرمزگان، البرز و خوزستان به ترتیب قرار می‌گیرند.

2. 2. فهرست اهداف گزارش‌شده مورد اصابت / آسیب‌دیده

در ۲۴ ساعت گذشته، حملات ثبت شده منجر به آسیب به ۲۱ شیئی یا تاسیسات منحصربه‌فرد شده است. این موارد طیفی از اهداف را شامل می‌شوند. در برخی موارد نیز خسارات ناشی از حملات مجاور یا پیامدهای ثانویه گزارش شده است.

نمونه‌هایی از اهداف ثبت‌شده در ۲۴ ساعت گذشته:

۱- مقر سپاه آل محمد‌(سمنان)

2- لشکر ۹۲ زرهی‌(اهواز)

3- پایگاه هوایی ارتش‌(بندرعباس)

4- پادگان سپاه المهدی ارومیه

5- پایگاه مقاومت بسیج‌(سمنان)

برای تعدادی از اهداف فهرست‌شده، ماهیت دقیق هدف‌(غیرنظامی/نظامی/دوگانه) هم‌چنان در حال بررسی است و ممکن است با در دسترس قرار گرفتن اطلاعات بیش‌تر، طبقه‌بندی‌ها بازبینی شوند.

۲.۱ تاسیسات تحت حفاظت حقوق بین‌الملل بشردوستانه

بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه، مراکز درمانی و خدمات اورژانس، مراکز بشردوستانه و مکان‌های مسکونی از وضعیت حفاظت ویژه برخوردار هستند. در ۲۴ ساعت گذشته، خبرگزاری هرانا به‌طور مقدماتی موارد زیر را ثبت کرده است:

۱- سه ساختمان مسکونی و تجاری‌(تهران)

2- سایت تاریخی قلعه فلک الافلاک‌(خرم آباد)

3- مجموعه اقامتی مجتمع کلاهدوز سپاه‌(شهمیرزاد)

4- یک ساختمان مسکونی‌(کرج)

5- ساختمان اداری در خیابان قلسطین‌(تهران)

۳. تلفات غیرنظامیان

در ۲۴ ساعت گذشته، دست‌کم ۴ غیرنظامی کشته و ۸ غیرنظامی از جمله یک کودک مجروح شده‌اند. تمامی طبقه‌بندی‌ها مقدماتی هستند و در صورت در دسترس قرار گرفتن اطلاعات جدید ممکن است به‌روزرسانی شوند.

۴. تلفات نظامی

در بازه گزارش‌دهی، ۱۲ نیروی نظامی کشته شده‌ است. تلفات نظامی عمدتا در چارچوب حمله به پایگاه‌های ارتش و سپاه پاسداران گزارش شده‌اند. در صورت امکان، وابستگی سازمانی و زمینه عملیاتی در حال ارزیابی است؛ با این حال، تمامی جزئیات به‌طور مستقل راستی‌آزمایی نشده‌اند. در برخی رویدادها، افرادی در نزدیکی اهداف نظامی کشته شده‌اند، اما وضعیت رسمی آنان هنوز به‌طور قطعی مشخص نشده است. این موارد، هم‌چنان در دست بررسی هستند و در صورت دستیابی به اطلاعات معتبر دال بر وضعیت متفاوت، طبقه‌بندی ممکن است اصلاح شود.

تصور می‌شود تلفات نیروهای نظامی بسیار بالاتر از ارقام ذکر شده در این گزارشات باشد اما به دلیل ماهیت امنیتی اطلاعات نظامی و عدم دسترسی گروه‌های حقوق بشری و رسانه‌ها به محل حضور آنان این بخش عمدتا گزارشات تلفات افسران ارشد یا نیروهای نظامی که در مناطق شهری حضور داشته‌اند را در برمی‌گیرد.

۵. تلفات نامشخص اما تایید شده

18 مورد کشته و ۲۶  مجروح گزارش شده در ۲۴ ساعت گذشته، همچنان در دسته نامشخص طبقه‌بندی شده‌اند؛ به این معنا که خبرگزاری هرانا هنوز نتوانسته با قطعیت کافی مشخص کند که این افراد غیرنظامی بوده‌اند یا نیروهای نظامی.

دفن‌ها: امروز ۲۱ مورد دفن که ناشی از حملات روزهای گذشته بوده ثبت شده است.

یادداشت درباره روش‌شناسی خبرگزاری هرانا

اطلاعات این گزارش از طریق شبکه مستندسازی خبرگزاری هرانا جمع‌آوری شده است. داده‌ها از ترکیبی از گزارش‌های میدانی، منابع محلی، منابع پزشکی و اورژانس، شبکه‌های جامعه مدنی و منابع عمومی شامل تصاویر، ویدئوها و بیانیه‌های رسمی مرتبط گردآوری می‌شوند. هر رویداد گزارش‌شده پیش از انتشار تحت یک فرایند بازبینی داخلی قرار می‌گیرد.

با توجه به ماهیت در حال تحول درگیری، اطلاعات به‌طور مستمر جمع‌آوری می‌شوند و وضعیت مستندسازی در زمان انتشار را منعکس می‌کنند.

ارقام ارائه‌شده در این گزارش، ممکن است بازتاب‌دهنده دامنه کامل خسارات نباشند. ادامه درگیری، آسیب به زیرساخت‌ها، اختلال در ارتباطات، دسترسی محدود به مناطق آسیب‌دیده و خطرات امنیتی برای منابع می‌تواند توانایی مستندسازی جامع رویدادها را محدود کند.

تأخیر در گزارش‌های پزشکی، دشواری در تایید هویت‌ها و دسترسی محدود به برخی استان‌ها ممکن است به برآورد کم موقت آمار منجر شود. با بهبود دسترسی یا ظهور شواهد بیش‌تر، آمار تلفات و طبقه‌بندی رویدادها ممکن است بر همین اساس بازنگری شوند.

خبرگزاری هرانا، هم‌چنان متعهد به شفافیت، دقت روش‌شناختی و به‌روزرسانی مستمر یافته‌های خود با در دسترس قرار گرفتن اطلاعات تاییدشده جدید است.

لازم به ذکر است که خبرگزاری هرانا، بر اساس روش کاری خود، صرفا بر گزارش رویدادها در داخل مرزهای کشور تمرکز دارد و گزارش‌های آن شامل اطلاعاتی درباره تلفات یا رویدادهای خارج از مرزهای ایران نمی‌شود.

 

اقتصاد سیاسی جنگ: بازتنظیمِ مناسبات به ضرر جامعه

در روایت رسمی دو جنگ اخیر گفته می‌شود اهداف حملات «صرفا نظامی» بوده‌اند. اما تجربه اقتصاد سیاسی جنگ‌ها نشان می‌دهد چنین ادعایی بیش از آن‌که توصیف واقعیت باشد، یک مغالطه تحلیلی است. حتی اگر اهداف عملیاتی یک حمله نظامی باشند، پیامدهای آن تقریبا همیشه اقتصادی و اجتماعی است.

تاکنون برآورد می‌شود دو جنگ اخیر تاکنون خسارتی میان ۴۰ تا ۶۰ میلیارد دلار بر ایران وارد کرده باشند و در صورت ادامه جنگ، خسارات و هزینه‌های بیش‌تری ایجاد شود. مهم‌تر از همه این است که هزینه‌های جنگ به‌طور یکسان میان دولت، نهادهای قدرت و جامعه توزیع نمی‌شود. در ایران این شکاف حتی عمیق‌تر است؛ زیرا دولت، حکومت و شبکه‌های اقتصادی وابسته به نهادهای نظامی ـ امنیتی یک نهاد واحد نیستند. اگر حکومت بتواند با نفت و شبکه‌های دورزننده تحریم بخشی از قدرت سخت خود را بازسازی کند، این بازسازی به‌احتمال زیاد با هزینه‌های زیادی برای جامعه و دولت همراه خواهد شد.

در چنین الگویی، جنگ فقط کارخانه‌های نظامی، هواپیما یا باندهای فرودگاه را تخریب نمی‌کند؛ بلکه نسبتِ میان حکومت، دولت، بازار و جامعه را نیز به نفع نهادهای نظامی ـ امنیتی بازتنظیم می‌کند.

در چنین شرایطی، تورم عملا به مالیات پنهان جنگ تبدیل می‌شود. می‌دانیم که حتی پیش از جنگ نیز بخش بزرگی از جامعه به مرزهای تحمل اقتصادی نزدیک شده بود: تورم مزمن، فرسایش درآمد واقعی و از بین رفتن افق سرمایه‌گذاری. در این معنا، جنگ نه آغاز فشار، بلکه تشدید روندی است که از پیش در جریان بوده است.

اما «نقطه شکست» لزوما به‌معنای فروپاشی ناگهانی نیست؛ برداشتی که در بسیاری از تحلیل‌های ساده‌انگارانه دیده می‌شود، مانند فرض ریزش سریع نیروهای نظامی به دلیل ناتوانی در پرداخت حقوق.

در عمل، محتمل‌تر است سیستم بدون فروپاشی وارد فاز جدیدی شود: در چنین وضعیتی، جامعه همچنان هزینه را جذب می‌کند، اما نه به‌عنوان یک بافر پایدار و منعطف، بلکه به‌عنوان متغیری که خود در حال فرسایشی طاقت‌فرساست. پرسش اصلی شاید این نباشد که آیا سیستم فرو می‌پاشد یا نه، بلکه این باشد که سیستم به چه شکلی به بقای خود ادامه می‌دهد. و این شکل، به‌احتمال زیاد برای جامعه تیره‌تر از گذشته خواهد بود.

دو جنگ، یک روند فرسایشی

می‌دانیم که در ایران «دولت» به‌معنای دستگاه بودجه‌ای و خدمات عمومی است؛ نهادی که با کسری بودجه، تورم بالا و محدودیت منابع و اختیار روبه‌روست. در مقابل، «حکومت» به‌معنای هسته سخت قدرت و شبکه‌های امنیتی و نظامی است که بخشی از آن‌ها به منابع مستقیم درآمد نفت دسترسی دارند.

بر اساس گزارش رویترز، سپاه پاسداران تا سال ۲۰۲۴ حدود ۵۰ درصد صادرات نفت ایران را زیر کنترل مستقیم خود گرفته است؛ رقمی که سال‌ها پیش‌تر تنها حدود ۲۰ درصد بود. این کنترل عمدتا از طریق ناوگان نفتکش‌های غیرشفاف، شرکت‌های واسطه و فروش نفت با تخفیف به چین انجام می‌شود. همچنین وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده بخشی از درآمد نفتی ایران مستقیماً به نیروهای مسلح اختصاص یافته است. دور از انتظار نیست که در شرایط جنگی و امنیتی، کنترل سپاه بر صادرات نفت ایران به ۱۰۰ درصد نزدیک شود و پس از پایان جنگ نیز وضع به همین شکل باقی بماند.

روندهای موجود در ایران نشان می‌دهد که بازسازی در دوران جنگ و پس از جنگ لزوما به معنای بازسازی جامعه نیست. به یقین، اولویت بازسازی با بخش‌هایی از قدرت خواهد بود که ابزار زور و بازدارندگی را در اختیار دارند. در مورد ایران، این نکته اهمیت بیش‌تری دارد زیرا دولت‌(به‌معنای دستگاه بودجه‌ای و خدمات عمومی) با حکومت‌(به‌معنای هسته سخت قدرت و نهادهای امنیتی) یکسان نیست.

اگر جنگ ۱۲ روزه تابستان ۲۰۲۵ را نقطه شروع بگیریم و جنگ فعلی را که اکنون بیش از دو هفته طول کشیده به آن اضافه کنیم، تصویر روشن‌تر می‌شود. ایران نه با یک شوک کوتاه، بلکه با یک روند فرسایشی نظامی و اقتصادی روبه‌روست، با آینده‌ای نامعلوم.

گزارش‌های خبری نشان می‌دهد در جنگ اول بخش قابل توجهی از پدافند هوایی ایران و بخشی از توان موشکی آسیب دید. این یعنی جنگ فعلی روی ویرانه‌های جنگ ۱۲ روزه شروع شده است. جنگ فعلی نیز همان الگو را با شدت بیشتر ادامه داده است؛ از حملات به پایگاه‌های نظامی گرفته تا ضربه به زیرساخت‌های لجستیکی و حتی تاسیسات نظامی در جزیره نفتی خارگ.

مسئله اصلی اما جای دیگری است: دولت ایران با کسری، تورم، بدهی و فرسودگی نهادی روبه‌روست، ولی سپاه و شبکه‌های وابسته به آن لزوما به همان شدت در همین تنگنا گرفتار نیستند. به همین دلیل، از اینجا به بعد تحلیل باید از «اقتصاد ایران» به «اقتصاد سیاسی توزیع رانت در ایران» حرکت کند. چون بازسازی در ایران بعید است به این معنا باشد که مدرسه، بیمارستان، خانه‌های تخریب‌شده و کسب‌وکارهای خرد سریع‌تر ترمیم شوند؛ بلکه محتمل‌تر آن است که اولویت بازسازی با آن بخشی از قدرت باشد که ابزار زور و بازدارندگی را در اختیار دارد.

گزارش‌های تحلیلی پس از جنگ اول نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از سامانه‌های پدافندی و زیرساخت‌های موشکی ایران آسیب دیده‌اند. برای مثال، موسسه مطالعات جنگ (ISW)‌در گزارش‌های تحلیلی خود به حملات گسترده به زیرساخت‌های موشکی و پدافندی ایران اشاره کرده است. هم‌چنین برخی ارزیابی‌های نظامی از کاهش قابل توجه نرخ شلیک موشک‌های ایران در جریان جنگ اخیر خبر داده‌اند که می‌تواند نشانه آسیب به زیرساخت‌های عملیاتی باشد.

تصاویر ماهواره‌ای منتشرشده توسط رسانه‌هایی مانند Washington Post و Business Insider نیز خسارت در چندین پایگاه موشکی، مراکز پهپادی و زیرساخت‌های نظامی در شهرهایی مانند تبریز، کرمانشاه و دزفول را نشان می‌دهد. علاوه بر این، گزارش‌های تحلیلی مبتنی بر داده‌های ماهواره‌ای از آسیب به برخی تأسیسات تولید پهپاد و پایگاه‌های دریایی در جنوب ایران خبر داده‌اند.

برخی گزارش‌های راستی‌آزمایی‌شده، از جمله تحلیل‌هایBBC Verify، نیز با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های جغرافیایی، تخریب یا آسیب به تعدادی از پایگاه‌های نظامی و زیرساخت‌های مرتبط با برنامه موشکی و پهپادی ایران را تأیید کرده‌اند.

بر اساس این گزارش‌های خبری، تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و ارزیابی‌های نظامی، خسارت‌های جنگ را می‌توان در چهار دسته اصلی خلاصه کرد تا بتوان خسارت کلی را تخمین زد:

۱. تجهیزات نظامی

حملات گسترده به زیرساخت‌های نظامی باعث شده بخش قابل توجهی از توان عملیاتی ایران آسیب ببیند. برخی برآوردها از نابودی یا از کار افتادن بیش از نیمی از پرتابگرهای موشکی ایران خبر می‌دهند. هم‌چنین گزارش‌هایی درباره آسیب دیدن یا نابودی ده‌ها شناور نظامی و هدف قرار گرفتن مراکز تولید موشک و پهپاد و زنجیره تامین آن‌ها منتشر شده است. این تجهیزات از گران‌ترین دارایی‌های نظامی کشور هستند و جایگزینی آن‌ها به سرمایه‌گذاری قابل توجهی نیاز دارد.

۲. زیرساخت‌های نظامی

علاوه بر تجهیزات، زیرساخت‌های نظامی نیز هدف قرار گرفته‌اند. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد پایگاه‌های هوایی، مراکز فرماندهی، سایت‌های راداری و برخی پایگاه‌های موشکی در نقاط مختلف کشور آسیب دیده‌اند. بسیاری از این تأسیسات طی دهه‌ها ساخته شده‌اند و بازسازی آن‌ها زمان‌بر و پرهزینه است.

۳. زیرساخت‌های غیرنظامی

جنگ تنها به تاسیسات نظامی محدود نمی‌شود. در جریان حملات هوایی، بخش‌هایی از زیرساخت شهری نیز آسیب دیده‌اند؛ از جمله ساختمان‌های مسکونی، برخی بنادر و زیرساخت‌های لجستیکی، مدارس و بخش‌هایی از شبکه حمل‌ونقل.

چنین خسارت‌هایی علاوه بر هزینه بازسازی، باعث اختلال در فعالیت اقتصادی مناطق آسیب‌دیده نیز می‌شوند.

۴. هزینه مستقیم عملیات جنگی

در کنار خسارت‌های فیزیکی، هزینه‌های عملیاتی جنگ نیز قابل توجه است. استفاده از موشک‌های بالستیک، عملیات پهپادی، رهگیری پدافندی و بسیج نیروها میلیاردها دلار هزینه دارد. حتی در جنگ‌های کوتاه نیز این هزینه‌ها به‌سرعت افزایش پیدا می‌کنند.

با کنار هم گذاشتن این عوامل، بر اساس گزارش‌ها و تحلیل‌های موجود می‌توان خسارت مستقیم دو جنگ اخیر را -‌بدون در نظر گرفتن کاهش درآمد نفت‌- در بازه‌ای حدود ۴۰ تا ۶۰ میلیارد دلار برآورد کرد. این رقم تخمینی است و ممکن است با انتشار اطلاعات دقیق تغییر کند.

نکته دیگر این است که هزینه جنگ برای ایران به‌طور کلی تفاوت ساختاری با هزینه جنگ برای ایالات متحده دارد: ایالات متحده متحمل هزینه‌های عملیاتی‌(تجهیزات، نیرو، مهمات) می‌شود، در حالی که ایران علاوه بر هزینه مستقیم عملیاتی، متحمل خسارت بر تاسیسات و زیرساخت‌ها نیز می‌شود.

نفت واقعا چه‌قدر برای بازسازی پول تولید می‌کند؟

در نگاه اول ممکن است تصور شود که ایران می‌تواند با فروش نفت این خسارت‌ها را به‌راحتی جبران کند. اما می‌دانیم در عمل بخش زیادی از درآمد نفت پیش از رسیدن به اقتصاد داخلی از بین می‌رود. از هر بشکه نفت فروخته‌شده باید هزینه‌هایی مانند تخفیف‌های تحریمی، هزینه دور زدن تحریم، کارمزد شبکه‌های واسطه، حمل‌ونقل پرریسک و واردات ضروری را کسر کرد. هم‌چنین بخش بزرگی از درآمد نفت صرف هزینه‌های جاری دولت-حکومت و تامین مالی ادامه جنگ می‌شود. در نتیجه، تنها بخش کوچکی از درآمد نفت می‌تواند به بازسازی اختصاص یابد. می‌توان تخمین زد که در شرایط تحریمی شدید، ممکن است تنها ۱۵ تا ۲۵ دلار از ارزش هر بشکه نفت در نهایت به منابع قابل استفاده برای بازسازی تبدیل شود.

اگر جنگ ادامه پیدا کند چه می‌شود؟

در صورت توقف فوری جنگ، خسارت‌های مستقیم در همان بازه ۴۰ تا ۶۰ میلیارد دلار باقی می‌ماند. اما احتمال توقف فوری جنگ نزدیک به صفر است. اگر درگیری ادامه پیدا کند، هزینه‌ها با همین روند و یا با سرعت فرسایشی بیش‌تری افزایش خواهد یافت. بر پایه همین تخمین، اگر جنگ چند هفته دیگر ادامه پیدا کند، خسارت‌ها می‌تواند به ۵۰ تا ۹۰ میلیارد دلار برسد. در سناریوی طولانی‌تر، یعنی ادامه جنگ برای یکی دو ماه دیگر، این رقم ممکن است حتی از ۱۰۰ میلیارد دلار عبور کند.

جبران چنین خسارتی، حتی با فرض صادرات پایدار نفت، ممکن است از چند سال تا یک دهه از درآمد نفتی کشور را مصرف کند.

هزینه واقعی جنگ، بر دوش جامعه است برای جامعه، مهم‌ترین پیامد جنگ نه تخریب پایگاه‌های نظامی، بلکه تورمی است که در پی آن می‌آید.

مکانیزم آن روشن است:

افزایش هزینه‌های نظامی

کسری بودجه شدید

چاپ پول برای تامین مالی

و در سناریوهای تندتر، خطر فروپاشی اجرایی دولت

در چنین شرایطی، تورم به مالیات پنهان جنگ تبدیل می‌شود. بنابراین، ادعای «اهداف صرفا نظامی» از نظر اقتصادی قابل دفاع نیست. حتی اگر اهداف عملیاتی نظامی باشند، هزینه واقعی جنگ در نهایت به اقتصاد و جامعه منتقل می‌شود.

 

 

رویترز: سه هفته پس از آغاز جنگ، بحران ایران از کنترل ترامپ خارج می‌شود

سه هفته پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نشانه‌ها حاکی از آن است که این جنگ نه تنها به اهداف اعلام‌شده واشنگتن دست نیافته، بلکه به بحرانی بدل شده که هر روز بیش‌تر از کنترل دولت دونالد ترامپ خارج می‌شود. در حالی که کاخ سفید در آغاز می‌کوشید این درگیری را یک عملیات کوتاه‌مدت و محدود جلوه دهد، اکنون با واقعیتی کاملا متفاوت روبه‌رو است: قیمت جهانی انرژی به سرعت در حال افزایش است، آمریکا در میان متحدان خود بیش از پیش منزوی شده، اعزام نیروهای تازه به منطقه در دستور کار قرار گرفته و هیچ چشم‌انداز روشنی برای پایان جنگ دیده نمی‌شود.

رویترز در گزارشی از واشنگتن می‌نویسد که ترامپ اکنون درگیر بحرانی است که هم از نظر نظامی، هم از نظر سیاسی و هم از نظر تبلیغاتی، مهار آن برایش دشوارتر شده است. او روز جمعه با لحنی دفاعی متحدان ناتو را به دلیل خودداری از مشارکت در تامین امنیت تنگه هرمز «ترسو» خواند و اصرار کرد که عملیات طبق برنامه پیش می‌رود. با این حال، این ادعا با واقعیت‌های میدانی سازگار نیست: ایران، با وجود حملات سنگین آمریکا و اسرائیل، همچنان به مقابله ادامه می‌دهد، مسیر انتقال نفت و گاز خلیج فارس را مختل کرده و حملات موشکی خود را در سراسر منطقه گسترش داده است.

این وضعیت برای ترامپ که با شعار دور نگه داشتن آمریکا از «مداخلات احمقانه» نظامی به قدرت بازگشته بود، تناقضی آشکار پدید آورده است. اکنون نه نتیجه جنگ در کنترل کامل اوست و نه روایت سیاسی آن. نبود یک راهبرد روشن برای خروج از جنگ، به گفته تحلیل‌گران، می‌تواند هم به میراث سیاسی او آسیب بزند و هم موقعیت جمهوری‌خواهان را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر تضعیف کند؛ انتخاباتی که در آن، حفظ اکثریت شکننده حزب جمهوری‌خواه در کنگره در معرض تهدید قرار دارد.

آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده پیشین خاورمیانه در دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات، در گفت‌وگو با رویترز گفته است که ترامپ اکنون خود را در «جعبه‌ای به نام جنگ ایران» گرفتار کرده و نمی‌داند چگونه باید از آن بیرون بیاید. در مقابل، یک مقام کاخ سفید این توصیف را رد کرده و مدعی شده که جنگ از نظر نظامی یک موفقیت بی‌چون‌وچرا بوده، زیرا بسیاری از رهبران بلندپایه ایران در حملات هدفمند کشته شده‌اند، بخش اعظم نیروی دریایی این کشور نابود شده و توان موشکی بالستیک آن تا حد زیادی از بین رفته است. با این همه، حتی اگر این ارزیابی را بپذیریم، واقعیت آن است که ایران هنوز توان اخلال در معادلات منطقه‌ای و بازار انرژی را حفظ کرده و همین موضوع، ادعای پیروزی قاطع را با تردید روبه‌رو کرده است.

گزارش رویترز تأکید می‌کند که محدودیت‌های قدرت ترامپ در هفته گذشته بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است. او از مقاومت متحدان ناتو و دیگر شرکای خارجی آمریکا در برابر درخواست واشنگتن برای اعزام نیروی دریایی به منظور باز کردن تنگه هرمز غافلگیر شده است. این امتناع، فقط ناشی از نگرانی کشورها از گرفتار شدن در جنگی نیست که پیشاپیش در مورد آن با آنها مشورت نشده بود، بلکه بازتابی از تیرگی روابط آمریکا با متحدان سنتی‌اش نیز هست؛ روابطی که از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید و ادامه برخوردهای تحقیرآمیز او با پیمان‌های سنتی غرب، آسیب بیشتری دیده است.

در درون کاخ سفید نیز نشانه‌هایی از نگرانی نسبت به ادامه مسیر دیده می‌شود. به گفته یک منبع نزدیک به بحث‌های داخلی، برخی مشاوران به ترامپ توصیه کرده‌اند که هرچه سریع‌تر راهی برای خروج آبرومندانه از بحران پیدا کند و دامنه عملیات نظامی را محدود نگه دارد. اما هنوز روشن نیست که این استدلال‌ها توانسته باشد نظر رییس‌جمهور را تغییر دهد یا نه. به باور تحلیل‌گران، ترامپ اکنون در چهارراهی قرار گرفته که هیچ‌یک از مسیرهای پیش روی او بی‌هزینه نیست. او از یک سو می‌تواند جنگ را تشدید کند؛ از جمله با هدف قرار دادن تأسیسات اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارک یا حتی اعزام نیرو به سواحل ایران برای شکار پرتابگرهای موشکی. اما چنین اقدامی می‌تواند آمریکا را درگیر یک تعهد نظامی طولانی‌مدت کند؛ سناریویی که افکار عمومی آمریکا عمدتاً با آن مخالف است. از سوی دیگر، ترامپ می‌تواند بدون آن‌که توافقی در کار باشد، مدعی پیروزی شود و بکوشد از جنگ فاصله بگیرد. اما این گزینه نیز خطرات خود را دارد، زیرا متحدان عرب آمریکا در خلیج فارس را در برابر ایرانی زخمی، خشمگین و همچنان بانفوذ تنها خواهد گذاشت؛ ایرانی که از یک سو می‌تواند بر مسیر کشتیرانی در خلیج فارس فشار وارد کند و از سوی دیگر، به رغم انکارهایش، از دید منتقدان آمریکا ممکن است همچنان توان حرکت به سمت یک برنامه هسته‌ای نظامی را حفظ کرده باشد.

در همین حال، گزارش‌ها از افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، شکاف میان گفتار و عمل دولت ترامپ را آشکارتر کرده است. رویترز پیشتر گزارش داده بود که هزاران تفنگدار دریایی و ملوان آمریکایی به خاورمیانه اعزام می‌شوند، هرچند هنوز تصمیمی برای ورود نیروهای زمینی به داخل ایران گرفته نشده است. همین روند، نگرانی‌ها را درباره لغزش تدریجی آمریکا به سوی جنگی گسترده‌تر تشدید کرده است.

جنگ علیه ایران، هم‌چنین نشانه‌هایی از تضعیف نفوذ ترامپ بر پایگاه سیاسی خودش را نیز آشکار کرده است. گزارش رویترز می‌گوید که انسجام پیشین در اردوگاه «مگا» دیگر به قوت سابق نیست و برخی چهره‌های شناخته‌شده این جریان آشکارا نسبت به جنگ موضع انتقادی گرفته‌اند. هرچند پایگاه اصلی هواداران ترامپ هنوز عمدتا در کنار او مانده‌اند، اما تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که اگر قیمت بنزین باز هم افزایش یابد و حضور نظامی آمریکا در منطقه گسترده‌تر شود، این حمایت می‌تواند در هفته‌های آینده فرسوده شود. یکی از استراتژیست‌های جمهوری‌خواه در این باره گفته است که وقتی پیامدهای اقتصادی جنگ در زندگی روزمره مردم آشکارتر شود، شهروندان خواهند پرسید چرا دوباره باید هزینه بنزین گران را بپردازند و چرا تنگه هرمز باید تعیین کند که آیا ماه آینده می‌توانند به سفر بروند یا نه.

از نگاه بسیاری از ناظران، یکی از خطاهای اصلی دولت ترامپ برآورد نادرست از واکنش ایران بود. به نوشته رویترز، از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، در درون دولت آمریکا به‌تدریج این درک شکل گرفته که پیامدهای درگیری و سناریوهای احتمالی آن باید از پیش دقیق‌تر بررسی می‌شد. به گفته دو منبع آگاه، اکنون این احساس در کاخ سفید وجود دارد که ابعاد این جنگ و آثار آن به اندازه کافی پیش‌بینی نشده بود؛ هرچند یک مقام رسمی این برداشت را رد کرده و گفته است عملیات از ابتدا با برنامه‌ریزی گسترده و آمادگی کامل برای سناریوهای مختلف پیش رفته است.

تحلیل‌گران می‌گویند مهم‌ترین خطای محاسباتی ترامپ این بود که شدت واکنش ایران را دست‌کم گرفت. تهران که این جنگ را تهدیدی موجودیتی برای خود می‌بیند، با استفاده از موشک‌های باقی‌مانده و ناوگانی از پهپادهای مسلح، کوشیده برتری نظامی دشمنانش را خنثی کند. حمله به کشورهای همسایه در خلیج فارس و مسدود کردن عملی بخش بزرگی از تردد در تنگه هرمز، بخشی از همین راهبرد بوده است؛ راهبردی که آمریکا و متحدانش تا این‌جا نتوانسته‌اند پاسخ مؤثری برای آن پیدا کنند.

هم‌زمان، ناتوانی ترامپ در کنترل روایت سیاسی جنگ نیز بیش از پیش آشکار شده است. گزارش می‌گوید رییس‌جمهور آمریکا در روزهای اخیر با عصبانیت به رسانه‌ها حمله کرده و حتی بدون ارائه سند، برخی گزارش‌ها را مصداق «خیانت» دانسته است؛ گزارش‌هایی که به‌نظر او تلاش جنگی دولت را تضعیف می‌کنند. به گفته برت برون، مشاور پیشین سیاست خارجی در دولت اوباما، ترامپ دیگر مانند گذشته قادر نیست چرخه خبر را در اختیار بگیرد، زیرا هنوز نمی‌تواند برای افکار عمومی توضیح دهد که چرا آمریکا را وارد این جنگ کرده و گام بعدی چیست. به تعبیر او، ترامپ در عرصه پیام‌رسانی نیز بخش مهمی از توان خود را از دست داده است.

در مجموع، گزارش رویترز تصویری از رییس‌جمهوری ارائه می‌دهد که سه هفته پس از آغاز جنگ، با مجموعه‌ای از بحران‌های درهم‌تنیده روبه‌رو شده است: جنگی که قرار بود کوتاه باشد، به منازعه‌ای فرسایشی بدل شده؛ متحدانی که قرار بود پشت سر واشنگتن قرار گیرند، از آن فاصله گرفته‌اند؛ ابزارهای فشار اقتصادی آمریکا کارآمدی محدودتری پیدا کرده‌اند؛ و در داخل نیز هم نگرانی افکار عمومی بالا رفته و هم شکاف‌هایی در پایگاه سیاسی ترامپ پدیدار شده است. در چنین شرایطی، آن‌چه بیش از همه به چشم می‌آید نه نشانه‌های یک پیروزی روشن، بلکه فقدان راه خروجی است که هم از نظر نظامی و هم از نظر سیاسی برای دولت آمریکا قابل اتکا باشد.

 

اسرائیل: فرمانده کلیدی وزارت اطلاعات ایران در تهران کشته شد

ارتش اسرائیل روز شنبه اول فروردین-۲۱ مارس، در شبکه ایکس از کشته شدن مهدی رستمی‌ شماستان، از فرماندهان کلیدی در وزارت اطلاعات ایران خبر داد.

طبق داده‌های این ارتش رستمی شمستانی روز چهارشنبه ۱۸ مارس-۲۷ اسفند، در یک حمله هوایی با هدایت منابع اطلاعاتی مشترک معاونت اطلاعات نظامی، موساد و شاباک در تهران کشته شده است.

بر اساس این گزارش، از رستمی شماستان به‌عنوان یکی از چهره‌های محوری در پیش‌برد فعالیت‌های مرتبط با عملیات‌های علیه اسرائیل و یهودیان در داخل این کشور و سایر نقاط جهان یاد شده و گفته می‌شود که در سال‌های اخیر در طراحی و اجرای این اقدامات و ایجاد زیرساخت‌های مرتبط نقش داشته است.

طی چند روز گذشته نیز گزارش‌هایی از کشته‌شدن برخی دیگر از فرماندهان سپاه پاسداران و مقام‌های ارشد امنیتی ایران منتشر شده است. کشته شدن رستمی شماستان بخشی از مجموعه‌ای از عملیات‌ها علیه مقام‌های ارشد امنیتی جمهوری اسلامی است که در جریان درگیری‌های اخیر صورت گرفته و شامل هدف قرار دادن چندین مقام در نهادهای اطلاعاتی بوده است

اسرائیل در چند روز گذشته سران حکومت جمهوری اسلامی از جمله علی لاریجانی، اسماعیل خطیب را هدف قرار داد و صبح روز جمعه ۲۹ اسفند-۲۰ مارس هم «علی محمد نائینی، سخنگوی سپاه» در حمله آمریکا و اسرائیل کشته شد.

 

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران می‌تواند تاثیرات مهمی در عراق داشته باشد عکس: Thaier Al-Sudani/REUTERS

 

حمله پهپادی به یک منطقه‌ مسکونی و غیرنظامی در بغداد

منابع امنیتی عراق، از وقوع یک حمله پهپادی به یک منطقه مسکونی در پایتخت این کشور خبر دادند. به گفته این منابع، یک پهپاد به یک باشگاه ورزشی خصوصی، محل رفت‌وآمد اقشار مرفه و دیپلمات‌های خارجی اصابت کرده است.

میدل‌ایست نیوز، گزارش داده است یک پهپاد دیگر ساختمان سازمان اطلاعات عراق در منطقه المنصور در غرب بغداد را هدف قرار داده است. این ساختمان محل استقرار یکی از نهادهای امنیتی عراق است که در چارچوب ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا برای مقابله با گروه دولت اسلامی‌‌(داعش)، با مشاوران آمریکایی همکاری می‌کنند.

جزئیات بیش‌تری درباره خسارات یا تلفات احتمالی این حمله تا کنون منتشر نشده است.

از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، گروه‌های شبه‌نظامی نزدیک به ایران بارها اهدافی در بغداد، از جمله فرودگاه و تاسیسات مورد استفاده نیروهای آمریکایی را هدف قرار داده‌اند.

برخی گروه‌های شبه‌نظامی عراقی وابسته به سپاه پاسداران با کشته‌شدن علی خامنه‌ای به آمریکا و اسرائیل اعلام جنگ کرده‌اند و حملات متعددی را علیه اقلیم کردستان عراق نیز انجام داده‌اند.

مقامات اقلیم کردستان گفتند در ظرف سه هفته گذشته جنگ بیش از ۴۰۰ بار هدف حملات ایران و یا گروه‌های عراقی وابسته به جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند.

آمریکا از دولت عراق خواسته است شبه‌نظامیان حامی را خلع سلاح کند. دولت عراق برخی از سران رادیکال این گروه‌ها را دستگیر کرده است اما نتوانسته مانع اقدامات تروریستی آن‌ها شود.

 

هشدار سپاه به امارات در مورد حمله از مبدأ این کشور به جزایر ایران

قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا به امارات متحده عربی هشدار داد، در صورتی که از مبدأ این کشور حملاتی علیه دو جزیره ابوموسی و تنب بزرگ خلیج فارس صورت بگیرد، ایران نیز رأس‌الخیمه، از مهم‌ترین شهرهای این کشور را هدف می‌گیرد.

جزایر ابوموسی و تنب بزرگ در خلیج فارس و غرب تنگه هرمز قرار دارند؛ آبراهی که یک‌پنجم حمل و نقل جهانی نفت و گاز مایع از آن عبور می‌کند.

ایران از سال ۱۹۷۱ کنترل این دو جزیره را در اختیار دارد، اما امارات متحده عربی نیز دهه‌هاست که ادعای مالکیت این جزایر را مطرح کرده است.

 

بیانیه مشترک آلمان و ۲۱ کشور دیگر در مورد ایران و تنگه هرمز

۲۲ کشور، از جمله آلمان، فرانسه، امارات متحده عربی، بحرین، ژاپن، کره جنوبی و استرالیا در بیانیه‌ای مشترک حملات جمهوری اسلامی به کشتی‌های تجاری خلیج فارس و تأسیسات نفت و گاز منطقه و همچنین بستن تنگه هرمز را به‌شدت محکوم کردند.

آن‌ها ضمن ابراز نگرانی عمیق خود از این اقدامات از ایران خواستند، فورا تهدیدها، مین‌گذاری‌ها، حملات پهپادی و موشکی و دیگر تلاش‌ها برای مسدود کردن تنگه هرمز به روی حمل و نقل تجاری را متوقف کرده و به قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد پایبند بماند.

این کشورها ضمن یادآوری آزادی ناوبری به عنوان یک اصل بنیادین حقوق بین‌الملل هشدار دادند که اقدامات ایران بر مردم تمام نقاط جهان، به‌ویژه آسیب‌ترین افراد اثر منفی خواهد گذاشت.

آن‌ها آمادگی خود برای مشارکت در تلاش‌های مناسب جهت تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز را اعلام کرده و از تعهد سایر کشورهای درگیر در برنامه‌ریزی‌های مقدماتی در این راستا استقبال کردند.

در این بیانیه، تصمیم سازمان بین‌المللی انرژی برای آزادسازی هماهنگ ذخایر استراتژیک نفت ستوده شده است. این کشورها همچنین وعده دادند که «اقدامات دیگری برای تثبیت بازار انرژی، از جمله همکاری با برخی کشورهای تولید‌کننده برای افزایش تولید» را انجام خواهند داد.

ضمنا گفته شده که این کشورها برای حمایت از کشورهایی که بیش‌ترین پیامدهای این شرایط را متحمل شده‌اند از طریق نهادهایی مانند سازمان ملل متحد و موسسات مالی بین‌المللی تلاش خواهند کرد.

 

برد کوپر، فرمانده سنتکام با انتشار یک پیام تصویری گزارشی از عملیات نیروهای نظامی ایالات متحده در سه هفته نخست جنگ علیه جمهوری اسلامی ارائه کرد عکس: Octavio Jones/AFP/Getty Images

 

گزارش فرمانده سنتکام از سه هفته نخست عملیات «خشم حماسی»

برد کوپر، فرماندهی سنتکام با انتشار یک پیام تصویری گزارشی از عملیات نیروهای نظامی ایالات متحده در سه هفته نخست جنگ علیه جمهوری اسلامی ارائه کرد.

فرمانده سنتکام با بیان این که نیروهای ایالات متحده در روز ۲۲ عملیات‌های رزمی، «به انجام اقدامات جسورانه ادامه می‌دهند» گفت تنها دو روز پیش، «ارتش ایالات متحده طولانی‌ترین حمله توپخانه میدانی در تاریخ رزمی ارتش را با استفاده از موشک‌های نقطه‌زن اجرا کرد.»

کوپر افزود: «این حمله زیرساخت‌های نظامی ایران را از بین برد و برد و قدرت تخریب بی‌رقیب ارتش ایالات متحده را نشان داد.»

فرمانده سنتکام در بخش دیگری از گزارش خود با اشاره به این که حکومت ایران «در طول سه هفته گذشته بخش قابل توجهی از توان رزمی خود را از دست داده است» گفت: «ما در حال از بین بردن هزاران موشک ایران، پهپادهای تهاجمی پیشرفته و کل نیروی دریایی ایران هستیم که از آن برای مزاحمت در کشتیرانی بین‌المللی استفاده می‌کردند.»

کوپر افزود: «نیروی دریایی آن‌ها دیگر کار نمی‌کند، جنگنده‌های تاکتیکی آن‌ها پرواز نمی‌کنند و آن‌ها توانایی پرتاب موشک‌ها و پهپادها را با نرخ بالایی که در ابتدای درگیری دیده می‌شد از دست داده‌اند.»

فرمانده سنتکام، در بخش دیگری از گزارش خود گفت که نیروهای ایالات متحده بر فراز آسمان ایران برتری هوایی را حفظ کرده‌اند و تاکنون بیش از ۸ هزار پرواز رزمی انجام داده‌اند.

او اضافه کرد: «جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌ها حملات دقیق علیه اهداف اصلی ما انجام می‌دهند و خلبانان ما در سراسر میدان نبرد به‌صورت پویا در حال شکار تهدیدها نیز هستند و اهداف را در زمان واقعی پیدا کرده و از بین می‌برند.»

کوپر در این پیام ویدئویی با بیان این که تاکنون به بیش از ۸ هزار هدف نظامی حمله شده گفت که از جمله این اهداف نظامی، «۱۳۰ شناور ایرانی بود و این بزرگ‌ترین نابودی یک نیروی دریایی در یک دوره سه‌هفته‌ای از زمان جنگ جهانی دوم به شمار می‌رود.»

فرمانده سنتکام، با بیان این که «توان رزمی ایران با افزایش حملات تهاجمی ما به‌طور پیوسته در حال کاهش است» گفت: «ما در حال حاضر گسترده‌ترین چتر دفاع هوایی در جهان را بر فراز خاورمیانه ایجاد کرده‌ایم. این امر نتیجه سال‌ها سرمایه‌گذاری در کنار متحدان و شرکای ما برای ایجاد یک بنای دفاع موشکی و هوایی یکپارچه و قدرتمند است.»

او در ادامه به بسته شدن مسیر کشتیرانی از تنگه هرمز توسط حکومت ایران اشاره کرد و گفت: «ما در عین حال هم‌چنان به‌طور متمرکز در حال از بین بردن تهدید چند دهه‌ای ایران علیه جریان آزاد تجارت در سراسر تنگه هرمز هستیم. برای مثال، اوایل این هفته چندین بمب ۵ هزار پوندی را بر یک تأسیسات زیرزمینی واقع در امتداد خط ساحلی ایران رها کردیم.»

کوپر افزود: «رژیم ایران از این تاسیسات زیرزمینی مستحکم برای ذخیره مخفیانه موشک‌های کروز ضدکشتی، پرتابگرهای متحرک موشکی و سایر تجهیزاتی که خطر جدی برای کشتیرانی بین‌المللی ایجاد می‌کردند استفاده می‌کرد. ما نه تنها این تاسیسات را از بین بردیم، بلکه سایت‌های پشتیبانی اطلاعاتی و رله‌های راداری موشکی را که برای پایش حرکت کشتی‌ها استفاده می‌شدند نیز نابود کردیم.»

فرمانده سنتکام با بیان این که توانایی حکومت ایران برای ایجاد اختلال در حمل‌و‌نقل در منطقه تنگه هرمز «در نتیجه این اقدامات تضعیف شده است» گفت: « ما از دنبال کردن این اهداف دست نخواهیم کشید.»

 

یسرائيل کاتس، وزیر دفاع اسرائيل می‌گوید، حملات علیه جمهوری اسلامی ایران در این هفته شدت خواهد یافت عکس: Thanassis Stavrakis/AP Photo/dpa/picture alliance

 

کاتس: حملات علیه ایران در این هفته شدت خواهد گرفت

یسرائيل کاتس، وزیر دفاع اسرائيل می‌گوید، حملات علیه جمهوری اسلامی ایران در این هفته شدت خواهد یافت. به گزارش تایمز اسرائيل‌، او در نشستی با مقام‌های نظامی گفت: «در این هفته شدت حملات ارتش اسرائيل و آمریکا علیه رژیم تروریستی ایران و زیرساخت‌‌هایی که به آن متکی است به صورتی قابل‌ توجه افزایش خواهد یافت.»

کاتس افزود، اسرائيل «مصمم است به رهبری حمله علیه رژیم تروریستی ایران ادامه دهد، فرماندهان آن را از بین ببرد و توانمندی‌های راهبردی‌اش را خنثی سازد، تا زمانی که هر گونه تهدید امنیتی علیه اسرائيل و منافع ایالات متحده در منطقه رفع شود.»

وزیر دفاع اسرائیل که کشورش از نهم اسفندماه همراه با آمریکا دور دوم جنگ علیه جمهوری اسلامی را آغاز کرد و در همان اولین روز اول علی خامنه‌ای، رهبر حکومت ایران را در حمله‌ای هوایی از بین برد تصریح کرد: «ارتش اسرائيل قدرتمند است و جبهه داخلی اسرائيل نیز قوی است و ما تا زمانی که همه اهداف جنگی محقق نشود متوقف نخواهیم شد.»

سفره هفت سین در گورستان‌ها و بر سر مزار جان‌باختگان

 

نتیجه‌گیری

نوروز ۱۴۰۵، تحت تاثیر فضای جنگی قرار گرفت و در انظار عمومی خبری از جشن و سرور دیده نمی‌شود. در فضای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ای ایران نیز با دو روایت کاملا متضاد پیرامون پیام نوروزی مجتبی خامنه‌ای آغاز شد. در جبهه مدافعان نظام و رسانه‌های رسمی، این پیام به‌عنوان آغازگر یک «دوران جدید» و نمادی از تثبیت قدرت قلمداد شد؛ تا جایی که تحلیل‌گرانی نظیر «وحید خضاب» در شبکه خبر صدا و سیما، آن را با پیروزی‌های دوران «شاه‌عباس صفوی» مقایسه کرده و با لحنی حماسی، پیام مذکور را نشانه ایستادگی محکم‌تر جمهوری اسلامی و استراتژی «سلب امنیت از دشمن» دانستند. حامیان در فضای مجازی نیز با هشتگ‌هایی نظیر «تا پای جان برای ایران»، این انتقال قدرت به همراه پیام جدید را «نوری بر فراز نوری دیگر» توصیف کرده و از نزدیک بودن شکست دشمن گفتند.

شبکه اجتماعی ایکس، کانون بازتولید روایتی مبتنی بر تردید، تمسخر و اعتراض بود به ویژه نسبت به پیام رهبر جدید. منتقدان و مخالفان با تمرکز بر غیبت فیزیکی رهبر جدید در برابر دوربین، سئوالاتی هم‌چون «رهبر کجاست که حتی صدایش پخش نمی‌شود؟» را مطرح کردند. برای این گروه، شعار سال یعنی «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی»، نه‌تنها نویدبخش نبود، بلکه بهانه‌ای بود تا به بحران‌های عمیق معیشتی، تورم و سایه جنگ تاکید کنند و میان ادعاهای رسمی قدرت و واقعیت سفره‌های کوچک شده مردم، شکافی عمیق را به تصویر بکشند.

در حالی که موافقان بر شکوه مراسم تحویل سال و «عشق به ولایت» پافشاری می‌کنند، صدای غالب در فضای مجازی غیررسمی، آمیزه‌ای از ناامیدی و نقد صریح به وضعیت امنیتی و اقتصادی بود که جایگاه روایت رسمی از امنیت و وحدت را به چالش می‌کشید.

در چنین فضایی، جنگ در خاورمیانه در بیست و دومین روز خود ادامه دارد. در حالی که اسرائیل، بیروت و تهران را بمباران کرد، تهران یک جزیره استراتژیک در فاصله ۴ هزار کیلومتری را هدف قرار داد و به امارات متحده عربی در خصوص جزایر متعلق به ایران هشدار داد.

جنگی که ایالات متحده و اسرائیل در ۹ اسفند-۲۸ فوریه، علیه ایران آغاز کردند، با حملات متقابل ادامه دارد. در حالی که واشنگتن اجازه فروش محدود نفت ذخیره شده ایران در دریا را صادر کرد، اسرائیل تهران را هدف قرار داد و ایران نیز تهدیدهای جدیدی در هرمز و خلیج مطرح نمود. تنش‌های نظامی و سیاسی در منطقه به سرعت در حال افزایش است.

ایالات متحده گام قابل توجهی برای متعادل کردن بازارهای انرژی برداشت. دولت واشنگتن اجازه داد نفت و مشتقات نفتی ایران که قبل از ۲۰ مارس در تانکرها ذخیره شده‌اند، تا ۱۹ آوریل فروخته و تحویل داده شوند. هدف از این اقدام مهار افزایش قیمت جهانی انرژی اعلام شده است؛ اما تهران اعلام کرد که هیچ مازاد نفتی بر روی دریا ندارد.

در این میان، اگر پایگاه اصلی ترامپ به طور جدی با جنگ مخالفت کند، کاخ سفید ناچار به یافتن راه خروج خواهد شد؛ خروجی که باید در قالب یک «پیروزی» روایت شود. این نیاز به تولید روایت پیروزی، محدودیت زمانی مهمی ایجاد می‌کند.

در این میان، اسرائیل هم‌چنان نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. برای بخشی از نیروهای حاکم در تل‌آویو، تداوم جنگ نه یک شکست، بلکه بخشی از یک راهبرد بلندمدت است. از این‌رو، احتمال تلاش برای مختل کردن هر مسیر دیپلماتیک را نمی‌توان نادیده گرفت.

در مجموع، آن‌چه امروز با آن مواجهیم، نه یک جنگ قابل کنترل، بلکه وضعیتی سیال و پرریسک است که در آن هر اقدام، پیامدهایی فراتر از انتظار دارد. اسرائیل به دنبال تعمیق درگیری است؛ و ایران در پی تبدیل بحران به فرصت چانه‌زنی است.

وب‌سایت اکسیوس، شامگاه شنبه به نقل از یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه دیگر نوشت که دولت دونالد ترامپ بعد از سه هفته جنگ، بحث‌های اولیه درباره مرحله بعدی و این‌که مذاکرات صلح با ایران چه شکلی خواهد داشت را آغاز کرده است.

بر اساس این گزارش، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان ترامپ، در بحث‌ها درباره دیپلماسی احتمالی نقش دارند. این دو نمایندگان آمریکا در آخرین مذاکرات با ایران پیش از آغاز جنگ بودند.

اکسیوس می‌گوید هرگونه توافق برای پایان دادن به جنگ باید شامل بازگشایی تنگه هرمز، رسیدگی به ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران، و همچنین ایجاد یک توافق بلندمدت درباره برنامه هسته‌ای ایران، موشک‌های بالستیک و حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه باشد.

در مقابل، خواسته‌های ایران شامل آتش‌بس، تضمین‌هایی برای از سر گرفته نشدن جنگ در آینده، و دریافت غرامت است.

اکسیوس در ادامه نوشته است: «در روزهای اخیر تماس مستقیمی میان آمریکا و ایران وجود نداشته است، هرچند مصر، قطر و بریتانیا پیام‌هایی را بین دو طرف رد و بدل کرده‌اند. یک مقام آمریکایی و دو منبع دیگر گفتند که مصر و قطر به آمریکا و اسرائیل اطلاع داده‌اند که ایران به مذاکره علاقه‌مند است، اما با شروطی بسیار سخت.»

یک مقام آمریکایی به این رسانه گفته است خواسته آمریکا آن است که ایران شش تعهد را بپذیرد. این تعهدات عبارتند از: «عدم وجود برنامه موشکی به مدت پنج سال»، «غنی‌سازی صفر اورانیوم»، «برچیدن راکتورها در تأسیسات هسته‌ای نطنز، اصفهان و فردو که سال گذشته توسط آمریکا و اسرائیل بمباران شدند»، «اجرای پروتکل‌های سخت‌گیرانه نظارتی خارجی بر تولید و استفاده از سانتریفیوژها و تجهیزات مرتبط که می‌توانند برنامه تسلیحات هسته‌ای را پیش ببرند» و «انعقاد معاهدات کنترل تسلیحات با کشورهای منطقه که شامل سقف موشکی حداکثر ۱۰۰۰ واحد باشد.»

این گزارش در حالی منتشر شده که دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده، شامگاه جمعه اعلام کرده بود در حال بررسی «کاستن تدریجی» از عملیات نظامی علیه ایران و به‌پایان بردن جنگ است.

در شرایط موجود چه کسی واقعا تصمیم می‌گیرد؟ در شرایطی که منابع کلیدی میان نهادهای موازی تقسیم شده، با سهم بیش‌تری برای نهادهای نظامی ـ امنیتی، آیا چیزی به نام «سیاست اقتصادی» وجود دارد یا آن‌چه خواهیم دید صرفا برآیند رقابت میان این نهادهاست؟ در این معنا، تصمیم اقتصادی ممکن است نه یک تصمیم آگاهانه، بلکه نتیجه تعادل ناپایدار میان بازیگران مختلف باشد.

آن‌چه پیش روی ایران است، اقتصادی است با تورم بالاتر، سرمایه‌گذاری محدودتر، وابستگی بیش‌تر به شبکه‌های غیررسمی و فاصله عمیق‌تر میان جامعه و ساختار قدرت. مجددا باید تکرار کرد: پرسش اصلی شاید این نباشد که آیا سیستم فرو می‌پاشد یا نه، بلکه این باشد که سیستم به چه شکلی به بقای خود ادامه می‌دهد. و این شکل، به‌احتمال زیاد برای جامعه تیره‌تر از گذشته خواهد بود.

بهرام رحمانی

bahram.rehmani@gmail.com

شنبه یکم فروردین 1405-بیست و یکم مارس 2026