قطعنامه غیرقابل اجراست

در ادوار گذشته همواره مسئولان عالی‌رتبه کشوری و نظامی از تلاش‌هایی که برای جلوگیری از جنگ انجام شده اشاره کردند و در واقع باتوجه به اینکه آمریکایی‌ها دهه‌ها برنامه حمله به ایران را در دستور کار داشتند ولی این قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی بود که مانع شروع جنگ شده بود. موردی که اکنون باتوجه به گفته رئیس‌جمهور پیشین جای خالی آن حس می‌شود. در این مورد حسن روحانی، رئیس‌جمهوری پیشین در دیدار با استانداران دولت‌های یازدهم و دوازدهم با اشاره به روند پیش‌روی کشور و جامعه بعد از جنگ دوازده روزه گفت: «در بخش اطلاعاتی اگر 10 جاسوس درجه یک موساد را در کشور دستگیر کنید و او بداند که افراد اصلی‌اش دستگیر شده‌اند، طرح‌هایش به‌هم می‌خورد و ناچار است از نو طراحی کند. از نو افراد جدید را نفوذ بدهد، ممکن است این کار چند ماه طول بکشد. «نه جنگ و نه صلح» را اینطور می‌شود با آن مقابله کرد، ما باید «نه جنگ» را درست کنیم، «نه صلح» که ما نمی‌خواهیم. صلح مسلما مقدم بر جنگ است. «نه جنگ» از این راه امکان‌پذیر است. به نظر من این مسأله اینقدر پیچیده نیست که بگوییم امکان‌پذیر نیست. بله یک روزه و دو روزه نمی‌شود ولی از جنگ ۱۲ روزه بیش از سه و نیم ماه گذشته، به هرحال فرصت داشتیم، از این فرصت می‌توانستیم استفاده کنیم الان هم می‌توانیم تا چند ماه دیگر به نتایج خوبی برسیم، تا جنگ را عقب بیندازیم و حتی جنگ را منتفی کنیم. اگر بازدارندگی باشد، جنگ نخواهد شد».

تردید در بازدارندگی؟

روحانی با اشاره به برخی از چالش‌های جنگ 12 روزه معتقد است که توازن قوای جمهوری اسلامی در آن مقطع دچار مشکل شده بود و در ادامه با اشاره به تقویت اهرم‌های بازدارندگی ادامه داد: «جنگ زمانی خواهد رخ می‌دهد که بازدارندگی مورد تردید قرار بگیرد در غیراین صورت اسرائیل که همیشه می‌خواست با ما بجنگد، مگر تازه تصمیم گرفته؟ آمریکا همیشه نمی‌خواسته با ما بجنگد؟ مگر همیشه آمریکایی‌ها نمی‌گفتند که جنگ و حمله نظامی هم روی میز است. همه رؤسای‌جمهور قبلی هم می‌گفتند و تأکید می‌کردند. این را رئیس‌جمهور آمریکا نقل می‌کند (اگر درست بگوید) که خلبان‌های بی-۲ در کاخ سفید گفتند ۲۲ سال است و اسلاف ما برای عملیاتی که در فردو انجام دادیم تمرین می‌کنیم. ۲۲ سال قبل می‌دانید یعنی چه؟ یعنی از آن وقتی‌که داشتیم نطنز می‌ساختیم، آنها دنبال حمله بودند و طراحی آن را کرده بودند و هواپیماهای‌شان را آماده کرده بودند و بمبش را ساخته بودند و خلبان‌ها تمرین می‌کردند. اگر می‌خواهید کشورتان را حفظ کنید در برابر دشمن و قدرتی که می‌خواهد به شما حمله کند باید توازن قوا را برقرار کنید، اگر این توازن قوا به هم بخورد او حمله خواهد کرد. به هم‌خوردن توازن قوا یعنی تصمیم دشمن به حمله. پس معلوم است توازن قوای ما در این مقطع دچار مشکل شده است. شاید برخی فکر می‌کردند باید با اسرائیل توازن قوا داشته باشیم اما ما باید با اسرائیل و آمریکا و حتی معلوم شد با کل ناتو توازن قوا داشته باشیم. در این جنگ ناتو هم حضور پیدا کرد. اروپایی‌ها گفتند اسرائیل این کار کثیف را به نیابت ما انجام داد. یعنی خود اروپایی‌ها گفتند اسرائیل نیابتی ما هست و انتقام ما را دارد می‌گیرد، حالا نمی‌دانم مقصودشان از انتقام، اوکراین است یا چیز دیگری هم هست، چون از مسأله اوکراین خیلی از ما عصبانی هستند، اسنپ‌بک را به‌دلیل همین عصبانیت انجام دادند».

مکانیسم غیرقانونی

فعال شدن مکانیسم ماشه اگر چه در ایران مورد مناقشه گروه‌های سیاسی است و هنوز چگونه گنجانده آن در برجام مورد بحث است ولی با توجه به نامه چین، ایران و روسیه به سازمان‌ملل و تاکیدات حسن روحانی گویا اجرایی شدنش از نظر قانونی محدودیت‌های برای غربی‌ها دارد. رئیس‌جمهور پیشین که پذیرای کابینه تدبیر و امید بود در این مورد اضافه می‌کند: «البته ما که می‌گوییم مکانیسم ماشه نشده ما که قبول نداریم چون می‌گوییم سه کشور تخلف کرده‌اند و شورای امنیت هم تخلف کرده است. چون سه کشور مراحلی را که در برجام آمده را طی نکرده‌اند. به‌همین دلیل هم روس‌ها گفتند خلاف بوده و هم چینی‌ها گفتند، شاید هم این اولین قطعنامه در سازمان ملل است که دو عضو دائم با آن مخالف هستند. چون قطعنامه با مخالفت یک عضو دائم به معنای وتو خواهد بود؛ حالا که حتی دو عضو مخالف هستند. حتی آن‌هایی که قطعنامه را قبول کرده‌اند، می‌دانند قطعنامه بسیار ضعیف و غیرقابل اجراست