امروز یکشنبه ٣٠ فروردین ١٤٠٥، دوازدهمین روز آتشبس و تشنج جدید در تنگه هرمز و خلیج فارس است. آتشبس روز چهارشنبه 22 آوریل تمام خواهد شد و با این وضع، روشن نیست آیا آتشبس تمدید خواهد شد و یا باز هم با غرش هواپیماهای جنگی و موشکهای ویرانگر، مواجه خواهیم شد؟!
سه روز مانده به پایان آتشبس، دونالد ترامپ خبر داده است که نمایندگانش فرداد دوشنبه عصر 20 آوریل، برای مذاکره با ایران وارد اسلامآباد میشوند. یک مقام کاخ سفید به بیبیسی گفت که جیدی ونس، معاون رییسجمهور آمریکا بههمراه استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید و جرد کوشنر داماد آقای ترامپ در هیات آمریکایی حضور خواهند داشت. پیشتر دونالد ترامپ گفته بود که ونس «به دلایل امنیتی» به پاکستان نمیرود. ترامپ هشدار داده است که اگر ایران پیشنهاد «عادلانه و معقول» آمریکا را نپذیرد تمام نیروگاهها و پلهایش را نابود خواهد کرد.
اما خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داده که تا زمانی که محاصره دریایی ایران، پایان نیابد، تهران هیات خود را به پاکستان اعزام نمیکند. پیشتر از این، محمد باقر قالیباف، رییس مجلس ایران گفته بود که مذاکرات صلح «پیشرفتهایی» داشته است، اما «برخی نکات اساسی باقی مانده است.»
همچنین خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی، ایرنا، اعلام کرده پیشرفتی در مذاکرات حاصل نشده و گزارشها درباره زمان دور دوم گفتوگوها در پاکستان «درست نیست» و اظهارنظر مقامهای آمریکایی به منظور فشار بر ایران انجام شده است.
تحولات تنگه هرمز بار دیگر به یکی از حساسترین کانونهای بحران در منطقه تبدیل شده است. تنها چند ساعت پس از آنکه مقامهای ایرانی از «باز بودن کامل» این گذرگاه راهبردی برای کشتیهای تجاری سخن گفتند، سپاه پاسداران اعلام کرد که با ادامه محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، وضعیت تنگه «به حالت پیشین» بازگشته و این آبراه اکنون بار دیگر زیر «مدیریت و کنترل سختگیرانه» نیروهای مسلح ایران قرار دارد.
در این میان، مجتبی خامنهای در بیانیهای که در کانال تلگرامی خود منتشر کرد، گفت که «نیروی دریایی شجاع ایران آماده است تا طعم تلخ شکستهای جدید را به دشمنان بچشاند.»
این بیانیه پس از آن صادر شد که ایران پس از بازگشایی کوتاهمدت، تنگه استراتژیک هرمز را دوباره بست و ایالات متحده را به نقض توافق آتشبس با ادامه محاصره بندرهای ایران متهم کرد.
مجتبی خامنهای، رهبر جدید ایران، پس از کشتهشدن پدرش علی خامنهای در حمله مشترک آمریکا و اسرائیل، منصوب شد. او از زمان تصدی مقام رهبر جمهوری اسلامی، هنوز در ملاءعام دیده نشده و حتی هیچ ویدیویی نیز از او منتشر نشده است.
دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحد آمریکا هم، روز جمعه 17 آوریل در هواپیمای ایر فورس ون در مسیر واشنگتن از فینیکس، آریزونا، به خبرنگاران گفت: «شاید آن را تمدید نکنم، اما محاصره(بنادر ایران) باقی خواهد ماند.»
او افزود: «بنابراین محاصره باقی خواهد ماند و متأسفانه ما باید دوباره بمباران را شروع کنیم.» ترامپ، همچنین بدون توضیح بیشتر گفت که «خبرهای نسبتا خوبی» در مورد ایران وجود دارد. او، به خبرنگاران گفت: «ما ۲۰ دقیقه پیش خبرهای نسبتا خوبی داشتیم، به نظر میرسد اوضاع در خاورمیانه با ایران خیلی خوب پیش میرود.»
ترامپ که به نتاقضگویی و راهانداختن جنگ روانی معروف است اکنون بهطور مرموزی اعلام کرد که روز شنبه بیانیهای عمومی صادر خواهد کرد و فقط گفت که این بیانیه درباره ایران نخواهد بود.
سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد هشدار میدهد که کاهش بیش از ۹۰ درصدی ترافیک تانکرها در خلیج فارس، تولید کشاورزی و امنیت غذایی جهانی را تهدید میکند.
دولت هند با انتشار بیانیهای، اعلام کرد بامداد شنبه، ۲ کشتی با پرچم هند در تنگه هرمز مورد هدف قرار گرفتند. گزارش یک رسانه هندی ،حاکی از آن است یکی از این کشتیها یک نفتکش بسیار بزرگ بود. این رسانه اعلام کرد به کسی آسیب نرسیده است. بنا به گزارشها، این ۲ کشتی هنگام تلاش برای عبور از تنگه هرمز، از سوی قایقهای مسلح ایرانی مورد اصابت گلوله قرار گرفتند. این خبر پس از آن منتشر شد که ایران روز قبل اعلام کرده بود این آبراه برای کشتیرانی باز است.
بنا به گزارشها، این ۲ کشتی پس از این حادثه در شمال شرق عمان مجبور به بازگشت شدند. وزارت امور خارجه هند سفیر ایران در دهلی نو را احضار کرد. این وزارتخانه میگوید وزیر امور خارجه نگرانی عمیق هند را در مورد حادثه تیراندازی به کشتیهای تجاری به سفیر ایران ابلاغ کرد. وزیر امور خارجه هند، همچنین از سفیر ایران خواست هرچه سریعتر روند تسهیل عبور کشتیهای عازم هند از تنگه هرمز را از سر بگیرد.
جمهوری اسلامی ایران، تصمیم خود برای بازگشایی تنگه استراتژیک هرمز را لغو کرده است و ایالات متحده، همچنان به محاصره بندرهای جمهوری اسلامی ادامه داده است.
این تنگه که یک پنجم نفت خام و محصولات نفتی جهان از آن عبور میکند، روز جمعه پس از آنکه در جریان جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران عمدتا بسته مانده بود و عملا یکی از بدترین بحرانهای انرژی در تاریخ مدرن را ایجاد کرده بود، بازگشایی شد.
جمهوری اسلامی ایران، ادعا کرده که آمریکا با ادامه محاصره بندرهای دریایی این کشور، آتشبس را نقض کرده و حملاتی بر شماری از کشتی ها انجام شده است.
عملیات تجارت دریایی بریتانیا، از دومین حمله به یک کشتی در نزدیکی تنگه هرمز در روز شنبه خبر داد. این خبر ساعاتی پس از اعلام ایران مبنی بر بستن دوباره این آبراه استراتژیک نشر شد.
عملیات تجارت دریایی بریتانیا، اعلام کرد که یک پرتابه ناشناخته به کشتی کانتینری در ۲۵ مایل دریایی(۴۶ کیلومتری) شمال شرقی عمان برخورد کرده و به برخی از کانتینرهای آن آسیب رسانده است. پیش از این در روز شنبه، این نهاد بریتانیایی گزارش داده بود که دو قایق مسلح سپاه پاسداران ایران به یک نفتکش در حال عبور از تنگه آتش گشودند.
دقایقی بعد، عملیات تجارت دریایی بریتانیا از وقوع حادثه سوم در سه مایل دریایی شرق عمان خبر داد.
عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد: «ناخدای یک کشتی کروز گزارش داد که در نزدیکی کشتی، آب به بیرون پاشیده شده است.»
نیروی موقت سازمان ملل متحد در لبنان «یونیفیل» روز شنبه اعلام کرد که نیروهایش در جنوب لبنان مورد «آتشباری با سلاحهای سبک از سوی عوامل غیردولتی» قرار گرفتند و یک صلحبان کشته شد.
در بیانیه یونیفیل، آمده است که این حمله در جریان گشتزنی یونیفیل در حال پاکسازی مواد منفجره در امتداد جادهای درقریه غندوریه رخ داده است. سه صلحبان دیگر نیز زخمی شدهاند و جراحت دوتن آنان شدید است.
نیروهای موقت سازمان ملل در لبنان گفت: «یونیفیل این حمله عمدی به صلحبانانی که در حال انجام وظایف محوله خود بودند را محکوم میکند. کار تیمهای خنثیسازی مواد منفجره در منطقه عملیاتی این ماموریت به ویژه در پی خصومتهای اخیر حیاتی است.»
نیروی حافظ صلح تحقیقات خود را در مورد این حادثه آغاز کرد و گفت: «ارزیابی اولیه نشان میدهد که آتشباری از سوی بازیگران غیردولتی(ظاهرا حزبالله) بوده است.»
در ادامه آمده است: «یونیفیل از دولت لبنان میخواهد که به سرعت تحقیقاتی را برای شناسایی و مجازات عاملان جنایات مرتکب شده علیه صلحبانان یونیفیل آغاز کند.»
امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه، روز شنبه اعلام کرد که یک صلحبان فرانسوی در حملهای علیه صلحبانان سازمان ملل در جنوب لبنان کشته شده است و حزبالله را مسئول این حمله دانست. مکرون در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «همه چیز نشان میدهد که مسئولیت این حمله بر عهده حزبالله است. فرانسه از مقامات لبنانی میخواهد که فورا عاملان این حمله را دستگیر کرده و در کنار نیروهای یونیفیل مسئولیتهای خود را بر عهده بگیرند.»
اکسیوس، به نقل از منبعی آگاه نوشت بحران تازه در تنگه هرمز پس از آن به وجود آمد که طرفین در کاهش اختلافات درباره غنیسازی اورانیوم و ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی پیشرفتهایی حاصل کرده بودند.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در بیانیه روز شنبه خود، اعلام کرد: «در روزهای اخیر با حضور فرمانده ارتش پاکستان در تهران بهعنوان واسطه و طرف میانجی مذاکرات، پیشنهادات جدیدی از سوی آمریکاییها مطرح شده که جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی آنها است و هنوز پاسخی به آنها داده نشده است.»
در این بیانیه، به اظهارات ترامپ مبنی بر تعلیق نامحدود غنیسازی و انتقال اورانیوم غنیشده از ایران به آمریکا هیچ اشارهای نشده اما گفته شده است که هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی «سر سوزنی سازش و عقبنشینی و مسامحه نخواهد کرد.»
آنچه ترامپ در همین مرحله نخست دنبال میکند تحویل اورانیوم غنیشده، توقف دائمی غنیسازی و خلع سلاح حزبالله، به معنای پایان ماهیت جمهوری اسلامی است. اما انتخاب این گزینه، تبعاتی ناخواسته دارد: سرخوردگی بدنه ایدئولوژیک.
در حالی که هنوز توافق رسمی اعلام نشده، کوچکترین نشانههای عقبنشینی حکومت، با موجی از خشم در میان نیروهای ارزشی روبهرو شده است. واکنش تند حسابهای هواداران سعید جلیلی و رائفیپور در شبکه اجتماعی اکس و متهم کردن مسئولان به «فتنه» و «کودتا»، نشاندهنده لرزه در ستونهای نظام است.
ترامپ: نمایندگان ما فردا شب در پاکستان خواهند بود؛ «اگر ایران پیشنهاد ما را نپذیرد پلها و نیروگاههایش نابود میشود»
دونالد ترامپ، امروز یکشنبه، 19 آوریل، اعلام کرد نمایندگان او در حال رفتن به پاکستان برای مذاکره با ایران هستند و تهدید کرد اگر مذاکرهکنندگان ایرانی پیشنهاد دولت او را نپذیرد، آمریکا همه پلها و نیروگاههای ایران را نابود خواهد کرد.
او در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت که نمایندگان او «فردا شب» برای مذاکره در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، خواهند بود.
زمان مورد اشاره او صبح سهشنبه اول اردیبهشت به وقت ایران خواهد بود.
ترامپ با اشاره به این که ایالات متحده توافقی منصفانه و معقول به ایران پیشنهاد میدهد، تصریح کرد اگر ایران این پیشنهاد را نپذیرد، «ایالات متحده تمام نیروگاهها و تمام پلهای ایران را از بین خواهد برد.»
متن کامل بیانیه دونالد ترامپ به این شرح است:
«ایران دیروز در تنگه هرمز شروع به تیراندازی کرد؛ نقض کامل توافق آتشبس ما! بسیاری از این تیرها به سمت یک کشتی فرانسوی و یک کشتی باری از بریتانیا شلیک شد. کار خوبی نبود، درست است؟ نمایندگان من در حال رفتن به اسلامآباد هستند. آنها فردا شب برای مذاکرات آنجا خواهند بود.
ایران اخیرا اعلام کرده که تنگه [هرمز] را میبندد، که عجیب است، چون محاصره ما همین حالا هم آن را بسته است. آنها بدون این که بدانند به ما کمک میکنند، و این خودشان هستند که از بسته بودن مسیر ضرر میکنند، روزی ۵۰۰ میلیون دلار! ایالات متحده هیچ ضرری نمیکند. در واقع، همین حالا کشتیهای زیادی به سمت آمریکا، تگزاس، لوئیزیانا و آلاسکا در حرکت هستند تا بارگیری کنند، به لطف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که همیشه میخواهد «آدم سرسخت» باشد!
ما یک توافق بسیار منصفانه و معقول پیشنهاد میدهیم و امیدوارم آن را بپذیرند، چون اگر نپذیرند، ایالات متحده تمام نیروگاهها و تمام پلهای ایران را از بین خواهد برد. آدم خوب بودن دیگر بس است! آنها سریع تسلیم خواهند شد، راحت تسلیم خواهند شد، و اگر توافق را نپذیرند، انجام آنچه لازم است برای من افتخار خواهد بود؛ کاری که باید در ۴۷ سال گذشته توسط رؤسایجمهور دیگر در قبال ایران انجام میشد.
وقت آن رسیده که ماشین کشتار ایران متوقف شود!»
«آخرین فرصت» ایران برای مذاکره
ترامپ، در دو گفتوگوی رسانهای کوتاه نیز درباره دور جدید مذاکرات با ایران اظهارنظر کرد. او به خبرنگار شبکه فاکسنبور گفت این «آخرین فرصت» برای ایران است تا با یک توافق موافقت کند و تأکید کرد که او اشتباه باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین آمریکا، را تکرار نخواهد کرد.
این میتواند اشارهای به توافق هستهای «برجام» باشد که در سال ۲۰۱۵ بعد از ماهها مذاکره بین دولت باراک اوباما در آمریکا با دولت حسن روحانی در ایران منعقد شد.
به گفته تری یینگست، خبرنگار فاکسنیوز، ترامپ گفته است: «اگر ایران این توافق را امضاء نکند، کل کشور(ایران) نابود خواهد شد.»
ترامپ، ساعتی پیش نیز به خبرنگار شبکه ایبیسی نیوز گفت که ایران با بستن دوباره تنگه هرمز «نقض جدی» آتشبس انجام داده، اما افزود همچنان معتقد است امکان رسیدن به توافق صلح وجود دارد.
جاناتان کارل در شبکه ایکس به نقل از دونالد ترامپ نوشت: «این اتفاق خواهد افتاد. به هر شکلی. یا به روش خوب یا به روش سخت. این اتفاق خواهد افتاد. میتوانید از من نقل قول کنید.»
دونالد ترامپ، در ادامه گفتوگوهای رسانهای امروز یکشنبه خود، سفر به پاکستان در صورت به نتیجه رسیدن مذاکرات با ایران و عقد یک توافق را رد نکرد. او در گفتوگوی تلفنی با روزنامه نیویورک پست درباره احتمال حضور در اسلامآباد گفت: «میتوانم بگویم شاید کمی بعدتر. باید ببینیم فردا چه پیش میآید.»
نیویورک پست گزارش داده که وقتی از دونالد ترامپ پرسیده شد که آیا ممکن است به پاکستان برود، ترامپ اعلام کرد که نمیخواهد از روند مذاکرات جلوتر حرکت کند و بار دیگر تاکید کرد که «احتمالا بعدتر» خواهد رفت.
جمهوری اسلامی ایران مشارکت در دور جدید مذاکرات با آمریکا را رد کرد
در حالی که دونالد ترامپ، نسبت به دستیابی به توافق با ایران ابراز خوشبینی کرده، خبرگزاری دولتی ایران(ایرنا)، اعلام کرد تهران از شرکت در دور دوم مذاکرات با ایالات متحده خودداری کرده است.
«ایرنا» یکشنبه 30 فروردین، گزارش داد در شرایط کنونی، «دورنمای روشنی» برای مذاکرات «نتیجهبخش» با واشینگتن وجود ندارد. رسانههای داخلی ایران گزارش دادهاند تهران تاکنون تصمیم نهایی درباره مشارکت در گفتوگوهای جدید با آمریکا را نگرفته است. «تسنیم»، خبرگزاری نزدیک به سپاه پاسداران، نیز پیشتر گزارش داد با ادامه محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا، تهران درباره اعزام هیئت مذاکرهکننده به پاکستان تصمیمگیری نکرده است.
با این حال، ایرنا گزارش داد دو طرف طی روزهای گذشته با میانجیگری پاکستان پیامهایی را رد و بدل کردهاند.
تنشهای تهران و واشینگتن در پی درگیریهای اخیر و اختلاف بر سروضعیت تنگه هرمز افزایش یافته و تلاشهای میانجیگرانه پاکستان برای ازسرگیری مذاکرات ادامه دارد.
در تهران امروز، ویرانی فقط در دیوارهای فروریخته و نماهای سوخته خلاصه نمیشود. ضربه اصلی را زندگی روزمره مردم عادی خورده است. مردم شهرهایی که پیش از جنگ هم زیر بار بحران اقتصادی کمرشان خم شده بود، حالا با فشار مضاعفی دست و پنجه نرم میکنند. دارو برای بیماران مزمن و سختدرمان کمیاب شده، قیمت مواد غذایی جهش کرده، بسیاری از خانوادهها دیگر توان خرید گوشت، ماهی و حتی بخشی از لبنیات را ندارند. در بازارها جنس هست، اما پول نیست. زندگی جریان دارد، اما به زحمت و با درد و غم جانکاه.
همزمان، خاموشی طولانی اینترنت به یکی از عمیقترین زخمهای این روزهای ایران بدل شده است. برای میلیونها نفر، اینترنت فقط ابزاری برای ارتباط نبود؛ نان شب بود، محل کار بود، راه نفس کشیدن در اقتصادی که سالهاست راههای دیگرش بسته شده. اکنون بسیاری از کسانی که شغلهای آنلاین داشتند، منبع درآمد خود را از دست دادهاند. جوانانی که با فروش اینترنتی، خدمات دیجیتال یا کسبوکارهای کوچک روزگار میگذراندند، یکباره از جهان بیرون بریده شدهاند. برخی با هزینههای سنگین به اینترنت ماهوارهای یا ابزارهای دور زدن محدودیتها پناه بردهاند، اما برای اکثریت، این هم ممکن نیست. در نتیجه، جنگ فقط ساختمانها را نزده؛ معاش را هم نشانه گرفته است.
در کنار این فرسایش اقتصادی، حضور سنگین نیروهای امنیتی در شهر، تهران را به شهری محاصرهشده از درون تبدیل کرده است.
مسکو روز شنبه 18 آوریل، از تصمیم حکومت ترامپ برای صدور معافیت موقت دیگر برای نفت روسیه استقبال کرد، زیرا بازار جهانی نفت همچنان بسیار آشفته است.
کریل دمیتریف، نماینده کرملین در روابط اقتصادی خارجی، در تلگرام نوشت: «بسیاری از کشورها، از جمله ایالات متحده، اهمیت حیاتی و سیستماتیک نفت و گاز روسیه را برای ثبات بازارهای جهانی درک میکنند.»
کشورهای غربی تا حد زیادی تحریمهای اعمال شده علیه روسیه را که بیش از سه سال پیش به دلیل حمله به اوکرایین اعمال شده بود، حفظ کردهاند و اکثر کشورها به دنبال منبع جایگزینی برای تامین انرژی خود هستند.
اما واشنگتن پس از حملات مشترک خود به ایران، که در کنار اسرائیل انجام شد و باعث شد جمهوری اسلامی تنگه حیاتی هرمز را ببندد و یک بحران عظیم انرژی جهانی ایجاد کند، تصمیم به معافیت گرفت.
آکسیوس: بررسی توافق ۲۰ میلیارد دلاری «پول در برابر اورانیوم» میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران
ایالات متحده و ایران در حال مذاکره بر سر طرحی سهصفحهای برای پایان دادن به جنگ هستند. بر اساس گفتههای دو مقام آمریکایی و دو منبع دیگر مطلع از این گفتوگوها، یکی از محورهای مورد بحث این است که آمریکا در ازای کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند.
در طول این هفته، مذاکرات بهطور پیوسته پیشرفت داشته، هرچند شکافهای قابلتوجهی همچنان باقی است. توافق بر سر چنین شروطی میتواند به پایان جنگ منجر شود، اما احتمالا با واکنش منفی جریانهای تندرو ضد ایران نیز مواجه خواهد شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه گفت که مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی احتمالاً آخر هفته جاری برای دور دوم گفتوگوها با هدف نهاییکردن توافق دیدار خواهند کرد.
به گفته یک منبع آگاه از تلاشهای میانجیگری، انتظار میرود این مذاکرات در اسلامآباد و احتمالا امروز یکشنبه برگزار شود. اما چنین نشستی برگزار نشد. پاکستان نقش میانجی در این مذاکرات را بر عهده دارد و مصر و ترکیه نیز بهطور پشتپرده از آن حمایت میکنند.
یکی از اولویتهای اصلی دولت ترامپ، این است که اطمینان حاصل کند ایران به ذخایر نزدیک به ۲۰۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده که در تاسیسات هستهای زیرزمینی خود نگهداری میکند دسترسی نداشته باشد، بهویژه ۴۵۰ کیلوگرمی که تا خلوص ۶۰ درصد غنیسازی شده است. در مقابل، ایران به منابع مالی نیاز دارد.
طرفین در حال مذاکره درباره سرنوشت این ذخایر و میزان داراییهایی هستند که باید آزاد شود. همچنین درباره شرایط استفاده ایران از این منابع مالی نیز گفتوگو میکنند.
ترامپ پس از انتشار این گزارش در شبکه Truth Social نوشت که «هیچ پولی جابهجا نخواهد شد»، هرچند بهطور مشخص به موضوع آزادسازی داراییهای ایران اشاره نکرد.
به گفته دو منبع، آمریکا در مرحلهای پیشین از مذاکرات آماده بود ۶ میلیارد دلار برای خرید مواد غذایی، دارو و سایر اقلام بشردوستانه در اختیار ایران قرار دهد، اما ایران ۲۷ میلیارد دلار مطالبه کرده بود.
این منابع میگویند آخرین رقم مورد بحث میان دو طرف ۲۰ میلیارد دلار است. یکی از مقامهای آمریکایی این رقم را پیشنهاد آمریکا دانست و مقام دیگر مفهوم «پول در برابر اورانیوم» را «یکی از گزینههای متعدد در حال بررسی» توصیف کرد.
در همین حال، آمریکا از ایران خواسته است با انتقال تمام مواد هستهای خود به ایالات متحده موافقت کند، در حالی که ایران تنها با «رقیقسازی» این مواد در داخل کشور موافقت کرده است.
بر اساس یک پیشنهاد مصالحه که اکنون در حال بررسی است، بخشی از اورانیوم با غنای بالا به یک کشور ثالث - نه لزوما آمریکا- منتقل خواهد شد و بخشی دیگر تحت نظارت بینالمللی در داخل ایران رقیق میشود.
نکته قابل توجه اینکه یادداشت تفاهم سهصفحهای که دو طرف بر سر آن مذاکره میکنند، شامل یک توقف «داوطلبانه» در غنیسازی اورانیوم توسط جمهوری اسلامی ایران نیز هست.
آمریکا در دور قبلی مذاکرات خواستار توقف ۲۰ ساله شده بود، در حالی که ایران پیشنهاد پنج سال را مطرح کرد. میانجیها همچنان در تلاشاند این شکاف را کاهش دهند.
بر اساس این یادداشت تفاهم، به ایران اجازه داده میشود راکتورهای تحقیقاتی هستهای برای تولید ایزوتوپهای پزشکی داشته باشد، اما متعهد خواهد شد که تمامی تأسیسات هستهایاش در سطح زمین قرار داشته باشند و تأسیسات زیرزمینی موجود از مدار خارج شوند.
این یادداشت تفاهم همچنین به تنگه هرمز میپردازد، هرچند منابع میگویند در این زمینه هنوز اختلافات قابلتوجهی وجود دارد.
مشخص نیست که آیا این سند به برنامه موشکهای بالستیک ایران و حمایت آن از نیروهای نیابتی منطقهای نیز میپردازد یا نه.
اسرائیل و جمهوریخواهان تندرو در واشینگتن پیشتر خواستار آن شده بودند که این موضوعات در هرگونه مذاکره با ایران گنجانده شود.
جمهوریخواهان و خود ترامپ نیز در گذشته باراک اوباما را بهدلیل آزادسازی دهها میلیارد دلار از داراییهای ایران در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ بهشدت مورد انتقاد قرار داده بودند. از این رو، دولت ترامپ ممکن است بر محدود کردن نحوه استفاده از داراییهای آزادشده پافشاری کند.
یک مقام آمریکایی گفت: «ایران گامهایی برداشته، اما کافی نیست. اینکه چه چیزی لازم است تا آنها را به جلو حرکت دهد، باید دید.»
او افزود: «ایران بهوضوح خواهان ۲۰ میلیارد دلار و حتی بیشتر است. آنها میخواهند بدون تحریم و با قیمتهای بازار آزاد نفت بفروشند و به نظام مالی جهانی دسترسی داشته باشند. اما در عین حال میخواهند این برنامه تسلیحات هستهای را هم حفظ کنند، از گروههایی مانند حماس حمایت مالی کنند، و حاضر نیستند به اندازه کافی از این موارد عقبنشینی کنند تا به امتیازاتی که ما پیشنهاد میدهیم دست یابند.»
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت مذاکرات «سازنده» بوده، اما تاکید کرد آمریکا «از طریق رسانهها مذاکره نمیکند» و افزود: «منابع ناشناس که مدعی اطلاع از گفتوگوهای حساس دیپلماتیک هستند، در واقع نمیدانند درباره چه صحبت میکنند.»
سناتور لیندسی گراهام به شبکه فاکسنیوز گفت ترامپ شخصا با طرف ایرانی گفتوگو کرده و تماس اخیر «داغ و پرتنش» بوده است.
ترامپ روز پنجشنبه، به خبرنگاران گفته بود ایران در جریان مذاکرات پذیرفته است به «یک بیانیه بسیار، بسیار قوی» متعهد شود مبنی بر اینکه به سلاح هستهای دست نخواهد یافت. او همچنین گفت ایران با تحویل «غبار هستهای» به آمریکا موافقت کرده است؛ عبارتی که به ذخایر اورانیوم غنیشده اشاره دارد.
ترامپ افزود: «ما بسیار به دستیابی به توافق نزدیک شدهایم. اگر توافقی حاصل نشود، درگیری از سر گرفته خواهد شد.» او همچنین تصریح کرد که در صورت لزوم آماده است آتشبس را فراتر از موعد ۲۱ آوریل تمدید کند.
آنچه باید زیر نظر داشت: روز جمعه، میانجیهای پاکستانی، مصری و ترکیهای قرار است در حاشیه یک نشست دیپلماتیک در ترکیه، جلسهای چهارجانبه با مقامهای سعودی برگزار کنند.
تمرکز این نشست بر تلاشها برای دستیابی به توافق میان آمریکا و ایران خواهد بود.
در ارتباط با انتقال اورانیوم ایران به آمریکا اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران در گفتوگو با تلویزیون ایران گفت که «اورانیوم غنیشده ایران قرار نیست به جایی منتقل شود.»
بقایی تاکید کرد که انتقال مواد غنیشده ایران به آمریکا هیچگاه بهعنوان یک گزینه مطرح نبوده است.
پیش از اظهارات سخنگوی وزارت خارجه در ایران، حسین شریعتمداری در روزنامه کیهان و سایت خبرگزاری فارس، در مطلبی زیر عنوان «برادر عراقچی، لطفا نظرتان را پس بگیرید»، به موضوع اعلان خبر بازبودن تنگه هرمز پرداخت و از عراقچی خواست آنچه در همین ارتباط رسانهای کرده است را پس بگیرد. شریعتمداری در انتهای همین متن نوشت: «جناب عراقچی! حضرتعالی در توئیت خود برای گشودن تنگه هرمز آن را «در پی آتش بس لبنان» دانستهاید! حالا به توئیت بعدی ترامپ توجه فرمائید! در کمال قلدری و باج خواهی نوشته است: «ایالات متحده تمام «غبار هستهای» ایجادشده توسط بمبافکنهای B2 ما را دریافت خواهد کرد- به هیچوجه هیچ پولی رد و بدل نخواهد شد. این توافق به هیچ عنوان به لبنان مربوط نیست اما آمریکا بهصورت جداگانه با لبنان همکاری خواهد کرد و به موضوع حزبالله بهطور مناسب رسیدگی میکند. اسرائیل دیگر لبنان را بمباران نخواهد کرد و توسط ایالات متحده از انجام این کار منع شده است. دیگر بس است»!برادر عراقچی عزیز! سوءاستفاده و برخورد قلدرمآبانه دشمن را ملاحظه می فرمائید ؟! لطفا نظرتان را پس بگیرید!»
قالیباف: هر ۷ ادعای ترامپ کذب است
در واکنش به توئیتهای ترامپ، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و مسئول تیم مذاکرات اخیر ایران و آمریکا در حساب توییتری خود نوشت:
۱. رییس جمهور آمریکا در یک ساعت هفت ادعا مطرح کرد که هر هفت ادعا کذب است.
۲. با این دروغگوییها در جنگ پیروز نشدند و حتما در مذاکره هم راه به جایی نخواهند برد.
- 3. با ادامه محاصره، تنگه هرمز باز نخواهد ماند.
- 4. عبور و مرور در تنگه بر اساس «مسیر تعیین شده» و با «مجوز ایران» انجام خواهد شد.
- باز یا بسته بودن تنگه و مقررات آن را میدان مشخص میکند نه شبکههای اجتماعی.
- 6. جنگ رسانهای و مهندسی افکار بخش مهمی از جنگ است و ملت ایران تحت تاثیر این تردستیها قرار نمیگیرد.
سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه ایران گفت: «میتوانم به شما اطمینان دهم که هیچ ماده غنیشدهای به ایالات متحده ارسال نخواهد شد.»
او در گفتوگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرد: «این ایدهای شکستخورده است و میتوانم تاکید کنم که با وجود آمادگی ما برای پاسخ به همه نگرانیها، چنین چیزی را نخواهیم پذیرفت.»
این درحالی است که دونالد ترامپ روز جمعه گفته بود که واشنگتن با تهران برای بازیابی اورانیوم غنیشده ایران و بازگرداندن آن به ایالات متحده همکاری خواهد کرد.
فشار تورم در ایران؛ هزینه سبد خوراکی به «۸۵ درصدِ» درآمد یک کارگر رسید
یک ارزیابی تازه از افزایش قیمت مواد خوراکی در ایران، در پی جنگ و بالا رفتن نرخ تورم، نشان میدهد که در حال حاضر هزینه سبد خوراکی خانوار «۸۵ درصدِ» حداقل درآمد یک کارگر متاهل با دو فرزند را به خود اختصاص میدهد.
در ارزیابی جدید نشریه «دنیای اقتصاد» از اطلاعات موجود در خردهفروشیهای آنلاین، که روز شنبه ۲۹ فروردین، منتشر شد، مشخص شده است که متوسط قیمت مواد خوراکی در چهار ماه اخیر ۶۸ درصد رشد داشته و هزینه سبد خوراکیها به ۸۵ درصدِ حداقل درآمد یک کارگر رسیده است.
این در حالی است که ۵۰ روز پس از آغاز جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل با ایران همچنان دسترسی به اینترنت برای عموم مردم میسر نیست و در نتیجه کسبوکارهای آنلاین هنوز تعطیل است و همزمان با بمباران بسیاری از صنایع و کارخانهها و زیرساختها بسیاری از کارگران هم دیگر منبع درآمدی ندارند.
«دنیای اقتصاد»، بر اساس میزان حداقل دستمزد در سال جاری، مجموع درآمد یک کارگر متأهل با دو فرزند را حدود ۲۹ میلیون و ۵۷۵ هزار تومان در نظر گرفته و در مقابل نوشته است: «این در حالی است که هزینه تامین سبد استاندارد خوراکی برای یک خانوار چهار نفره در فروردین به ۲۵ میلیون و ۱۵۹ هزار تومان رسیده است.»
به این ترتیب یک خانوار برای تامین هزینه مسکن و تحصیلات مجبور به حذف چندین قلم از سبد استاندارد خوراکی است. به بیان دیگر، در حال حاضر خوراکیهای اساسی از جمله گوشت قرمز و سفید و برنج و حبوبات و قند و شکر و روغن به تنهایی ۸۵ درصد از حداقل درآمد یک خانوار ایرانی را به خود اختصاص میدهند.
در این میان، بهنوشته دنیای اقتصاد، بعضی کالاهای خوراکی رشد قیمتی «بسیار شدیدتری» داشتهاند: «روغن آفتابگردان با افزایش ۳۶۶ درصدی در فروردین نسبت به آذرماه پارسال رکورددار تورم خوراکیها بوده و… پس از آن، گوشت مرغ با رشد ۷۵ درصدی، گوشت گوساله با ۶۸ درصد و پنیر با ۵۱ درصد بیشترین افزایش را تجربه کردهاند.»
دنیای اقتصاد، در ادامه نوشته است: در مقابل، ماکارونی با ۲۴ درصد، برنج ایرانی با ۳۱ درصد و حبوبات با ۳۷ درصد کمترین رشد قیمتها را ثبت کردهاند.
مرکز آمار و بانک مرکزی ایران در روز ششم اسفند سال گذشته، تنها سه روز پیش از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل، گزارشهای جداگانهای درباره نرخ تورم در کشور منتشر کردند که حاکی از بالاترین میزان آن در سالهای اخیر بود.
بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه به نقطه را در بهمنماه ۶۲.۲ درصد برآورد کرد که بیشترین میزان از فروردین ۱۴۰۲ است. بر اساس این گزارش، نرخ تورم ماهانه نیز به ۸.۴ درصد رسیده بود که احتمال ثبت رکورد تاریخی تورم را در پایان سال تقویت کرد.
مرکز آمار ایران نیز گزارش داد که شاخص قیمت مصرفکننده در بهمن ۱۴۰۴ به ۵۱۳.۶ رسیده و خانوارها نسبت به سال گذشته بهطور میانگین ۶۸.۱ درصد بیشتر هزینه کردهاند. در این گزارش، تورم ماهانه نیز ۹.۴ درصد و نرخ تورم سالانه ۴۷.۵ درصد اعلام شده بود.
این آمارها یک ماه پس از آن منتشر شده بود که در هفته آغازین دیماه ۱۴۰۴ موج تازهای از اعتراضات در ایران با به خیابان آمدن کسبه و بازاریها شروع شد، موجی که در دو روز ۱۸ و ۱۹ دیماه از حکومت پاسخ کشتار گرفت، اینترنت به مدت سه هفته خاموش شد و تنها فشار مضاعف بر مردم و کسب و کارها وارد آمد.
در آغاز همین اعتراضات بود که دولت مسعود پزشکیان که با کمبود شدید منابع ارزی روبهرو بود، ارز ترجیحی یا دولتی را که ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان بود، حذف کرد و مدعی شد که قصد دارد آن را مستقیماً به دست خود مردم برساند.
دولت سالها به واردکنندگان دلار ارزان داده بود تا کالاهای اساسی ارزان به دست مردم برسد، اما چون این کالاها گران فروخته شدند، سود بزرگی به جیب عدهای محدود رفت و حالا با قطع این دلار ارزان، قیمت خوراکیها یکباره جهش کرد.
در چهار ماهی که از آغاز اعتراضات دیماه میگذرد، ایران ثبات و آرامش به خود ندیده و مردم هم روزهایی پرحادثه را گذراندهاند، بدون آن که گزارشی منتشر شده باشد از اینکه سیاستهای اقتصادی و مالی دولت اثری مثبت بر زندگی مردم داشته است یا خیر.
یکی از این سیاستها پس از حذف ارز ترجیحی، افزایش یارانه بوده است که در این مورد تأثیر احتمالی آن بر معاش مردم نیز هنوز گزارش معتبر و جامعی منتشر نشده است.
در غیاب آمارهای رسمی موثق و ثبات نسبی در بازار و جامعه، در حال حاضر تنها میشود به گزارشها و تصاویری رجوع کرد که برخی کاربران در شبکههای اجتماعی از گرانی کالاها به دست میدهند؛ تصاویری که بارها این پرسش دشوار را مطرح میکند که کارگران و کارمندانی که دستکم ۵۰ روز خانهنشین بودهاند، چگونه با افزایش قیمتها سر کردهاند و از این پس چه خواهند کرد.
این در حالی است که مسئولان اقتصادی در حکومت ایران از ابتدای جنگ از تأمین کالاهای مورد نیاز مردم خبر داده و گفته بودند که تغییری در فرآیند توزیع کالاها ایجاد نشده است. با این همه گزارشها از ایران حاکی از تداوم افزایش قابل توجه قیمت کالاها در سایه رکود و تعطیلی نسبی فعالیتهای اقتصادی است.
در میان اقلام غذایی، روغن آفتابگردان با افزایش ۳۶۶ درصدی در فروردین نسبت به آذر، رکورددار تورم خوراکیها بوده است. پس از آن، گوشت مرغ و گوساله و پنیر بیشترین افزایش را تجربه کردهاند؛ موضوعی که نشاندهنده فشار سنگین بر سبد پروتئینی خانوار است. خوراکیهای اساسی به تنهایی ۸۵ درصد از حداقل درآمد یک خانوار با حداقل دستمزد ۱۴۰۵ را به خود اختصاص میدهند.
بنا بر گزارشهای میدانی، حکومت در میانه کمرشکنترین بحران اقتصادی تاریخ معاصر، بودجههای کلانی را صرف «مهندسی حضور» در خیابانها کرده است. بر اساس مشاهدات عینی، در کلانشهرهایی چون تهران و مشهد، بستههای تشویقی بیسابقهای برای شرکتکنندگان در نظر گرفته شده است؛ از پرداخت مبالغ ۵ میلیون تومانی به ازای هر سرنشین خودروهای حامل پرچم جمهوری اسلامی گرفته تا توزیع سوخت بنزین و اقلام غذایی.
جمعبندی
بهنظر میرسد در ایران، سیاست یکدستی همانند دوره رهبری سیدعلی خامنهای وجود ندارد و اختلافات بین روسای جدید جمهوری اسلامی در جریان است. برای مثال، در حالی است که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیشتر گفته بود تنگه هرمز برای همه کشتیهای تجاری «کاملا باز» است. اما همزمان، دیگر مقامهای ایرانی تصویری بسیار محدودتر و مشروطتر از این «باز بودن» ارائه کردهاند. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و رییس هیات مذاکرهکننده ایران، تصریح کرده است که با ادامه محاصره، تنگه باز نخواهد ماند و عبور از آن تنها از مسیرهای تعیینشده و با مجوز ایران انجام خواهد شد.
از سوی دیگر، ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، از شکلگیری یک «رژیم جدید دریایی» در تنگه هرمز سخن گفته و اعلام کرده است که فقط کشتیهای تجاری دارای مجوز از نیروی دریایی سپاه، آن هم از مسیرهای مشخص و پس از پرداخت عوارض لازم، اجازه عبور خواهند داشت. این اظهارات نشان میدهد تهران میکوشد تنگه هرمز را از یک گذرگاه صرفا بینالمللی به اهرمی مستقیم در منازعه سیاسی و نظامی جاری تبدیل کند.
رسانههای ایران از حضور «بیش از ۸۰ نفر» در ترکیب هیات اعزامی جمهوری اسلامی برای مذاکره با آمریکا در اسلامآباد خبر دادند و نوشتند که ریاست این هیئت را محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی برعهده دارد.
علاوه بر قالیباف، عباس عراقچی وزیر خارجه، علیاکبر احمدیان دبیر شورای دفاع، علی باقری کنی معاون سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی، کاظم غریبآبادی معاون وزیر خارجه، مجید تختروانچی معاون وزیر خارجه، ابوالفضل عمویی دستیار ویژه رییس مجلس شورای اسلامی در امور بینالملل و محمود نبویان نماینده تهران و نایب رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در این هیات حضور دارند. همچنین امیری مقدم سفیر جمهوری اسلامی در پاکستان نیز این هیات را همراهی میکند.
چهار روز پس از شروع آتشبس میان ایران و آمریکا هیاتی ۸۵ نفره از ایران در اسلامآباد پاکستان مقابل آمریکاییها نشستند و گفتوگوها برای پایان جنگی 40 روزه آغاز شد. در این تیم مذاکرهکننده «محمد جعفری صحرارودی» هم حضور داشت؛ مردی که با زخم روی شانه و چانهاش در تابستان ۱۳۶۸ در وین شناخته میشود و از سوی پلیس اتریش، مظنون به ترور دکتر «عبدالرحمن قاسملو»، دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران، «عبدالله قادری آذر»، نماینده حزب دموکرات کردستان در پاریس و «فاضل رسول»، میزبان جلسه و از چپگرایان کُرد عراق است، اما هرگز محاکمه نشده است.
درباره جعفری صحرارودی، معروف به «جعفریِ تیر تو دهن» که رفسنجانی شخصا نگران بازگشت او به ایران بود و «دیپلماتی» که ششهفته بعد از مرگ خمینی در تابستان ۱۳۶۸ مامور شده بود با رهبران حزب دموکرات کردستان مذاکره کند، چه میدانیم؟
پیش از این، دستکم یک بار دیگر، صحرارودی در تیم مذاکرهکننده اتمی در زمان «علی لاریجانی» بر تیم مذاکرهکننده ایران در ابتدای دولت َ«محمود احمدینژاد» بوده است. نام او در این سالها بارها در کنار نام علی لاریجانی، رییس شورای عالی امنیت ملی که ۲۶ اسفندماه ۱۴۰۴ در جریان حملات اسراییل و ایالات متحده کشته شد، قرار گرفته است. جعفری صحراروردی، برای سالها رییس دفتر لاریجانی بود. نزدیکی او به لاریجانی و تیم روحانی و ظریف بهحدی بود که در مرداد ۱۳۹۶، مراسم تحلیف حسن روحانی را برگزار کرد. همانزمان بعد از انتشار تصاویر مراسم تحلیف، انتقادهای بسیاری از روحانی بابت حضور صحراروردی بهعنوان مسئول استقبال از مهمانان مراسم تحلیف مطرح شد.
سیاهترین نقطه پرونده صحرارودی نقش او در ترور دکتر قاسملو، عبدالله قادری آذر و فاضل رسول است، اما قضیه به همینجا ختم نمیشود. صحرارودی بعد از جنگ، برای سالها، مسئولیت فرماندهی قرارگاه «رمضان» سپاه در اقلیم کردستان عراق را برعهده داشته، شاخهای از سپاه پاسداران که مسئولیت سرکوب شهروندان و احزاب سیاسی کُرد ایرانی را برعهده داشته است.
در واقع، او بعد از بازگشت از وین، عهدهدار این مسئولیت شد؛ موضوعی که بهنظر میرسد بیشتر پاداش او بهدلیل نقشاش در ترور رهبران حزب دموکرات کردستان بوده است.
روز ۲۲ تیر ۱۳۶۸، تنها چند هفته بعد از مرگ روحالله خمینی، عبدالرحمن قاسملو و قادری آذر از رهبران حزب دموکرات کردستان ایران بههمراه فاضل رسول در منزل آقای رسول، فعال سیاسی کرد اهل عراق ترور شدند. آن نشست سومین جلسه گفتوگوهای رهبران حزب دموکرات با نمایندگان جمهوری اسلامی بود.
صحرارودی، سرتیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی بود و مذاکرات با پیشنهاد «جلال طالبانی»، از رهبران اقلیم کردستان عراق که از دوستان دکتر قاسملو بود آغاز شده بود. طالبانی در جلسات نخست خود نیز حضور داشت.
با وجود آتشبس، حملات جمهوری اسلامی به اقلیم کردستان عراق قطع نشده است. حزب دموکرات کردستان ایران، اعلام کرد به دنبال حملات پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی در روز جمعه به اردوگاههای این حزب در اقلیم کردستان عراق، سه نفر از اعضایش کشته و چند نفر دیگر زخمی شدند.
این حزب مسلح مخالف حکومت ایران، در بیانیهای گفته است که در این حمله یک مرد به نام شاهین آذربرزین و دو زن به نامهای ندا میری و سمیرا اللهیاری از پیشمرگههایش کشته شدهاند.
رسانههای ایران، پیشتر از انجام حملات سپاه پاسداران در روز جمعه 17 آوریل 2026، به مقرهای احزاب کرد مخالف حکومت ایران خبر داده بودند.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران حملات پهپادی و موشکی سپاه پاسداران به احزاب کرد مخالف در اقلیم کردستان عراق شدت گرفته است. این حملات بهرغم برقراری آتشبس ادامه پیدا کرده است.
از زمان آغاز مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن در اسلامآباد با میانجیگری مقامات پاکستانی، نوعی «تعلیق اضطرابآور» بر فضای ایران حاکم شده؛ با این حال، در میانه این عدم قطعیت، جمهوری اسلامی ایران با سازماندهی تجمعاتی پرزرقوبرق، تلاش میکند تصویری از «اقتدار و همراهی مردمی» را به جهان مخابره کند.
خبرگزاری دانشجو روز پنجشنبه، ۲۷ فروردین-۱۶ آوریل، در گزارشی از وضعیت مشهد، با توصیف شبهایی که به ادعای این رسانه «روشنتر از روز» هستند، نوشت: «مردم وفادارانه در چهل و ششمین شب ایستادگی، سنگر خیابان را رها نکردند تا برای سلامت مردان در خط مقدم دعا کنند.» این رسانه حضور اقشار مختلف در مناطق مرفه و محروم مشهد زیر باران بهاری را «اتحادی مثالزدنی» توصیف کرده که در آن «بیرق وطن» در دستان پیر و جوان میرقصد.
در شرایطی که بخش بزرگی از کشور با قطع یا اختلال شدید اینترنت روبهروست، گزارشهای ویدئویی از میدان ولیعصر و خیابان انقلاب تهران، استقرار دکلهای سیار و «وایفایهای عمومی پرسرعت» توسط یگانهای جنگ الکترونیک را مستند کردهاند؛ امکاناتی که منحصرا در اختیار شرکتکنندگان در تجمعها قرار میگیرد تا بتوانند محتوای تبلیغاتی خود را در شبکههای اجتماعی منتشر کنند.
گزارشهای میدانی حاکی است که برخی کشتیها در ساعات گذشته از این مسیر عبور کردهاند، از جمله چند شناور با پرچم کشورهای مختلف و حتی یک کشتی تفریحی که پس از ۴۷ روز توقف در دوبی، سرانجام از تنگه عبور کرده است. با این همه، سردرگمی در میان شرکتهای کشتیرانی همچنان عمیق است. بسیاری از شرکتها نمیدانند آیا تنگه واقعا باز است یا نه، و همین ابهام باعث شده شمار زیادی از کشتیها از نزدیک شدن به این مسیر خودداری کنند یا پس از حرکت، دوباره بازگردند.
گزارشها، همچنین نشان میدهد اغلب کشتیهایی که در ساعات اخیر از تنگه گذشتهاند، از مسیرهای از پیش اعلامشده ایران استفاده کردهاند؛ مسیری که به سواحل ایران نزدیکتر است. دلیل این احتیاط، نگرانی شدید از مینهای دریایی و خطرهای امنیتی عنوان شده است. در چنین شرایطی، حتی اگر مسیر بهطور کامل بسته نشده باشد، واقعیت این است که تنگه هرمز هنوز از حالت عادی فاصله زیادی دارد و عبور از آن با ریسک بالا و زیر سایه تهدید انجام میشود.
در برابر این مواضع، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، تاکید کرده است که محاصره دریایی علیه ایران «با تمام قدرت» ادامه خواهد یافت تا زمانی که آنچه او «معامله با ایران» مینامد، به طور کامل نهایی شود. همین پافشاری واشنگتن، از نگاه تهران، دلیل اصلی بازگشت تنگه به وضعیت کنترلشده کنونی است.
ستاد فرماندهی آمریکا، سنتکام، امروز یکشنبه 19 آوریل، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ملوانان و تفنگداران دریایی مستقر در ناو آبیخاکی «یواساس راشمور (الاسدی-۴۷)» در دریای عرب، عملیات محاصره دریایی را انجام میدهند.»
در نتیجه، آنچه امروز در تنگه هرمز و حتی مذاکرات آمریکا و ایران جریان دارد نه بازگشایی کامل است و نه بستهشدن رسمی، بلکه نوعی وضعیت میانی، پرابهام و پرتنش است؛ وضعیتی که در آن ایران میکوشد کنترل عملی خود را بر این گلوگاه انرژی حفظ کند، آمریکا محاصره دریایی را ادامه میدهد، و شرکتهای کشتیرانی میان ریسک عبور و بیم توقف یا حمله، با احتیاطی فلجکننده حرکت میکنند. به این ترتیب، تنگه هرمز همچنان نه فقط یک مسیر دریایی، بلکه یکی از اصلیترین اهرمهای فشار و چانهزنی در بحران جاری باقی مانده است.
محمد اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان اعلام کرد دیپلماتهای این کشور در تلاشاند اختلافات میان آمریکا و ایران را «کاهش داده و به هم نزدیک کنند.» او افزود که واشینگتن و تهران در مذاکرات هفته گذشته در اسلامآباد به دستیابی به توافق «بسیار نزدیک» بودهاند.
اکنون همه طرفین، یعنی آمریکا، اسرائیل و ایران از وضعیت موجود نه جنگ و نه صلح و نه سازش ناراحتند و هر آن ممکن است یکی از طرفین جنگ را شروع کند. بیشتر از آمریکا و ایران، نتانیاهو نخست وزیر کابینه جنگی اسرائیل، شدیدا از قطع جنگ ناراحت است و به همین دلیل، همواره هشدار میدهد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ماه گذشته درباره جمهوری اسلامی گفته بود: «من برای هیچیک از رهبران این سازمان تروریستی بیمه عمر صادر نمیکنم.» او افزود: «قصد ندارم در اینجا گزارش دقیقی از آنچه برنامهریزی کردهایم یا انجام خواهیم داد ارائه دهم.» بنیامین نتانیاهو، همچنین امروز اعلام کرد جنگ با ایران پایان نیافته و هر لحظه ممکن است تحول جدیدی رخ دهد. این اظهارات نتانیاهو در دیدار با خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین مطرح شد.
تکاندهندهتر از همه، گزارشهایی است که از بهکارگیری کودکان در برخی ایستهای بازرسی منتشر شده است. کودکانی که بیش از ۱۰ یا ۱۲ سال ندارند، اما در خیابنهای تهران، مسلح هستند. کودکانی که باید در مدرسه باشند، در فضای جنگ و امنیتیسازی به ابزار نمایش قدرت بدل شدهاند. هر چه به پایان مهلت آتشبس نزدیکتر میشویم، اضطراب از سرگیری جنگ بیشتر میشود. وقتی هر لحظه ممکن است موج تازهای از حملات آغاز شود امید نیز زیر سایه سنگین ابهام قرار میگیرد.
بهرام رحمانی
یکشنبه سیام فروردین 1405-نوزدهم آوریل 2026
