جدیدترین خبر از بالا شروع می شود
- نگاهی به مطلبی از فرناز فصیحی که در نیویورک تایمز (25/26 آوریل 2026) منتشر شده که ترجمه تحت اللفظی آن می شود – عصر جدید و رهبری جدید: ژنرالهایی که ایران را اداره میکنند
محمدباقر قالیباف در یک گردهمایی انتخاباتی در تهران، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴. رئیس مجلس ایران، قالیباف، همچنین یک فرمانده سابق سپاه پاسداران و مذاکرهکننده اصلی با ایالات متحده در پاکستان است.
زمانی که آیتالله علی خامنهای بهعنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران حکومت میکرد، او قدرت مطلق بر تمام تصمیمات مربوط به جنگ، صلح و مذاکرات با ایالات متحده داشت. اما پسر و جانشین او چنین نقشی ندارد.
آیتالله مجتبی خامنهای، فرزند او، چهرهای مرموز است که از زمان انتصابش در ماه مارس نه دیده شده و نه صدایش شنیده شده است. در عوض، مجموعهای از فرماندهان کارآزموده سپاه پاسداران و افراد همسو با آنان، اکنون تصمیمگیرندگان اصلی در مسائل امنیتی، جنگ و دیپلماسی هستند.
عبدالرضا داوری، سیاستمداری که در دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد مشاور ارشد بود، میگوید:«مجتبی کشور را مانند مدیر یک هیئتمدیره اداره میکند.»
او در یک مصاحبه تلفنی از تهران افزود:
«او بهشدت به توصیهها و راهنماییهای اعضای هیئت متکی است و آنها بهصورت جمعی همه تصمیمها را میگیرند. ژنرالها اعضای این هیئت هستند.»این روایت از ساختار جدید قدرت در ایران بر اساس مصاحبه با شش مقام ارشد فعلی، دو مقام سابق، دو عضو سپاه، یک روحانی ارشد آشنا با سازوکار درونی نظام و سه فرد نزدیک به خامنهای شکل گرفته است. همچنین ۹ نفر دیگر با ارتباط با سپاه و دولت نیز این ساختار فرماندهی را توصیف کردهاند. همه آنها بهدلیل حساسیت موضوع خواستار ناشناس ماندن بودند.
خامنهای که توسط شورایی از روحانیون ارشد بهعنوان رهبر جدید انتخاب شد، پس از حمله هوایی نیروهای آمریکا و اسرائیل به محل اقامت پدرش در ۲۸ فوریه—جایی که او نیز با خانوادهاش زندگی میکرد—در مخفیگاه بهسر میبرد. در این حمله پدر، همسر و فرزندش کشته شدند. اکنون دسترسی به او بسیار محدود و دشوار است و تیمی از پزشکان از او مراقبت میکنند.
فرماندهان ارشد سپاه و مقامات دولتی از ترس شناسایی و ترور توسط اسرائیل به دیدار او نمیروند. رئیسجمهور مسعود پزشکیان، که جراح قلب است، و وزیر بهداشت نیز در روند درمان او نقش دارند.
به گفته چهار مقام ارشد، با وجود جراحات شدید، او از نظر ذهنی هوشیار است. یک پای او سه بار عمل شده و منتظر پروتز است. دستش نیز جراحی شده و بهآرامی در حال بهبود است. صورت و لبهایش بهشدت سوخته و صحبت کردن برایش دشوار است و احتمالاً به جراحی پلاستیک نیاز خواهد داشت.
او هنوز پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده تا در اولین حضور عمومیاش ضعیف به نظر نرسد، اما چندین بیانیه مکتوب منتشر کرده است.
پیامها بهصورت دستنویس و از طریق زنجیرهای از افراد مورد اعتماد منتقل میشود و پاسخها نیز به همین شکل بازمیگردد.
مجموعه نگرانیهای امنیتی، وضعیت جسمی و دشواری دسترسی باعث شده که او فعلاً تصمیمگیریها را به ژنرالها واگذار کند. اگرچه اصلاحطلبان و تندروها همچنان در بحثها حضور دارند، اما تحلیلگران معتقدند نزدیکی او به سپاه باعث شده آنها نیروی غالب شوند.
دونالد ترامپ گفته است که جنگ و کشته شدن لایههایی از رهبری ایران منجر به «تغییر رژیم» شده و رهبران جدید «منطقیتر» هستند. اما در واقع جمهوری اسلامی سقوط نکرده و قدرت اکنون در دست یک ساختار نظامی سختگیر است و نفوذ روحانیت در حال کاهش است.
قالیباف اعلام کرده که پیشنهاد آمریکا برای توافق هستهای و پاسخ ایران با نظر خامنهای بررسی شده است.
قدرتگیری سپاه
سپاه پاسداران که برای حفاظت از انقلاب ۱۳۵۷ تشکیل شد، بهتدریج قدرت خود را در سیاست، اقتصاد و امنیت گسترش داده است.
در زمان خامنهای پدر، آنها همچنان تابع او بودند، اما کشته شدن او خلأ قدرت ایجاد کرد و سپاه از مجتبی در روند جانشینی حمایت کرد.
سپاه ابزارهای متعددی برای اعمال قدرت دارد. احمد وحیدی فرمانده کل است و چهرههای دیگری نیز در رأس نهادهای امنیتی قرار دارند.
علی واعظ میگوید:
«مجتبی رهبر هست، اما مانند پدرش رهبر مطلق نیست؛ او به سپاه وابسته است».ژنرالها جنگ را تهدیدی برای بقای نظام میدانند و نقش اصلی را در تصمیمگیریها دارند. آنها با بستن تنگه هرمز اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دادهاند و دولت منتخب را به حاشیه راندهاند.
وزیر خارجه عباس عراقچی نیز کنار گذاشته شده و قالیباف نقش اصلی در مذاکرات را برعهده گرفته است.
برای اولین بار، چند ژنرال سپاه در مذاکرات با آمریکا حضور داشتند.
بروز اختلافات
با وجود سلطه ژنرالها، اختلاف نظر همچنان وجود دارد.
در یکی از موارد، مذاکرات با آمریکا بهدلیل اختلاف بر سر ادامه گفتگوها لغو شد.برخی ژنرالها معتقد بودند مذاکره بیفایده است، در حالی که دولت نگران خسارات اقتصادی حدود ۳۰۰ میلیارد دلار بود.
در نهایت، ژنرالها تصمیمگیر شدند و مذاکرات متوقف شد.
ترامپ آتشبس را تمدید کرده اما محاصره دریایی را ادامه داده است. آینده مذاکرات و توافق هستهای نامشخص است.
در داخل نیز جناحهای تندرو مخالف هرگونه امتیازدهی هستند و حتی تیم مذاکرهکننده را به خیانت متهم کردهاند.
سازمان حقوق بشر ایران؛ ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵: محمدرضا مجیدی اصل، بیتا همتی، بهروز زمانینژاد و کوروش زمانینژاد، چهار نفر از بازداشتشدگان در ارتباط با اعتراضات دیماه گذشته، براساس قانونی که مجلس شورای اسلامی بهمنظور تشدید مجازات جاسوسی در مهرماه ۱۴۰۴ تصویب کرد، به اعدام و مصادره کامل اموال محکوم شدند. براساس اطلاعاتی که سازمان حقوق بشر ایران به دست آورده است، دستکم ۳۰ نفر از معترضان دیماه به اعدام محکوم شدهاند و احتمال دارد صدها نفر دیگر نیز با اتهاماتی روبهرو باشند که مجازات اعدام درپی دارد. اجرای احکام اعدام در ایران که با آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل از ۹ اسفندماه بهطور موقت در عمل متوقف شده بود، ۲۷ اسفندماه ۱۴۰۴ ازسر گرفته شد؛ از آن زمان، جمهوری اسلامی هشت معترض دیماه، نه زندانی سیاسی مرتبط با سازمان مجاهدین خلق ایران و دو مرد متهم به جاسوسی برای اسرائیل را اعدام کرده است.
- خداحافظی نفتکش ها با هرمز – عربستان صادرات خود از بندر ینبع در دریای سرخ را افزایش داده و امارات نیز صادرات از فجیره را بالا برده است. در مجموع، این مسیرهای جایگزین حدود ۳.۲ میلیون بشکه در روز از سوی عربستان و ۰.۶ میلیون بشکه در روز از سوی امارات به عرضه اضافه کردهاند اما این میزان همچنان فاصله زیادی با جبران کامل کاهش صادرات از مسیر هرمز دارد…. صادرات نفت ایران پیش از محاصره آمریکا در سطح نسبتاً بالایی قرار داشت، اما پس از آن بهشدت کاهش یافته است. ایران از زمان آغاز محاصره سه نفتکش VLCC را بارگیری کرده و دو نفتکش دیگر نیز در مسیر جزیره خارگ هستند، اما تاکنون نفتکش حامل نفت ایران موفق به عبور از محدوده محاصره نشده است….
- شوک بیکاری، اگر مهار نشود از بحران موقت به بیثباتی ساختاری میرسد – وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از بیکاری مستقیم یک میلیون کارگر و تأثیر غیرمستقیم این وضعیت بر دو میلیون نفر دیگر سخن گفت؛ آماری که اگرچه تکاندهنده است، اما به باور بسیاری از فعالان حوزه کار و دادههای میدانی، همه واقعیت را بازتاب نمیدهد و ابعاد بحران در سطح جامعه چهبسا گستردهتر از ارقام رسمی باشد. برخی برآوردها از آن حکایت دارد که دامنه این بیکاری، بهصورت مستقیم و غیرمستقیم، به حدود چهار میلیون کارگر رسیده است.
- از هم پاشیدگی به تحلیلگران رسید – ما باید در نهایت به یک توافقی برسیم. حال اینکه این توافق در چه سطحی، در چه شکلی انجام شود، این نیاز به یک وحدت ملی دارد که ما بتوانیم بیشترین دستاورد را با کمترین امتیاز داشته باشیم و از دستاوردهایی که در این جنگ داشتیم، حداکثر استفاده را کنیم. هر کسی که به هر شکلی میخواهد در جهت تضعیف این تیم مذاکرهکننده فعالیت کنند، باید در حاشیه قرار گیرد، قطعا این افراد به نفع این کشور و این ملت و حاکمیت ارضی این کشور رفتار نمیکنند و در سطح کلان در زمین آمریکا و اسرائیل بازی میکنند.
- ابراهیم عزیزی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: «در جلسه با خبرنگاران خارجی اشاره کردم که آقای عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان برای گفتگو درباره مناسبات دوجانبه به پاکستان سفر کرده است. ایشان در این سفر هیچگونه ماموریتی در حوزه گفتگوهای هستهای که از خط قرمز های اساسی ایران به شمار میرود، ندارد.
- تشدید سرکوب و بازداشت: «سازمان اطلاعات سپاه استان کرمانشاه در اقدامات پنهان خود تعداد ۱۵۵ نفر از عوامل گروهکهای ضدانقلاب را به شرح ذیل شناسایی و دستگیر نمود:
…. « دستگیری ۱۴۴ نفر در قالب چندین تیم به جرم خرید و فروش سلاح غیر مجاز و کشف ۱۷ قبضه سلاح و ۱۲۰۰ فشنگ۲) دستگیری ۴ جاسوس مرتبط با موساد و کشف مقادیر قابل توجهی سلاح، ساچمه، باروت، چاشنی، تجهیزات و دستگاههای مورد استفاده در ساخت فشنگ ساچمهای… این افراد در قبال اقدامات خود مورد تشویق موساد قرار گرفته بودند. ۳) شناسایی و دستگیری ۷ نفر از عناصر تجزیهطلب فعال در ساخت بمب دستساز و خرید سلاح غیرمجاز با هدف حمله به اماکن دولتی و نظامی»
