طرفین جنگ در ایران، یعنی دولتهای آمریکا و اسرائیل و ایران، هرکدام خود را پیروز این جنگ چهل روزه میدانند و به همدیگر خط و نشان میکشند. اما روشن است که در این میان، بازندهگان و قربانیان اصلی این دولتهای سرمایهداری، شهروندان عادی و کارگران منطقه به ویژه کارگران ایران است.
دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، همواره مواضع منتاقض و شاید هم به دلیل راهانداختن جنگ روانی و سردرگمی در دشمن، اتخاذ میکند. او روز چهارشنبه اعلام کرده بود گفتوگوهای«بسیار خوبی» با مقامهای جمهوری اسلامی داشته است و افزود دستیابی به توافق، بسیار محتمل است. سپس میگوید: «اگر جمهوری اسلامی توافق را نپذیرد، بمبارانی بسیار شدیدتر آغاز خواهد شد.»
او در ادامه تناقضگوییهایش امروز از گفتوگوهای مثبت با ایران سخن میگوید اما در روز بعد، ایران را تهدید به جنگ و نابودی میکند. ترامپ، از جمله گفته است: «آتش بس تمدید نمیشود و اگر توافق نشود، متاسفانه شاید مجبور شویم همزمان با محاصره، دوباره ایران را بمباران کنیم.»
دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود توضیح داده است که سه ناوشکن آمریکایی در حین عبور از تنگه هرمز به سمت خارج از خلیج فارس هدف موشکهای ایران قرار گرفتهاند.
او نوشت: «ناوشکنها زیر آتش با موفقیت از تنگه هرمز عبور کردند.» ترامپ، ادامه داد: «به ناوشکنهای ما موشک شلیک شد که خیلی راحت منفجر شدند. بعد همین طور نوبت به پهپادها رسید که آنها هم در آسمان خاکستر شدند.»
ترامپ در ادامه پیام خود، هشدار داده است: «همانطور که امروز به آنها ضربه زدیم، اگر هر چه سریعتر توافق را امضا نکنند، خیلی سختتر و با خشونت بیشتر در آینده باز به آنها ضربه خواهیم زد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، روز سهشنبه از اجرای عملیات نیروی دریایی برای تسهیل عبور و مرور کشتیها در این تنگه عقبنشینی کرد، اما محاصره دریایی آمریکا را همچنان حفظ کرد.
بهنظر میرسد این رویارویی در زمانی رخ داده که ایالات متحده در تلاش برای اجرای این محاصره بوده است. سنتکام، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در منطقه خاورمیانه، بامداد جمعه خبر داد که مواضع نظامی در خاک ایران را هدف قرار داده است.
پیشتر در پی انتشار گزارشهایی در رسانهها و شبکههای اجتماعی از شنیده شدن صدای چند انفجار در جنوب ایران، خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، شامگاه پنجشنبه خبر داده بود که بخشهایی از اسکله بهمن در جزیره قشم هدف قرار گرفته است.
این خبرگزاری اعلام کرد: «در جریان تبادل آتش میان نیروهای مسلح ایران و دشمن بخشهای تجاری اسکله بهمن هدف قرار گرفته است.»
همزمان امارات متحده عربی، اعلام کرد پدافند هوایی این کشور امروز جمعه ۱۸ اردیبهشت «دو موشک بالستیک و سه پهپاد شلیکشده از سوی ایران» را رهگیری کرده است. این حمله، بهگفته مقامهای اماراتی، سه زخمی بر جا گذاشت.
وزارت دفاع امارات در بیانیهاش، هم،چنین اعلام کرد از زمان آغاز «حملات آشکار ایران»، پدافند هوایی این کشور در مجموع با ۵۵۱ موشک بالستیک، ۲۹ موشک کروز و ۲۲۶۳ پهپاد مقابله کرده است. بر اساس این بیانیه، سه نفر در حمله روز جمعه زخمی شدند و شمار کل مجروحان به ۲۳۰ نفر از ملیتهای مختلف رسیده است.
در حاکمیت جمهوری اسلامی نیز، چند دستگی وجود دارد و تصمیم یکدست و قطعی برایشان سخت است. فعلا بهنظر میرسد سپاه پاسداران همه کاره است. محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، با حمله به «اصحاب برجام» خواستار حذف آنان از تیم مذاکرهکننده شد. اگرچه او نامی نبرد، اما اظهاراتش بهاحتمال زیاد متوجه عباس عراقچی و دیگر چهرههای نزدیک به تیم برجام است.
محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در شبکه ایکس نوشت: «با وجود سابقه بدعهدی آمریکا و به ویژه حضور اصحاب توافق ذلت بار برجام بههمراه قالیباف در مذاکرات، هیچ امیدی به مذاکره و توافق مطلوب برای ایران وجود ندارد.»
او افزود: «لازم است قالیباف اصحاب توافق خسارتبار برجام را از تیم مذاکرهکننده کاملا حذف نماید.» نبویان در پست دیگری نیز نوشت که برخی از «مسئولین و سیاسیون ترسو و غیرهمسو با ملت مقاوم ایران»، به دنبال آمارسازیهای غلط برای تسلیم هستند، اگر اصلاح نکنند، اسامیشان افشا خواهد شد.
توافق یا جنگ
در ایران، صدا و سیما و سایر رسانههای نزدیک به حکومت، جنگ را سند ایستادگی این کشور در برابر قدرتمندترین ائتلاف نظامی جهان و شکست دادن آن توصیف میکنند.
در واشنگتن نیز دونالد ترامپ و دولت او، مدعی پیروزی هستند و بارها گفتهاند به تمامی اهداف خود دست یافتهاند.
اما پشت این مواضع علنی، بهنظر میرسد اکنون این مذاکرات است که بیش از خود جنگ تعیین خواهد کرد پیروزی واقعی در نهایت نصیب چه کسی میشود.
سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است کشورش در حال بررسی این پیشنهاد است و پاسخ خود را از طریق میانجیهای پاکستانی منتقل خواهد کرد. با این حال، برخی سیاستمداران ارشد ایرانی از هماکنون علنا این طرح را رد کردهاند.
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران در شبکه اجتماعی ایکس، طرح پیشنهادی را «لیست آرزوهای آمریکاییها» توصیف کرده و نوشته چیزی را که آمریکاییها در مذاکرات رودررو بدست نیاوردهاند را در یک جنگ شکست خورده به دست نخواهند آورد. ایران دست به ماشه است، اگر تسلیم نشوند و امتیازات لازم را ندهند یا بخواهند شیطنتی کنند، پاسخ سخت خواهیم داد.»
بر اساس جزئیاتی که تاکنون در رسانهها منتشر شده، ایران طبق طرح پیشنهادی، باید بخش بزرگی از فعالیتهای هستهای خود را به مدت ۲۰ سال تعلیق کند، ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را تحویل دهد، تاسیسات هستهای خود را برچیند و با بازرسیهای گسترده و سرزده بینالمللی موافقت کند.
گزارشها، همچنین حاکی است این توافق ایران را ملزم به تضمین بازگشایی کامل تنگه هرمز میکند.
در مقابل، آمریکا به تدریج تحریمها را کاهش خواهد داد، داراییهای مسدودشده ایران را آزاد میکند و احتمالا پس از پایان دوره ۲۰ ساله، به ایران اجازه خواهد داد غنیسازی محدود اورانیوم را از سر بگیرد.
اما برای بسیاری در داخل جمهوری اسلامی ایران، این شروط بیشتر شبیه تسلیم شدن است تا مصالحه.
استدلال آنها ساده است. آنها معتقدند آمریکا عملیات «خشم حماسی» را متوقف کرد، چون این عملیات نتوانست به نتایج قاطعی برسد و «عملیات آزادی» – که آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز آغاز کرده بود را نیز ناگهانی متوقف کرد، چون خطر کشیده شدن کشورهای عرب خلیج فارس به جنگ را افزایش داده بود. هرچند ایران پایگاههای آمریکایی و زیرساختهای انرژی منطقه را هدف قرار داد، اما هیچیک از این کشورهای حاشیه خلیج فارس رسما و بهطور مستقیم وارد جنگ نشدند.
تحلیل اولیه آمریکا و اسرائیل مبنی بر فروپاشی سریع جمهوری اسلامی، کاملا غلط از آب درآمد. جمهوری اسلامی در نتیجه این جنگ، ساقط نشد و با وجود آنکه رهبر، شمار زیادی از فرماندهان ارشد نظامی و مقامهای بلندپایه امنیتی آن در جریان جنگ کشته شدند، ساختار سیاسی و نظامی ایران همچنان به کار خود ادامه داد و جانشینها به سرعت منصوب شدند.
پیش از جنگ، برخی مقامها و تحلیلگران غربی معتقد بودند یک کارزار نظامی سریع، همراه با ترور رهبران و فرماندهان ارشد ایرانی، میتواند موج تازهای از اعتراضهای ضدحکومتی ایجاد کند و حتی به فروپاشی نظام منجر شود. اما چنین اتفاقی رخ نداد.
اگر دولت آمریکا، جمهوری اسلامی ایران را وادار به دادن امتیازهای بزرگ هستهای کند، آمریکا مدعی موفقیت خواهد شد. اگر تهران نفوذ منطقهای خود را حفظ کند و از توقف دائمی برنامه هستهایاش جلوگیری کند، ایران خود را پیروز خواهد دانست.
فعلا هر دو طرف به مردم خود میگویند که پیروز شدهاند. پاسخ واقعی شاید تنها زمانی روشن شود که مذاکرات به پایان برسد.
ارتش آمریکا میگوید دو نفتکش ایرانی را هدف قرار داده و از کار انداخته است
ارتش آمریکا روز جمعه ۱۸ اردیبهشت تایید کرد که با حمله به دو نفتکش ایرانی، مانع از عبور آنها از محاصره دریایی اعمال شده بر بنادر و کشتیرانی ایران شده است.
بر اساس بیانیه فرماندهی مرکزی ایالات متحده(سنتکام)، نیروهای نظامی آمریکا در روز جمعه کشتیهای «امتی سی استار» و «امتی سودا» را پیش از ورود هر دوی آنها به بندری در دریای عمان از کار انداختند.
سنتکام گفته این نفتکشها بدون بار و با پرچم ایران بودند و یک فروند جنگنده سوپر هورنت اف-۱۸ نیروی دریایی آمریکا با برخاستن از ناو هواپیمابر «یواساس بوش» با شلیک مهمات دقیق به دودکشهای هر دو نفتکش، آنها را از کار انداخت و مانع ورودشان به ایران شد.
سنتکام، یادآور شده که نیروهای آمریکایی روز ۱۶ اردیبهشت هم با شلیک به نفتکش «امتی حسنا» با پرچم ایران مانع از ورود آن به ایران شدند.
بر اساس بیانیه ارتش آمریکا، هر سه این کشتیها دیگر به سمت ایران در حال حرکت نیستند. در همین باره دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت: «نیروهای آمریکایی در خاورمیانه همچنان به اجرای کامل محاصره کشتیهایی که به ایران وارد یا از آن خارج میشوند، متعهد هستند.»
سنتکام فیلمی هم از این عملیات منتشر کرده است.
ساعتی پیشتر شبکه فاکس نیوز گزارش داد که ارتش آمریکا روز جمعه ۱۸ اردیبهشت حملات هوایی بیشتری علیه کشتیهای مرتبط با ایران انجام داده و چند نفتکش خالی را که سعی در شکستن محاصره ایران داشتند، هدف قرار داده است.
این شبکه به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گفت: «کشتیهای هدف قرار گرفته نفتکشهای بسیار بزرگ (VLCC)خالی بودند که تلاش میکردند با عبور از محاصره به ایران بازگردند.»
در همین حال خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران بعدازظهر جمعه بدون بیان جزئیات بیشتر از جریان داشتن «درگیریهای پراکنده» میان نیروهای مسلح ایران و شناورهای آمریکایی در محدوده تنگه هرمز خبر داد.
ممانعت از جابهجایی میلیاردها دلار نفت ایران
فرماندهی مرکزی ایالات متحده همچنین به شکل جداگانه اعلام کرد از زمان آغاز محاصره دریایی تا روز جمعه ۱۸ اردیبهشت مانع از ورود یا خروج بیش از ۷۰ نفتکش از بنادر ایران شده است.
سنتکام در شبکه اجتماعی ایکس نوشته که این کشتیهای تجاری ظرفیت حمل بیش از ۱۶۶ میلیون بشکه نفت ایران به ارزش تخمینی بیش از ۱۳ میلیارد دلار را دارند.
این موضوع ساعاتی پس از آن اعلام شد که ارتش آمریکا گفت نیروهایش در نخستین ساعات بامداد جمعه حملات «تحریکنشده» ایران علیه ناوشکنهای آمریکایی در تنگه هرمز را رهگیری کرده و در پاسخ، «تاسیسات نظامی ایران» را هدف قرار دادند.
ایالات متحده در واکنش به اقدام ایران در بستن تنگه هرمز، از ۲۴ فروردین یک محاصره دریایی بر بنادر و کشتیرانی ایران اعمال کرده و بر مبنای آن، ورود و خروج هر کشتی از مبدا یا به مقصد بنادر ایران را ممنوع کرده است.
تنگه هرمز، گذرگاهی به عرض تنها ۳۴ کیلومتر میان ایران و عمان، مسیر اتصال خلیج فارس به اقیانوس هند است و راه اصلی عبور حدود یکپنجم نفت جهان و کالاهای حیاتی دیگر از جمله کودهای شیمیایی بهشمار میرود.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، امروز جمعه 8 مه، در بیانیهای اعلام کرد که ارتش ایالات متحده در ادامه محاصره دریایی اعمال شده بر بنادر ایران از 13 آوریل تاکنون بیش از 70 کشتی را ملزم به تغییر مسیر کرده و تردد آنها از و به بنادر ایران را منع کرده است.
آتشبس شکنده
تنشهای منطقهای از زمانی تشدید شد که ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه حملاتی را علیه ایران انجام دادند؛ حملاتی که به اقدامهای تلافیجویانه تهران علیه اسرائیل و همچنین متحدان آمریکا در خلیج فارس انجامید و در پی آن تنگه هرمز بسته شد.
آتشبس در ۸ آوریل با میانجیگری پاکستان به اجرا درآمد، اما مذاکرات در اسلامآباد به توافقی پایدار منجر نشد. این آتشبس بعدا توسط ترامپ بدون تعیین ضربالاجل تمدید شد.
ایالات متحده از ۱۳ آوریل یک محاصره دریایی را با هدف قرار دادن تردد دریایی ایران در تنگه هرمز اعمال کرده است. تا این که ترامپ روز سهشنبه، اعلام کرد که ارتش آمریکا بهطور موقت «پروژه آزادی» را برای بازگرداندن آزادی ناوبری کشتیهای تجاری در تنگه هرمز متوقف خواهد کرد و افزود که محاصره آمریکا «بهطور کامل برقرار و اجرا خواهد شد.»
پس از تبادل آتش در تنگه هرمز، ترامپ میگوید آتشبس هنوز پابرجاست
با وجود درگیری میان ایران و ناوشکنهای نیروی دریایی ایالات متحده در تنگۀ هرمز، رییسجمهوری آمریکا، دونالد ترامپ، اعلام کرد که آتشبس با ایران، همچنان برقرار است.
ایالات متحده، مدعی است که ایران با شلیک موشک و پهپاد، و با ارسال قایقهای کوچک، به سه ناو جنگی این کشور حمله کرده و این اقدام را «بدون تحریک قبلی» توصیف کرد. ترامپ گفت که ایران «ما را دستکم گرفت.»
در مقابل، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا ایران گفت که ایالات متحده یک نفتکش ایرانی و یک کشتی دیگر را که در حال نزدیکشدن به تنگه هرمز بودهاند هدف قرار داده و همچنین به چندین منطقه ساحلی نیز «حمله هوایی» کرده است.
رسانههای دولتی ایران این حملات را «انفجارهایی» در تنگه هرمز و «تبادل آتش با دشمن» توصیف کردند. قرارگاه خاتمالانبیا ایران در بیانیهای اعلام کرد که «حملات هوایی» سواحل بندر خمیر، سیریک و جزیره قشم را هدف قرار دادهاند. همچنین گفته شد که حمله به کشتیهای نظامی آمریکایی در پاسخ به این حملات هوایی بوده و «خسارات چشمگیری» به همراه داشته است. این بیانیه، همچنین ایالات متحده را به «نقض آتشبس» متهم کرد.
فرماندهی مرکزی آمریکا «سنتکام»، حملات ایران را «بدون تحریک قبلی» توصیف کرد و گفت که تهدیدها را از بین برده و پایگاههای نظامی ایرانیِ مسئول حملات را هدف گرفته است؛ از جمله پایگاههای موشکی و پهپادی. همچنین سنتکام اعلام کرد که به دنبال افزایش تنش نیست، اما آمادگی دارد که از نیروهای آمریکایی دفاع کند.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که آمریکا قایقهای کوچک متعددی را نابود کرده است: «مثل پروانه به قبر افتادند.»
وزارت دفاع امارات متحده عربی نیز صبح امروز اعلام کرد که سامانه پدافند هوایی این کشور بهطور فعال با حملات موشکی و پهپادی ایران درگیر شده است.
در سوی دیگر، اسرائیل گفته است که هیچ نقشی در این حملات نداشته است.
این تنشها در حالی است که وزارت امور خارجه ایران روز گذشته گفته بود در حال بررسی پیشنهاد آمریکا برای پایان جنگ است.
رسانههای ایران از وقوع انفجارهایی در اسکله مسافربری «بهمن» در جزیره قشم خبر دادند
ایران میگوید در پی تنشهای شب گذشته، یک ملوان کشته، ۱۰ ملوان زخمی و چهار تن مفقود شدهاند
فرماندار میناب، محمد رادمهر، اعلام کرد که حملات ایالات متحده در نزدیکی تنگه هرمز در شب گذشته، یک لنج باری ایرانی را هدف قرار داده و موجب آتشسوزی در آن شده است. به گفته او، ۱۵ ملوان در این شناور حضور داشتهاند که از این میان، ۱۰ نفر زخمی شده و پنج نفر دیگر مفقود شدهاند. بر اساس آخرین گزارشها، یکی از مفقودان جان خود را از دست داده و از سرنوشت چهار نفر دیگر هنوز اطلاعی در دست نیست.
بر پایه گزارش خبرگزاری مهر، حملات شب گذشته ایالات متحده در آبهای تنگه هرمز و دریای مکران، این لنج باری را در نزدیکی آبهای میناب هدف قرار داده است.
پشتپرده توقف «پروژه آزادی»
شبکه خبری انبیسی، در گزارشی فاش کرد که دلیل اصلی توقف ناگهانی عملیات بازگشایی تنگه هرمز، مخالفت صریح عربستان سعودی و کویت با استفاده ارتش آمریکا از حریم هوایی و پایگاههای نظامی این دو کشور بوده است.
در حالی که دونالد ترامپ روز گذشته، موفقیتهای نظامی و درخواستهای دیپلماتیک را دلیل تعلیق «پروژه آزادی» در تنگه هرمز اعلام کرده بود، گزارش جدید شبکه خبری «انبیسی نیوز» ابعاد متفاوتی از این تصمیم را فاش کرد. بر اساس این گزارش، یک بنبست لجستیکی ناشی از عدم همکاری متحدان کلیدی منطقه، کاخ سفید را به عقبنشینی واداشته است.
منابع آگاه به انبیسی گفتهاند که دولت عربستان سعودی در اقدامی غیرمنتظره، اجازه استفاده ارتش آمریکا از پایگاههای هوایی و فضای غبارآلود این کشور را برای انجام عملیاتهای تهاجمی و اسکورت در پروژه آزادی صادر نکرده است. همزمان، کویت نیز با اتخاذ موضعی مشابه، دسترسی نیروهای آمریکایی به حریم هوایی خود را مسدود کرد. این محدودیتها، دسترسی حیاتی لازم برای جنگندهها، عملیات سوختگیری هوایی و ماموریتهای حفاظتی را بهطور کامل قطع کرده است.
کارشناسان نظامی معتقدند بدون همکاری عربستان و کویت، اجرای عملیات مستمر در تنگه هرمز برای ارتش آمریکا از نظر هزینههای سوختگیری و امنیت پروازی بسیار پرخطر و تقریبا غیرممکن شده بود. انبیسی تأکید کرده است که این وتوی منطقهای، پروژهای را که ترامپ با تبلیغات فراوان آغاز کرده بود، تنها مدت کوتاهی پس از شروع، با چالش جدی روبهرو کرد و در نهایت منجر به توقف آن شد.
این گزارش نشان میدهد که برخلاف ادعاهای اولیه مبنی بر «موفقیت بزرگ»، دولت ترامپ در جلب حمایت متحدان سنتی خود در منطقه برای یک رویارویی نظامی تمامعیار ناکام مانده است. بهنظر میرسد کشورهای حوزه خلیج از ترس سرایت جنگ به خاک خود و هدف قرار گرفتن زیرساختهای نفتیشان، ترجیح دادهاند مسیرهای هوایی خود را به روی عملیات «پروژه آزادی» ببندند.
این افشاگری در حالی صورت میگیرد که ترامپ همچنان بر «داوطلبانه» بودن این توقف و آمادگی برای توافق نهایی تاکید دارد، اما واقعیتهای میدانی نشان از یک فشار دیپلماتیک سنگین از سوی متحدان منطقهای برای پایان دادن به درگیریهای نظامی در هرمز دارد.
عربستان و کویت محدودیتها برای ارتش آمریکا را لغو کردند
روزنامه والاستریت ژورنال روز پنجشنبه 7 مه، گزارش داد که عربستان سعودی و کویت محدودیتهایی را که پس از آغاز یک عملیات آمریکایی با هدف بازگشایی تنگه هرمز بر استفاده ارتش آمریکا از پایگاهها و حریم هوایی این کشورها اعمال شده بود، لغو کردهاند.
این اقدام مانع مهمی را از سر راه تلاشهای دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، برای تامین امنیت مسیرهای کشتیرانی تجاری در این گذرگاه راهبردی و حیاتی، در شرایط افزایش تنشها با ایران، برمیدارد.
این روزنامه به نقل از مقامهای آمریکایی و سعودی، گزارش داد که دولت ترامپ در حال آمادهسازی برای ازسرگیری عملیات اسکورت دریایی کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز با پشتیبانی نیروی دریایی و هوایی ایالات متحده است.
بهگفته منابع، این ماموریت پیشتر در اوایل هفته جاری و پس از ۳۶ ساعت فعالیت، متوقف شده بود.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال و به نقل از مقامهای آمریکایی، برنامهریزان پنتاگون در حال ارزیابی زمانبندی ازسرگیری این عملیات هستند و برخی مقامهای ایالات متحده اعلام کردهاند که فعالیتها ممکن است از همین هفته از سر گرفته شود.
واکنش تند دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس به جمهوری اسلامی: در کنار امارات میایستیم
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس میگوید حکومت ایران به حملات تجاوزکارانه خود به خاک امارات متحده عربی بسنده نکرده و به تلاشهای رسوا شده خود برای تحریف حقایق ادامه میدهد.
جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس در شامگاه چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت، بیانیه وزارت خارجه جمهوری اسلامی درباره امارات را آمیزهای از ادعاهای باطل و غیرقابل قبول دانست و به شدت آن را مردود و محکوم کرد.
در بیانیه وزارت خارجه جمهوری اسلامی که بعد از عملیات «پروژه آزادی» آمریکا و حمله مجدد موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به کشور امارات صادر شد، امارات به «اقدامات مخرب علیه جمهوری اسلامی»، «همدستی با کشورهای متخاصم» و «میزبانی پایگاههای نظامی آنها» متهم شده است.
البدیوی در پاسخ به این اتهامات، در بیانیهای تاکید کرد که این ادعاهای گمراهکننده، امتداد رویکرد تنشزا و تحریکآمیزی است که حکومت ایران نسبت به کشورهای منطقه در پیش گرفته است، و خاطرنشان کرد که حکومت ایران به حملات تجاوزکارانه خود به خاک امارات متحده عربی بسنده نکرده، بلکه به تلاشهای رسوا شده خود برای تحریف حقایق، در نقض آشکار همه قوانین و معاهدات بینالمللی، ادامه داد.
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، همچنین اضافه کرد که آنچه در بیانیه ایران آمده است، نشاندهنده اصرار آشکار جمهوری اسلامی بر دامن زدن به تنشها و بیثبات کردن امنیت و ثبات منطقهای است.
در پایان جاسم البدیوی، تاکید کرد که همه شش کشور شورای همکاری خلیج فارس، بهمثابه صفی واحد در کنار کشور امارات متحده میایستند، و از این کشور در اتخاذ همه تدابیر لازم برای حفاظت از امنیت و ثبات خود و برای دفاع از حاکمیت ملی آن، حمایت میکنند.
در طول ۳۹ روز حملات اسراییل و آمریکا به ایران، جمهوری اسلامی ایران صدها موشک و پهپاد بهسوی امارات متحده عربی شلیک کرد. به گفته مقامهای اماراتی حملات ایران شامل بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک، دهها موشک کروز و بیش از دو هزار پهپاد بوده است. این تعداد حمله موشکی و پهپادی، حتی بیشتر از تعداد حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به اسراییل بود که بهطور مستقیم درگیر جنگ با آن شده است.
در میانه این بحران، در حالی که به ظاهر آتشبس میان ایران و آمریکا ادامه دارد، وزارت دفاع امارات اعلام کرد که سامانههای پدافندی این کشور چندین موشک و پهپاد شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کردهاند. اما تنها یک روز بعد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هرگونه حمله به امارات را تکذیب کرد و در بیانیهای گفت نیروهای مسلح ایران «هیچ عملیات موشکی یا پهپادی علیه امارات» انجام ندادهاند. تهران همچنین هشدار داد که در صورت هرگونه اقدام تلافیجویانه، پاسخ «کوبنده و پشیمانکنندهای» خواهد داد.
این وضعیت، بخشی از الگوی پیچیدهای است که در هفتههای اخیر در روابط تهران و ابوظبی شکل گرفته است؛ رابطهای که سالها میان همکاری اقتصادی گسترده و رقابت امنیتی منطقهای در نوسان بود، اما اکنون به یکی از حساسترین جبهههای جنگ خاورمیانه تبدیل شده است.
امارات در سالهای گذشته، تلاش کرده بود میان حفظ روابط اقتصادی با ایران و تعمیق همکاریهای امنیتی با آمریکا و اسراییل تعادل برقرار کند. اما از نگاه تهران، این تعادل مدتهاست از میان رفته است. مقامهای ایرانی معتقدند زیرساختهای امنیتی و اطلاعاتی امارات در عمل در خدمت عملیات آمریکا و اسراییل قرار گرفتهاند؛ اتهامی که ابوظبی آن را رد میکند.
توافقهای موسوم به «ابراهیم» و عادیسازی روابط امارات و اسراییل نقطه عطفی در این بیاعتمادی بود. «علی خامنهای» رهبر کشته شده جمهوری اسلامی در زمان این توافق گفته بود که«امارات متحده عربی «به دنیای اسلام، به کشورهای عربی، به کشورهای منطقه و به فلسطین خیانت کرد» و هشدار داد که این اقدام «دوام نخواهد داشت.»
هرچند پس از آن با بهبود روابط ایران و عربستان، روابط با امارات هم از سطح کاردار به سطح سفیر ارتقا پیدا کرد اما از آن زمان، ایران بارها هشدار داده بود که حضور امنیتی اسراییل در کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحمل نخواهد کرد. حمله پی در پی به کشتی های تجاری مرتبط با اسراییل در خلیج فارس پس از این هشدارها بود. زمانی که هنوز جنگ دوازده روزه هم شروع نشده بود.
هرچند هنوز هیچ مدرک مستقلی درباره مشارکت مستقیم امارات در حملات اولیه آمریکا و اسراییل علیه ایران منتشر نشده، اما حضور پایگاههای نظامی آمریکا در خاک امارات و همکاری نزدیک اطلاعاتی میان ابوظبی و واشینگتن باعث و روابط گرم امارات و اسرائیل و امارات، باعث شد تهران این کشوری را که بر سر جزایره سه گانه اختلافاتی با ایران را چند سالی است تصاعدی کرد، را بخشی از «محور جنگ» تلقی کند..
امارات طی سالها اخیر، موفق شده مسئله خود با حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه را تنها به کشورهای عربی که به روابط خود با چین، روسیه، اتحادیه اروپا تسری دهد و آنها را دستکم در حد بیانیه با موضع خود همراه کند و بگوید که ایران این جزایر را به «اشغال» خود درآورده است.
در نتیجه جنگ اخیر، تنگه هرمز و بنادر امارات به یکی از اهداف اصلی فشار ایران تبدیل شد. دادههای شرکتهای ردیابی دریایی نشان میدهد تردد کشتیهای حامل کالا از تنگه هرمز در روزهای اخیر به پایینترین سطح خود از زمان آغاز جنگ رسیده است. در حالی که پیش از جنگ روزانه حدود ۱۲۰ کشتی از این مسیر عبور میکردند، اکنون برخی روزها تنها یک کشتی از تنگه عبور کرده یا حتی هیچ عبوری ثبت نشده است.
بندر فجیره، که برای امارات اهمیت راهبردی دارد، در هفته جاری شاهد اختلال شدید در ورود کشتیها بوده است. حمله به یک کشتی اماراتی پس از آتش بس، خشم حتی قطر را هم برانگیخت. این بندر بهطور سنتی یکی از مسیرهای جایگزین صادرات انرژی در خارج از خلیج فارس محسوب میشد و برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز توسعه یافته بود. اما اکنون حتی این نقطه نیز از فشار جنگ مصون نمانده است.
مقامهای ایرانی بارها تاکید کردهاند که اگر صادرات نفت و تجارت ایران مختل شود، امنیت انرژی منطقه نیز تضمین نخواهد شد. اما این استراتژی برای تهران، بدون هزینه نبوده است. حملات موشکی و پهپادی به امارات نهتنها خطر درگیری مستقیم با کشورهای عرب خلیج فارس را افزایش داده، بلکه فشار دیپلماتیک بر ایران را نیز تشدید کرده است. بحرین در روزهای اخیر تابعیت دهها نفر را به اتهام حمایت از حملات ایران لغو کرد و کشورهای عرب منطقه بهطور فزایندهای نسبت به گسترش جنگ ابراز نگرانی میکنند.
اما فعلا خلیج فارس، همچنان در وضعیت نیمهجنگی باقی مانده است؛ منطقهای که زمانی شریان اصلی تجارت انرژی جهان بود، اکنون بیش از هر زمان دیگری به میدان تقابل مستقیم ایران، آمریکا و متحدان منطقهای آنها تبدیل شده است.
اینک امارات متحده عربی که زمانی مرکز مهمی برای خروج جمهوری اسلامی از تنگناهای اقتصادی و تجاری و بانکی بود، سومین کشوری است که طی سه ماه اخیر زیر حملات بیامان جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
حملات نظامی هفته های اخیر جمهوری اسلامی به امارات به معنی پایان گرفتن امکان استفاده از امکانات آن کشور برای دور زدن تحریمها و واردات کالاست. این حملات حتی منجر به بیثبات شدن زندگی ایرانیانی شده که در امارات کار و فعالیت تجاری داشتند و با حکومت ایران هم ضرورتا مرتبط نبودند. تعطیلی بیمارستان ایرانیان دبی که پیش از انقلاب در امارات افتتاح شده بود، نشان واضحی است از آنچه در روابط جمهوری اسلامی ایران و امارات در جریان است.
آمریکا پیشنویس قطعنامه علیه ایران را به شورای امنیت ارائه کرد
ایالات متحده، پیشنویس قطعنامه جدیدی را به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرد که در آن از ایران خواسته شده است حملات در تنگه هرمز را متوقف کند. ایالات متحده آمریکا پنجشنبه 17 اردیبهشت لحن خود علیه ایران را در سازمان ملل تشدید و تهران را به تهدید علیه تجارت جهانی و نقض آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز متهم کرد.
نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد طی نشست خبری مربوط به پیشنویس قطعنامه مشترک آمریکا و کشورهای خلیج درباره تنگه هرمز، اعمال طرح اخذ عوارض عبور از سوی ایران در این گذرگاه دریایی را «غیرقانونی» دانست و ایران را به نقض قوانین دریاها و اصل آزادی کشتیرانی بینالمللی متهم کرد.
نماینده آمریکا، همچنین تاکید کرد که «تجارت جهانی به دلیل مینهای دریایی ایران در خطر قرار گرفته است» و از تهران خواست حملات به کشتیهای تجاری و مینگذاری در مسیرهای دریایی را متوقف کند. وی تاکید کرد که واشینگتن در کنار آزادی کشتیرانی و قوانین بینالمللی ایستاده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سهشنبه ۱۶ اردیبهشت-۶ مه، در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید گفت: «این را یک آزمون واقعی برای سازمان ملل میدانم که آیا توانایی اقدام دارد یا نه.»
او از چین و روسیه خواست که این پیشنویس را بار دیگر با وتو مسدود نکنند.
در متن این پیشنویس که در اختیار خبرگزاری رویترز قرار گرفته، آمده است اقدامات جمهوری اسلامی در نقض آتشبس موجود محکوم و از تهران خواسته شده است فورا حملات به کشتیرانی تجاری را متوقف و موقعیت مینهای دریایی را فاش کند.
در پیشنویس قطعنامه، اگرچه اجازه صریح استفاده از نیروی نظامی داده نشده است، اما به فصل هفتم منشور سازمان ملل استناد شده است که به شورای امنیت امکان اتخاذ اقداماتی از جمله تحریمها تا عملیات نظامی را میدهد.
به گفته دیپلماتها واشنگتن قصد دارد رایگیری درباره این قطعنامه را اوایل هفته آینده برگزار کند.
نمایندگی چین در سازمان ملل، اعلام کرده است که در حال بررسی این متن است. پیشنویس قطعنامه قبلی که از سوی بحرین ارائه و از سوی آمریکا حمایت شده بود، از سوی چین و روسیه وتو شد.
وزیر خارجه آمریکا، اکنون گفته است متن کنونی کمی اصلاح شده، اما مشخص نیست آیا این تغییرات مانع از وتوی دوباره چین و روسیه خواهد شد یا خیر.
روبیو، همچنین تاکید کرده است که عبور آزاد از تنگه هرمز در راستای منافع اقتصادی پکن و مسکو است، زیرا بسته شدن آن میتواند اقتصاد جهانی را دچار اختلال و آشوب کند.
حمایت کشورهای خلیج
همزمان با موضعگیری آمریکا، کشورهای عرب خلیج نیز حمایت خود را از این قطعنامه اعلام کردند.
عبدالعزیز الواصل، نماینده سعودی در سازمان ملل، حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را «یک ضرورت انسانی» توصیف کرد و گفت این تنگه شریان حیاتی تجارت جهانی است و هرگونه اختلال در آن بهطور مستقیم بازارهای انرژی و مواد غذایی جهان را تحت تاثیر قرار میدهد.
محمد ابوشهاب، نماینده دائم امارات در سازمان ملل نیز تاکید کرد که این قطعنامه برای حفاظت از حملونقل دریایی و تجارت بینالمللی ضروری است و ابراز امیدواری کرد همه کشورها از آن حمایت کنند.
علیا احمد بن سیف آلثانی، نماینده قطر در سازمان ملل، هشدار داد که بسته شدن تنگه هرمز تاثیر مستقیمی بر تامین انرژی جهان خواهد داشت و ادامه بحران میتواند ثبات منطقهای و بینالمللی را تضعیف کند.
ترامپ: با اروپا توافق داریم حکومت ایران که مردم خود را میکشد، نباید سلاح هستهای داشته باشد
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه 7 مه، گفت که با اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، درباره ایران و مذاکرات تجاری جاری با اتحادیه اروپا گفتوگو کرده است.
او در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما درباره موضوعات بسیاری گفتوگو کردیم، از جمله اینکه کاملا متحد هستیم که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
او افزود: «ما توافق داریم که رژیمی که مردم خودش را میکشد، نمیتواند بمبی را در اختیار داشته باشد که قادر است میلیونها نفر را بکشد.»
نامه عراقچی در خصوص پيشنويس قطعنامه آمریکا و بحرین در شورای امنیت سازمان ملل
عالیجناب،
اینجانب در خصوص پیشنویس قطعنامه یکسویه و ناقص درباره وضعیت در تنگه هرمز و مناطق پیرامونی آن، که بهطور مشترک از سوی بحرین و آمریکا برای تصویب در شورای امنیت سازمان ملل متحد ارائه شده است، به شما مینویسم.
این متن، به علت اصلی وضعیت کنونی در تنگه هرمز، یعنی تجاوز نظامی و استفاده غیرقانونی از زور توسط آمریکا و رژیم اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، هیچ اشارهای نمیکند. وضعیت فعلی مستقیما و منحصرا ناشی از جنگ تجاوزکارانه، غیرموجه و غیرقانونی آنهاست. هدف واقعی این پیشنویس، تحریف واقعیتهای موجود در صحنه و توجیه اقدامات غیرقانونی پیشین و جاری آمریکا علیه ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز است؛ منطقهای که هزاران مایل از سواحل آمریکا فاصله دارد.
جامعه بینالمللی نباید اجازه دهد شورای امنیت مورد سوءاستفاده متجاوزان قرار گیرد یا به ابزاری برای مشروعیتبخشی به اقدامات غیرقانونی آنها تبدیل شود. ضروری است نهایت هوشیاری به کار گرفته شود تا از هرگونه تلاش برای تحریف قواعد و اصول تثبیتشده حقوق بینالملل، بهگونهای که بتواند تجاوز یا استفاده غیرقانونی از زور را توجیه کند، جلوگیری شود.
ارائهدهندگان این پیشنویس، با ارائه روایتی گزینشی و جانبدارانه، از حقوق بینالملل سوء استفاده میکنند، و همزمان نقضهای فاحش حقوق بینالملل از سوی خود آمریکا را نادیده میگیرند. این پیشنویس، همچنین نقضهای مکرر آتشبس توسط آمریکا، از جمله محاصره دریایی غیرقانونی و نیز حمله به کشتیهای ایرانی و توقیف آنها را نادیده میگیرد. افزون بر این، استناد به فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد کاملا غیرموجه و نامتناسب است.
در صورت تصویب این قطعنامه، اعتبار و جایگاه شورای امنیت بهشدت تضعیف خواهد شد، اختیارات اجرایی شورا سیاسی خواهد شد و سابقهای خطرناک برای مشروعیتبخشی به اقدامات قهری یکجانبه و رفتارهای غیرقانونی آمریکا در نقض حاکمیت و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی ایجاد میشود.
اجازه دادن به آمریکا برای سوءاستفاده از شورای امنیت در قبال بحرانی که بدون مجوز یا حتی اطلاع قبلی شورای امنیت ایجاد کرده است، پیامدهایی ویرانگر خواهد داشت.
لازم میدانم تاکید کنم که مشروط به توقف دائمی جنگ و رفع محاصره و تحریمهای غیرقانونی علیه ایران، تردد عادی دریایی به تنگه هرمز بازخواهد گشت. بنابراین، مسیر دستیابی به ثبات، در پایبندی آمریکا به حقوق بینالملل نهفته است، نه در سوءاستفاده از شورای امنیت بهگونهای که وضعیت را بیش از پیش پیچیده کند.
با توجه به مراتب فوق، و نیز فشارهای مستمر آمریکا بر کشورهای عضو برای مشارکت در ارائه این پیشنویس با اهداف سیاسی و تبلیغاتی -روشی که آمریکا بارها از آن استفاده کرده، از جمله در ارتباط با قطعنامه ۲۸۱۷(۲۰۲۶) شورای امنیت برای پیشبرد دستورکار سیاسی خود- از شما و دولت متبوعتان میخواهم با اتخاذ موضعی اصولی و مسئولانه، از حمایت یا مشارکت در این پیشنویس قطعنامه خودداری کنید.
دود ناشی از حمله پهپادی ایران به منطقه بندری دبی در امارات متحده عربی، یکشنبه ۱ مارس ۲۰۲۶(عکس از آسوشیتدپرس/ فاطمه شبیر)
امارات میگوید که کمیتهای برای مستندسازی حملات ایران تشکیل داده است
امارات متحده عربی روز پنجشنبه 7 مه، اعلام کرد که کمیتهای برای ثبت و مستندسازی حملات ایران و پیامدهای آن در این کشور تشکیل داده است؛ اقدامی که میتواند زمینهساز پیگیریهای قضایی باشد.
خبرگزاری رسمی «وام» خبر داد که این کمیته به ریاست دادستان کل، مامور جمعآوری اسناد مربوط به «اقدامات تجاوزکارانه ایران، جرایم بینالمللی و خسارتهای ناشی از آن» خواهد بود تا پروندهای مبتنی بر شواهد معتبر تهیه شود.
امارات اصلیترین هدف موشکها و پهپادهای ایران در واکنش به حمله اسرائیل و آمریکا به جمهوری اسلامی بود؛ حملهای که از ۲۸ فوریه آغاز شد.
به نوشته خبرگزاری فرانسه، این حملات علاوه بر پایگاههای آمریکایی و زیرساختهای انرژی، ساختمانها و هتلها را نیز هدف قرار داد و به کشته شدن ۱۰ غیرنظامی انجامید. بر اساس این گزارش، کمیته همچنین میزان خسارتهای انسانی، مالی و اقتصادی را بر پایه معیارهای بینالمللی ارزیابی خواهد کرد.
سازمان بینالمللی دریانوردی: حدود ۱۵۰۰ کشتی در خلیج فارس «گیر افتادهاند»
یکی از مقامهای سازمان بینالمللی دریانوردی، وابسته به سازمان ملل گفت که حدود ۱۵۰۰ کشتی و خدمه آنها بهدلیل محاصره اعمالشده از سوی ایران در تنگه هرمز، در خلیج فارس «گیر افتادهاند.»
آرسنیو دومینگز، دبیرکل این سازمان روز پنجشنبه در جریان افتتاح «کنوانسیون دریایی قاره آمریکا» در پاناما گفت: «در حال حاضر حدود ۲۰ هزار نفر از خدمه کشتیها و نزدیک به ۱۵۰۰ کشتی در این وضعیت گرفتار هستند.»
از زمان آغاز جنگ در خاورمیانه در نهم اسفند سال گذشته، تهران کنترل تنگه هرمز، یکی از مسیرهای راهبردی تجارت جهانی نفت و گاز را در دست گرفته است. علاوه بر این، نیروی دریایی ایالات متحده از سیزدهم آوریل، محاصره دریایی بر بنادر ایران اعمال کرده است.
آمریکا: یک نفتکش ایرانی را در دریای عمان با شلیک متوقف کردیم
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهای آمریکایی در دریای عمان چندین گلوله بهسوی نفتکش بدون بار «امتی حسنا» (M/T Hasna) شلیک کرده و این کشتی را از حرکت انداختهاند.
«سنتکام» در شبکه ایکس شرح داد، این نفتکش که با پرچم ایران در حال حرکت بود، تلاش کرده بود محاصره دریایی آمریکا را بشکند و خود را به یکی از بنادر ایران برساند. به گفته سنتکام، نیروهای آمریکایی چندین بار به این شناور هشدار دادند که در حال نقض محاصره آمریکا است.
در بیانیه سنتکام آمده است، پس از آنکه خدمه «حسنا» به هشدارهای مکرر توجه نکردند، نیروهای آمریکا با شلیک چند گلوله از توپ ۲۰ میلیمتری یک جنگنده اف/ای-۱۸ سوپر هورنت(برخاسته از ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن») سکان این نفتکش را از کار انداختند.
بر اساس این بیانیه، «حسنا»، دیگر به سمت ایران در حرکت نیست. سنتکام همچنین تاکید کرد که محاصره آمریکا علیه کشتیهایی که تلاش میکنند وارد بنادر ایران شوند یا از آنها خارج شوند، همچنان بهطور کامل برقرار است.
کشتی کانتینری شرکت حملونقل فرانسوی در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت
شرکت حملونقل و لجستیک فرانسوی «سیامای» روز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت-۶ مه، اعلام کرد که یکی از کشتیهای کانتینری این شرکت در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته است.
این شرکت در بیانیهای اعلام کرد که کشتی «سان آنتونیو» روز سهشنبه ۵ مه هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته و در نتیجه آن تعدادی از خدمه مجروح شده و به کشتی خسارت وارد شده است. در این بیانیه، همچنین گفته شده است که افراد زخمی برای انجام امور درمانی کشتی را تخلیه کردهاند.
این کشتی با پرچم مالت در تردد بوده و یک روز پس از آن هدف حمله قرار گرفته است که دونالد ترامپ، طرح موسوم به «پروژه آزادی» را برای کمک به کشتیها جهت خروج از تنگه هرمز آغاز کرد. ترامپ اما شب گذشته اعلام کرد که عملیات نظامی آمریکا برای اسکورت کشتیها در تنگه هرمز بهطور موقت متوقف میشود تا زمینه برای دستیابی به توافقی با ایران با هدف پایان دادن به جنگ فراهم شود.
آمریکا به ارزش ۱۷ میلیارد دلار، موشکهایی به کشورهای خلیج فارس میفروشد
دولت آمریکا فروش خدمات نظامی و موشکهای دفاع هوایی به کویت، امارات متحده عربی و بحرین به ارزش تقریبی ۱۷ میلیارد دلار را تصویب کرده است.
به گزارش نیویورک تایمز، دولت دونالد ترامپ هفته گذشته رسما فروش هزاران موشک دفاعی را تایید کرد. گزارش شده است که بسیاری از این موشکها در جنگ علیه ایران مورد استفاده قرار گرفتهاند و همین امر باعث شده است که برخی از مقامات پنتاگون هشدار دهند که ذخایر ایالات متحده ممکن است تمام شود. با این حال، گفته میشود که فروش این موشکها، با وجود این هشدار تایید شده است.
وزارت امور خارجه ایالات متحده رسما در اول ماه مه به کنگره اطلاع داد، اما هیچ جزئیاتی در مورد این فروش به عموم منتشر نشد. گفته میشود فروش موشک به بهانه «وضعیت اضطراری» در خاورمیانه با عجله انجام شده است. طبق گزارشها، بسته تسلیحاتی برای اسرائیل و کشورهای خلیج فارس نیز در همان روز تصویب شد. گزارش شد که قیمت بستههای تسلیحاتی افشا شده برای عموم 6/8 میلیارد دلار بوده است. همچنین بیان شد که وزارت امور خارجه ایالات متحده نیز فروش تسلیحات به ارزش 7/25 میلیارد دلار را تایید کرده است.
گفته میشود تصمیم به فروش بخشی از استراتژی گستردهتر آمریکا برای افزایش قابلیتهای دفاع هوایی کشورهای خلیج فارس پس از آغاز جنگ علیه ایران است.
نتانیاهو: «هر کسی که اسرائیل را تهدید کند، بهای آن را خواهد پرداخت.»
نتانیاهو، همچنان به تهدیدهای خود علیه ایران و لبنان ادامه میدهد. او در تازهترین اظهارنظر خود، ادعا کرده است: «هیچ فردی مصون نیست و هر که ما را تهدید کند بهای آن را خواهد پرداخت.»
در حمله هوایی ارتش اسرائیل، شامگاه چهارشنبه، فرمانده نیروی الرضوان حزبالله در حومه جنوبی بیروت کشته شد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یک روز پس از اعلام هدف گرفتن «مالک بلوط»، فرمانده ارشد نیروی الرضوان حزبالله در الضاحیه در حومه جنوبی بیروت، تاکید کرد که «هیچ تروریستی مصون نیست.»
نتانیاهو، پنجشنبه 7 مه، در یک پیام تصویری گفت: «ما دیشب فرمانده نیروی الرضوان حزبالله را در قلب بیروت از بین بردیم.» نخستوزیر اسرائیل افزود: «من به دشمنانمان، به روشنی و بدون هیچ ابهامی میگویم که هیچ تروریستی مصون نیست.»
به گزارش خبرگزاری فرانسه، نتانیاهو در پایان تاکید کرد که «هر کسی که اسرائیل را تهدید کند، بهای آن را خواهد پرداخت.»
ارتش اسرائیل شامگاه چهارشنبه 16 اردیبهشت بدون هیچگونه هشدار قبلی طی یک حمله هوایی حومه جنوبی بیروت را بمباران کرد.
در همین راستا بر اساس بیانیهای مشترک که از سوی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل منتشر شده و همچنین بیانیه ارتش اسرائیل اعلام شد که «مالک بلوط»، فرمانده نیروی الرضوان حزبالله در حمله هوایی به الضاحیه در حومه جنوبی بیروت کشته شده است.
هواپیمای رادار-شناسایی آمریکایی بوئینگ E-3 سنتری که پس از حمله ایران به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی آسیب دیده است، ۲۷ مارس ۲۰۲۶
واشنگتن پست: ۲۲۸ پایگاه و تجهیزات نظامی آمریکا در جنگ با ایران آسیب دیدهاند
تصاویر ماهوارهای حکایت از این دارد که میزان خسارات به پایگاههای ایالات متحده، از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه، بسیار بیشتر از چیزی است که اعلام شده است. روزنامه واشنگتنپست در یک گزارش تحقیقی نوشته است خبرنگاران این روزنامه با بررسی و راستیآزمایی ۱۲۸ تصویر ماهوارهای که توسط رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی ایران منتشر شده است، به این نتیجه رسیدند که دستکم ۲۲۸ سازه یا تجهیزات پایگاههای نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه آسیب دیده یا نابود شدهاند.
در این گزارش ذکر شده است که واشنگتنپست، علاوه بر تصاویر انتشاریافته از سوی رسانههای ایران، در جستوجویی جداگانه در تصاویر پلنت، ۱۰ سازه آسیبدیده یا نابودشده یافتهاند که در تصاویر انتشاریافته از سوی ایران دیده نمیشدند. این روزنامه اعلام کرده است که در مجموع ۲۱۷ سازه و ۱۱ قطعه تجهیزات در پانزده پایگاه نظامی آمریکا در منطقه آسیب دیدهاند.
این در حالی است که کمتر از دو هفته پس از آغاز جنگ، دو شرکت بزرگ ارائهدهنده تصاویر ماهوارهای، «ونتور» و «پلنت»، بر اساس درخواست دولت آمریکا، انتشار تصاویر منطقه درگیر جنگ را محدود، یا بهطور نامحدود متوقف کردند؛ اقدامی که به گفتۀ این روزنامه، ارزیابی حملات متقابل ایران را دشوار یا غیرممکن ساخته است.
اما از ابتدای جنگ، خبرگزاریهای وابسته به جمهوری اسلامی ایران اقدام به انتشار تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا در شبکههای اجتماعی کردند که مدعی وارد شدن خساراتی به پایگاههای آمریکایی بود و همین تصاویر دستمایه گزارش واشنگتن پست شده است که به تحلیل خسارات واردآمده به پایگاههای آمریکایی پرداخته است. این رسانه با مقایسه تصاویر انتشار یافته توسط ایران با تصاویر کموضوح سامانه ماهوارهای اتحادیه اروپا موسوم به «کوپرنیکوس» و همچنین تصاویر با وضوح بالای شرکت «پلنت» در مواردی که در دسترس بودند، اصالت آنها را تایید کرده است و ۱۹ تصویر منتشر شده از سوی رسانههای ایران را به دلیل نامشخص بودن نتیجه مقایسه با تصاویر کوپرنیکوس از تحلیل خسارت کنار گذاشته است. در این گزارش ذکر شده است که هیچیک از تصاویر ایرانی دستکاریشده تشخیص نشده است.
مارک کانسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی و سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی آمریکا، که تصاویر ایرانی را بررسی کرده است، به واشنگتنپست گفته: «حملات ایران دقیق بودند. هیچ دهانه انفجار تصادفی که نشاندهنده خطا باشد دیده نمیشود.»
با این حال، کانسیان گفته است بخشی از خسارات ممکن است نتیجه تصمیمهای عمدی یا عملیات فریب آمریکا بوده باشد. او به واشنگتن پست توضیح داده است که نیروهای آمریکایی برای حفظ موشکهای رهگیر ارزشمند، گاهی ترجیح میدهند موشک دشمن به اهداف کماهمیت اصابت کند. او گفته است همچنین ممکن است فرماندهان تلاش کرده باشند پایگاههای تخلیهشده را همچنان فعال جلوه دهند تا ایران را فریب دهند.
کلی گرییکو، پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون، در گفتوگو با واشنگتن پست، از زاویهای دیگر به این مسأله پرداخته است. او گفته است برنامه نابودی سریعِ توان موشکی و پهپادی ایران، «عمق اطلاعات هدفگیری از پیش آمادهشده ایران دربارۀ زیرساختهای ثابت آمریکا» را دستکم گرفته بود.
او اضافه کرده این راهبرد، همچنین میزان فرسایش سامانههای پدافندی آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه ژوئن را نیز نادیده گرفته بود.
برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی نشان میدهد که ارتش آمریکا بین ۲۸ فوریه تا ۸ آوریل دستکم ۱۹۰ موشک رهگیر تاد و ۱۰۶۰ موشک رهگیر پاتریوت شلیک کرده است؛ رقمی که بهترتیب معادل مصرف ۵۳ درصد از ذخیره موشکهای تاد و ۴۳ درصد از ذخیره موشکهای پاتریوت آمریکا پیش از آغاز جنگ است.
در همین حال، جاستین برانک، پژوهشگر ارشد مؤسسه سلطنتی خدمات متحد در لندن، به این روزنامه گفته است پدافند هوایی آمریکا و متحدانش عملکرد چشمگیری در رهگیری حملات داشتهاند، اما «به بهایی بسیار سنگین از نظر مصرف موشکهای پدافندی زمینبههوا و هوابههوا.»
بر اساس یافتههای واشنگتن پست، سایت ارتباطات ماهوارهای در پایگاه العدید قطر، تجهیزات پدافند موشکی پاتریوت در پایگاههای رفعه و عیسی در بحرین و پایگاه علی السالم در کویت، یک دیش ماهوارهای در پایگاه دریایی بحرین -مقر ناوگان پنجم آمریکا- یک نیروگاه در کمپ بوهرینگ کویت و پنج محل ذخیرۀ سوخت در سه پایگاه، در حملات ایران آسیب دیدهاند.
تصاویر ایرانی، همچنین خساراتی را که پیشتر گزارش شده بود تایید میکند؛ از جمله نابودی یا آسیب به رادومها در کمپ عریفجان و پایگاه علی السالم در کویت و مقر ناوگان پنجم، سامانههای راداری و تجهیزات پدافند موشکی تاد در پایگاه موفق السلتی اردن و دو سایت در امارات، دومین سایت ارتباطات ماهوارهای در العدید و همچنین یک هواپیمای فرماندهی ئی ۳ سنتری و یک هواپیمای سوخترسان در پایگاه شاهزاده سلطان عربستان سعودی.
این در حالی است که فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام)، که مسئول عملیات در خاورمیانه است، از پاسخ به جزئیات یافتههای واشنگتن پست خودداری کرده است. سخنگوی ارتش نیز توصیف کارشناسان از میزان خسارات بهعنوان «گسترده» یا نشانه ضعف را رد کرد و گفت ارزیابی تخریبها پیچیده است و گاه میتواند گمراهکننده باشد، اما از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرد. او افزود فرماندهان نظامی پس از پایان درگیری خواهند توانست تصویر کاملتری از حملات ایران ارائه دهند.
نتیجه یک نظرسنجی: نگاه مثبت به آمریکا در دوران ترامپ از روسیه هم پایینتر رفته است
یک پژوهش سالانه درباره دموکراسی که جمعه منتشر شد، نشان میدهد نگاه مثبت جهانی به آمریکا برای دومین سال پیاپی کمتر شده و اکنون از نگاه به روسیه نیز منفیتر شده است. این وضعیت در حالی ایجاد شده که سیاستهای دونالد ترامپ، فشار شدیدی بر ائتلاف ناتو وارد کرده است.
خبرگزاری رویترز امروز جمعه ۱۸ اردیبهشت 1405، نوشت بنیاد «اتحاد دموکراسیها» مستقر در دانمارک که سفارشدهنده این نظرسنجی بوده، اعلام کرد آمریکا همچنین پس از روسیه و اسرائیل، «بیش از هر کشور دیگری بهعنوان تهدیدی برای جهان معرفی شده» است.
این نظرسنجی جزییاتی درباره معیارهای ارزیابی ارائه نکرده، اما بنیاد یادشده میگوید هدفش «دفاع و پیشبرد ارزشهای دموکراتیک» است.
آندرس فوگ راسموسن، بنیانگذار این بنیاد و دبیرکل پیشین ناتو، گفت: «کاهش سریع جایگاه آمریکا در افکار عمومی جهان ناراحتکننده است، اما غافلگیرکننده نیست.»
او افزود: «سیاست خارجی آمریکا در ۱۸ ماه گذشته، از جمله روابط فراآتلانتیکی را زیر سئوال برده، تعرفههای گسترده اعمال کرده و حتی متحدی در ناتو را به اشغال سرزمینی تهدید کرده است.»
تعرفههای تجاری رییسجمهوری آمریکا، تهدیدهای مکرر او برای کنترل گرینلند -که از طریق دانمارک عضوی از ناتو محسوب میشود- کاهش کمکهای آمریکا به اوکراین، و همچنین جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران و افزایش قیمت نفت، روابط دو سوی آتلانتیک را بهشدت متشنج کرده است.
ترامپ که از خودداری کشورهای اروپایی برای اعزام ناوهایشان به تنگه هرمز پس از آغاز جنگ هوایی علیه جمهوری اسلامی خشمگین شد، در فروردین ماه گفت خروج آمریکا از ناتو را مدنظر دارد. موضعی که به تضعیف بیشتر این ائتلاف منجر شد.
سقوط جایگاه آمریکا در افکار عمومی؟
شاخص «ادراک دموکراسی» که تصویر کشورها را در بازه منفی ۱۰۰ تا مثبت ۱۰۰ درصد ارزیابی میکند، نشان داد نگاه به آمریکا از مثبت ۲۲ درصد در دو سال پیش، به منفی ۱۶ درصد سقوط کرده است.
بر اساس این گزارش، آمریکا اکنون پایینتر از روسیه با منفی ۱۱ درصد و چین با مثبت هفت درصد قرار گرفته است.
این گزارش توضیحی درباره علت نگاه مثبت به چین ارائه نکرد.
شرکت افکارسنجی نیرا (Nira Data)این نظرسنجی را بین ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ تا اول اردیبهشت ۱۴۰۴ انجام داده است. بیش از ۹۴ هزار نفر در ۹۸ کشور در این نظرسنجی شرکت کردند و ارزیابی تصویر کشورها بر اساس نمونهای شامل ۴۶ هزار و ۶۰۰ نفر در ۸۵ کشور انجام شد.
این گزارش پیش از برگزاری «نشست دموکراسی کپنهاگ» منتشر شد که قرار است ۲۲ اردیبهشت برگزار شود.
مجتبی خامنهای و مسعود پزشکیان
دیدار رییس جمهور با رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران
پزشکیان در نشستی با نمایندگان اصناف و بازاریان در وزارت صنعت که رسانههای ایران این دیدار را «سرزده» توصیف کردند.
مسعود پزشکیان، رییسجمهور اسلامی ایران، روز پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت ماه 1405، در سخنانی از دیدار خود با مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، خبر داد.
پزشکیان به زمان این دیدار اشاره نکرد، اما گفت که «دو ساعت و نیم» با مجتبی خامنهای دیدار داشته است. پزشکیان در«نشستی سرزده» با نمایندگان اصناف و بازاریان در وزارت صنعت در تهران گفت: «آنچه در این نشست بیش از هر موضوع دیگری برای بنده برجسته بود، نحوه مواجهه، نوع نگاه و شیوه برخورد متواضعانه و عمیقا صمیمی رهبر معظم انقلاب اسلامی بود؛ رویکردی که فضای گفتوگو را به محیطی مبتنی بر اعتماد، آرامش، همدلی و گفتوگوی بیواسطه تبدیل کرده بود.»
یک هفته پس از کشتهشدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در بمباران آمریکا و اسرائیل، مجتبی خامنهای، پسر او بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی معرفی شد.
از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری، صدا یا تصویری از مجتبی خامنهای منتشر نشده است و رسانههای ایران فقط پیامهای مکتوبی از طرف او منتشر کردند. برخی گزارشها حاکی از مجروح شدن او در جریان حمله به بیت رهبری است.
توضیحات مسئول دیدارهای دفتر علی خامنهای درباره مجتبی خامنهای
مظاهر حسینی، مسئول دیدارهای دفتر علی خامنهای، در تجمع شبانه حکومتی، گفت که مجتبی خامنهای در جریان بمباران بیت علی خامنهای، رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی، از ناحیه زانو، کمر و پشت گوش آسیب دیده است.
حسینی گفت: «زمانی که در دفتر بودم، در ۳۰ متری ما بمب خورد که شیرازی (رییس دفتر نظامی علی خامنهای) و دوستانشان پرپر شدند. ۷۰، ۸۰ متری ما جایگاه کار علی خامنهای را زدند که آن اتفاق افتاد.»
او افزود: «منزل مجتبی خامنهای را زدند که همسرش کشته شد. مجتبی خامنهای در بین راه که آمد در پلهها که برود بالا، موشک آنجا خورد و خانم حداد (همسر مجتبی خامنهای) کشته شد. مجتبی خامنهای در بین راه ضربه موج (انفجار) خورده و روی زمین افتاده است.»
مسئول دیدارهای دفتر رهبر پیشین جمهوری اسلامی، درباره آسیبهای وارد شده به مجتبی خامنهای گفت: «یک خرده کشکک پایش صدمه دیده و یک خرده کمرش. کمرش در این ایام درست شد و کشکک پایش به زودی خوب میشود و در سلامتی کامل است.»
حسینی گفت: «یکی از عزیزان در هفته پیش با او دیدار داشت، آن بحث پیشانی که گفتهاند بیخود است. یک ترک کوچک پشت گوشش خورده که آن هم پشت عمامه است و اصلا مشخص نیست.»
یک ساختمان مسکونی ویرانشده در تهران بر اثر حمله هوایی
افزایش اجارهخانه در پی جنگ چگونه هنجارها و سبک زندگی در ایران را تغییر میدهد؟
یک ماه پس از برقراری آتشبس در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، رسانههای داخل کشور از جهش شدید اجارهخانه و در پی آن، فشار بیسابقهای بر معیشت مستأجران خبر دادهاند.
در این شرایط، کارشناسان هشدار میدهند که اجارهنشینی، میلیونها خانوار ایرانی را به مرز ناتوانی اقتصادی و «فروپاشی هنجارهای زندگی» میکشاند.
خبرگزاری ایسنا در گزارشی نوشت که در اواسط دهه ۸۰، سهم اجاره در شهرهای بزرگ بین ۲۵ تا ۴۰ درصد، و در شهرهای کوچک بین ۱۵ تا ۲۵ درصد درآمد خانوارها را شامل میشد. این خبرگزاری افزود که بر اساس دادههای سال ۱۴۰۴ اکنون این رقم در شهرهای بزرگ به ۵۰ تا ۷۰ درصد رسیده و در شهرهای کوچک نیز بین ۲۰ تا ۵۰ درصد نوسان دارد.
به نوشته این خبرگزاری، در نتیجه، مسکن به یکی از اصلیترین عوامل فقر شهری تبدیل شده و بهویژه دهکهای پایین، خانوارهای تکسرپرست و زوجهای جوان بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
غدیر مهدوی، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی و عضو پیشین شورای شهر کرج، در این زمینه به ایسنا گفت که بحران مسکن جدا از مشکلات کلان اقتصادی نیست و ریشه آن در نبود رشد اقتصادی پایدار است. به گفته او، در حالی که قیمت مسکن در ایران همسو با تورم رشد کرده، درآمد خانوارها رشد متناسبی نداشته است.
بهطور کلی، بازار مسکن ایران سالهاست با مشکل رکود تورمی مواجه است و به عقیده کارشناسان، زمانی که هزینههای ساخت مسکن افزایش پیدا میکند و قیمت تمامشده بالا میرود، این عوامل در کنار هم باعث تشدید بحران بازار مسکن میشوند.
معضل «خانههای خالی»
عضو پیشین شورای شهر کرج، در گفتوگو با ایسنا به یک معضل دیگر در بازار مسکن ایران نیز اشاره کرده است: پدیده خانههای بدون استفاده و خالی از سکنه که مالکانشان منتظرند با افزایش بیشتر قیمتها، آنها را به بازار عرضه کنند.
مهدوی تعداد این خانهها را «حدود سه تا چهار میلیون واحد» در سراسر ایران اعلام کرد و گفت که به دلیل «سوءمدیریت، مسکن از یک کالای شخصی و مصرفی به یک کالای سرمایهای» تبدیل شده است.
نقش دولت چیست؟
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت ایران چند روز پیش از تلاش برای تصویب یک بسته حمایتی برای اجارهنشینها در سال جاری خبر داد.
همزمان به گزارش رسانههای ایران، مصوبه افزایش حق مسکن کارگران ابلاغ شده و کارفرمایان باید از ابتدای سال جاری به جای ۹۰۰ هزار تومان، ۳ میلیون تومان بهعنوان حق مسکن در حقوق کارگران لحاظ کنند.
داوود بیگی نژاد نایبرییس اتحادیه املاک نیز از مصوبهای خبر داده که قراردادهای اجارهای را به مدت دو ماه، تمدید میکند.
او به رسانههای ایران گفت: «راجع به مصوبهای که در فروردینماه به تصویب رسید، مقرر شد مدت قراردادهای اجاره بهصورت موقت دو ماه تمدید شود. بر اساس این تصمیم، اگر قرارداد اجارهای مثلا در تاریخ ۱۷ فروردین به پایان رسیده باشد، طبق این مصوبه دو ماه به آن اضافه میشود و اعتبار قرارداد تا ۱۷ خرداد ادامه پیدا میکند.»
تعییر هنجارها و ایجاد پدیدههای جدید
گزارشها حاکی است که جوانان به دلیل هزینه بالای مسکن ازدواج را به تاخیر میاندازند و بسیاری از خانوادهها برای پرداخت ودیعه، به فروش داراییهایی مانند طلا و مصرف سرمایههای آینده خود ناچار میشوند که در بلندمدت فقر را تشدید میکند.
بحران مسکن در سالهای اخیر منجر به افزایش حاشیهنشینی و پدیدههای جدیدی نظیر آنچه پیشتر از سوی رسانهها «اجاره پشتبامها» خوانده شد، منجر شده است.
ایسنا نیز در تازهترین گزارش خود از پدیدههای دیگری مثل مانند «زیرپلهنشینی، استفاده از کانتینر یا سکونت در فضاهای غیرمتعارف» نام برد و هشدار داد این روند، «هنجارهای زندگی شهری» را بهشدت تضعیف کرده است.
گزارش نیویورک تایمز از فشار محاصره آمریکا بر اقتصاد ایران
همزمان با بررسی پیشنهاد تازه آمریکا، فشار محاصره دریایی بر صادرات نفت ایران به اهرم اصلی واشنگتن بدل شده است. نیویورکتایمز مینویسد افت درآمد نفتی، پر شدن مخازن و اختلال در واردات، اقتصاد ایران را تحت فشار گذاشته است.
یکی از اصلیترین انگیزههای تهران برای پیشبرد گفتوگوها با آمریکا، رفع محاصره بنادر و کاهش فشار بر صنعت نفت ایران است. محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران عملا صادرات نفت را متوقف کرده، درآمدهای حیاتی کشور را کاهش داده و خطر پر شدن کامل ظرفیت ذخیرهسازی نفت را بالا برده است؛ وضعیتی که در کنار اختلال در واردات و تشدید بحران معیشتی، فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را بهمراتب سنگینتر کرده است.
نیویورکتایمز روز چهارشنبه ششم مه-۱۶ اردیبهشت، در گزارشی به قلم فرناز فصیحی نوشت، پیش از آغاز محاصره، حدود ۹۸ درصد صادرات نفت ایران از تنگه هرمز عبور میکرد. با این حال، از زمان آغاز محاصره آمریکا، نفتکشهای حامل نفت ایران دیگر نتوانستهاند از این مسیر خارج شوند.
ایران بهطور معمول روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت تولید میکند که نزدیک به نیمی از آن در داخل مصرف و بقیه صادر میشود. نفت آماده صادرات در مخازن زمینی و نفتکشهای مستقر در خلیج فارس ذخیره میشود، اما حالا این ظرفیت بهسرعت در حال پر شدن است. در گزارش آمده که اگر محاصره ادامه پیدا کند، ایران ممکن است ظرف چند هفته آینده با کمبود جدی فضای ذخیرهسازی روبهرو شود.
این وضعیت تهران را ناچار کرده تولید برخی چاهها را کاهش دهد. در صورت ادامه فشار، احتمال بسته شدن بعضی چاههای قدیمی نیز وجود دارد؛ اقدامی که بازگرداندن آنها به مدار تولید، پرهزینه و در برخی موارد حتی غیراقتصادی خواهد بود.
تلاش برای دور زدن فشار از مسیرهای جایگزین
پیش از جنگ، حدود ۷۰ درصد واردات و صادرات ایران از بنادر جنوبی انجام میشد. اکنون با محدود شدن این مسیر، دولت تلاش کرده از مسیرهای جایگزین استفاده کند.
ایران بخشی از کالاهای مورد نیاز خود را از راه زمینی از پاکستان و ترکیه وارد میکند، از مسیر دریای خزر محمولههایی از روسیه میگیرد و از خط آهنی که چین را از طریق آسیای مرکزی به ایران وصل میکند نیز استفاده میکند. با این حال، این مسیرها بیشتر برای واردات کاربرد دارند و نمیتوانند جای صادرات نفت از خلیج فارس را بگیرند.
در عمل، این راهها فقط بخشی از فشار را کم میکنند و نمیتوانند جای خالی بنادر جنوبی و صادرات دریایی را پر کنند. به همین دلیل، صنعت نفت همچنان نقطه اصلی آسیبپذیری ایران در برابر محاصره باقی مانده است.
اقتصاد زیر فشار مضاعف
گزارش نیویورک تایمز، تاکید میکند که جنگ، اقتصاد ایران را در شرایطی هدف قرار داده که پیش از آن هم زیر فشار تحریم، سوءمدیریت و فساد قرار داشت. سقوط بیشتر ارزش ریال، تورم ۶۰ درصدی، افزایش بیکاری و عقب افتادن پرداخت حقوق بخشی از کارکنان دولت، فقط بخشی از نشانههای این فشار است.
در متن گزارش آمده که دستکم یک میلیون شغل از بین رفته و اخراج نیرو در بخشهای مختلف شدت گرفته است. همزمان، روایتهایی از داخل ایران نشان میدهد بسیاری از خانوادهها ناچار شدهاند از پسانداز خود استفاده کنند یا داراییهای شخصیشان را بفروشند تا بتوانند دوام بیاورند.
به نوشته نیویورک تایمز این فشار اقتصادی میتواند خطر نارضایتی اجتماعی را دوباره افزایش دهد. هرچند جمهوری اسلامی در گذشته با استفاده از سرکوب شدید توانسته اعتراضها را مهار کند، اما ادامه وخامت اقتصادی میتواند خشم عمومی را بار دیگر شعلهور کند.
دادستان عمومی و انقلاب همدان از توقیف اموال ۵۲ نفر در چارچوب «قانون تشدید مجازات جاسوسی» خبر داد
دادستان عمومی و انقلاب همدان، عباس نجفی، اعلام کرد اموال ۵۲ نفر از افرادی که آنان را «مرتبط با جریان صهیونیستی-آمریکایی» توصیف کرد، توقیف شده است. او بدون اشاره به هویت این افراد یا جزئیات اتهامات مطرحشده، گفت روند توقیف و مصادره اموال در این استان ادامه دارد و در این زمینه «هیچگونه مماشاتی» صورت نخواهد گرفت.
او همچنین مدعی شد اموال توقیفشده قرار است «به نفع مردم» و برای بازسازی اماکن آسیبدیده از جنگ هزینه شود و این اقدامات در چارچوب «قانون تشدید مجازات جاسوسی» انجام میشود.
با این حال، درباره جزئیات روند دادرسی، میزان اموال توقیفشده و مصادیق دقیق اتهامات منتسب به این افراد، توضیحی ارائه نشده است.
روز گذشته نیز مرکز رسانهای قوه قضاییه، اعلام کرد که اموال و داراییهای ۴۰ نفر در استان همدان به دستور مقام قضایی مصادره شده است. قوه قضاییه این افراد را به «همکاری با دولتهای متخاصم» و اقدام علیه امنیت کشور متهم کرده بود.
در پی آغاز حملات نظامی به ایران، غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، از صدور دستور قضایی برای ضبط و توقیف اموال آنچه «عناصر همکار با دشمن در داخل و خارج کشور» خواند، خبر داد. او همچنین این افراد را به مجازاتهای سنگین، از جمله اعدام، تهدید کرد و گفت: «یکی از مجازاتهای مقرر در این مورد، اعدام است و پس از بررسیها، یکی از مجازاتهای قانونی شامل حال افراد مشمول خواهد شد.»
در ادامه این روند، سامانه هوشمند استعلامات مالی «سهام» نیز راهاندازی شده است. با فعالسازی این سامانه، شعب دادسراها و دادگاهها در سراسر کشور میتوانند اموال و داراییهای شهروندان را شناسایی و توقیف کنند.
با شدت گرفتن ضبط اموال افرادی که در میان آنها طیف وسیعی از اقشار جامعه از خبرنگار تا بازیگران سابق و فعالان سیاسی و هنرمند، دیده میشود، قوه قضاییه جمهوری اسلامی اقداماتی را هم برای جلوگیری از انتقال اموال آغاز کرده است.
پیشتر سازمان ثبت اسناد و املاک ایران در بخشنامهای به دفاتر اسناد رسمی، هرگونه نقل و انتقال با استناد به وکالت نامههای صادره از کنسولگریهای جمهوری اسلامی از تاریخ نهم اسفندماه را مشروط به استعلام از دادستانی کل کشور کرده است.
دادستان کل جمهوری اسلامی کمتر از یک ماه پیش، از صدور دستور قضایی به وزارت امور خارجه برای توقف تنظیم وکالتنامههای انتقال اموال ایرانیان خارج از کشور در سامانه میخک تا «اطلاع ثانوی» خبر داد.
پیش از این شهروندان ایرانی خارج از کشور با مراجعه به سایت «میخک» وزارت خارجه میتوانستند خدمات کنسولی دریافت کنند که تنظیم وکالتنامه هم از جمله این خدمات بود.
محمدکاظم موحدی آزاد، دادستان کل ایران، گفته بود: «دادستانی کل کشور اجازه نمیدهد در خارج از کشور افرادی علیه جمهوری اسلامی ایران و به نفع دشمن اقدام نمایند اما دارای منافع مادی در کشور باشند.»
فعالان مجازی حامی جمهوری اسلامی در جریان جنگ 40 روزه، اقدام به فراخوانهایی برای معرفی مخالفان جمهوری اسلامی که آنها را «حامی جنگ» نامیدند، کرده بودند.
استناد قوه قضاییه به قانون «تشدید مجازات جاسوسی»
پس از اعتراضات دی ماه و کشتار معترضان، شمار زیادی از شهروندان ایرانی در خارج از کشور در تجمعات اعتراضی در شهرهای مختلف شرکت کردند که این اعتراضات در هفتههای منتهی به جنگ و بعد از آن هم ادامه یافت.
قوه قضاییه پس از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، با استناد به قانون «تشدید مجازات جاسوسی» معترضان و مخالفان را به «همراهی با دشمن» متهم کرد.
اما این توقیفها به موضوع جنگ محدود نیست؛ در زمان اعتراضات دی ماه هم اموال بعضی از چهرههای شناخته شده در داخل ایران هم ضبط شد.
محمد ساعدینیا، مالک کافههای «ساعدی نیا» یکی از آنها بود که قوه قضاییه به اتهام اینکه «مردم را دعوت به اغتشاش و آشوب کرده بود» بازداشت و دستور توقیف کلیه اموال و حسابهای بانکی او را صادر کرد.
محمد ساعدینیا، مدیر و مالک مجموعه کافههای «ساعدی نیا» به تولید و فروش سوهان قم مشهور است. ساعدینیا از جمله کسانی بود که رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی او را «محرک اغتشاش» در جریان اعتراضات دی ماه معرفی کردند.
«کودتا، اغتشاشات و اراذل اوباش» بخشی از ادبیاتی است که حکومت ایران برای اشاره به اعتراضات سراسری دی ماه استفاده میکند.
همچنین اخیرا بعضی از شهروندان ایرانی مخالف جمهوری اسلامی که ساکن خارج از کشور هستند هم از «خودداری» سفارت جمهوری اسلامی محل سکونتشان در ارائه خدمات به آنها خبر دادند و آن را مرتبط با «سلب تابعیت» دانستند.
«سلب تابعیت»
اواخر فرودین ماه بود که فارس در مصاحبه با یک حقوقدان از قانونی بودن سلب تابعیت از ایرانیان خارج کشور خبر داد. در این گزارش که با تیتر «تابعیت ایرانی از وطنفروشان میتواند سلب شود»، به نقل از مهدی توکلی، وکیل پایه یک دادگستری، به تفسیر اصل ۴۱ قانون اساسی پرداخته است. در این تحلیل، آمده است: «اصل ۴۱ به دولت اجازه داده است در مورد ایرانیانی که تابعیت خارجی گرفتهاند و در عین حال با رفتار مخاصمهآمیز یا خصمانه و با حمایت از کشورهایی که در وضعیت مخاصمه با ایران قرار دارند عملاً نشان میدهند که خود را ایرانی نمیدانند، اقدام به سلب تابعیت کند. اجرای این اصل درباره این دسته نهتنها موجه، بلکه ضروری است.» اصل ۴۱ قانون اساسی صراحتتا میگوید: «تابعیت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است و دولت نمیتواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت کند، مگر به درخواست خود او یا در صورتی که به تابعیت کشور دیگری درآید.»
اگرچه این اصل راه را برای سلب تابعیت در صورت اخذ تابعیت دوم باز گذاشته، اما باید توجه داشت که قانون تابعیت مصوب ۱۳۰۸ که ریشه در حقوق مدنی دارد، در ماده ۱۴، برخورد متفاوتی را پیشبینی کرده است. در این ماده آمده است: «هر تبعه ایران که بدون رعایت مقررات(فوق) تابعیت خارجی تحصیل کند تبعیت خارجی او کانلمیکن بوده و تبعه ایران شناخته میشود ولی در عین حال کلیه اموال غیر منقوله او با نظارت مدعیالعموم محل به فروش رسیده؛ و بهعلاوه از رسیدن به مقام وزارت و معاونت و عضویت مجالس… و هر گونه مشاغل دولتی محروم خواهد بود.»
طبق ماده ۱۴ قانون مذکور، ایران حتی کسی را که خود تابعیت دیگری گرفته، همچنان «ایرانی» میشناسد تا بتواند او را مجازات یا محدود کند، اما اکنون صحبت از «سلب تابعیت» بهعنوان یک مجازات است.
هر چند دیروز وزیر دادگستری ایران گفت که «بحث سلب تابعیت ایرانیانی که در خارج از کشور با دشمن همکاری میکنند، مطرح نیست.»
بر اساس قانون «تشدید مجازات جاسوسی»، مجازات هرگونه «فعالیت اطلاعاتی و جاسوسی و اقدام عملیاتی» برای «دولتها و گروههای متخاصم» اعدام و مصادره اموال است.
در این مصوبه، همچنین تاکید شده است جز آمریکا و اسرائیل که «دولت متخاصم» محسوب میشوند، مرجع تشخیص سایر «دولتها و گروههای متخاصم» شورای عالی امنیت ملی است.
مقامهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی همزمان با توقیف اموال، اقدام به اعدام مخالفان در داخل کرده است و در هفتههای اخیر این روند بسیار شدت گرفته است؛ این افراد به اتهام «همکاری یا جاسوسی برای آمریکا و اسرائیل» اعدام شدهاند.
شمار دیگری از این اعدامشدگان معترضان دی ماه بودند که زندانی شده بودند.
به این ترتیب، بهنظر میرسد که جمهوری اسلامی از این وصعیت نه جنگ نه صلح، بهرهبرداری میکند و به اصطلاح با یک تیر دو نشان میزند: راهاندختن عرب و وحشت بیشتر در جامعه و دوم این که تامین گوشههای از نیازهای اقتصادی خود در اوضاع بد اقتصادی.
قطع بیمه ۶ هزار کارگر و پرسنل شهرداری ارومیه؛ بحران معیشت و درمان
۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
بیمه تامین اجتماعی حدود ۶ هزار نفر از کارگران و پرسنل شهرداری ارومیه قطع شده و این موضوع مشکلات گستردهای برای کارکنان این مجموعه و خانوادههای آنان ایجاد کرده است.
به نوشته دورنا نیوز، شماری از کارگران و کارکنان شهرداری ارومیه در روزهای اخیر هنگام مراجعه به مراکز درمانی و بیمارستانها متوجه شدهاند که دفترچه و خدمات بیمه تامین اجتماعی آنها فاقد اعتبار است. این رویداد در شرایطی رخ داده که بسیاری از این خانوادهها با مشکلات اقتصادی و افزایش هزینههای درمانی مواجه هستند.
منابع مطلع میگویند قطع بیمه این تعداد از کارکنان، نگرانی گستردهای در میان کارگران خدمات شهری، نیروهای فضای سبز، پاکبانان و سایر کارکنان شهرداری ایجاد کرده است.
برخی از کارگران میگویند در شرایطی که هزینه دارو و درمان به شکل چشمگیری افزایش یافته، قطع بیمه میتواند زندگی خانوادههای آنان را با بحران جدی مواجه کند. این موضوع تنها چند روز پس از برگزاری مراسمها و برنامههای رسمی مرتبط با روز جهانی کارگر رسانهای شده است؛ مراسمهایی که در آنها از نقش و جایگاه کارگران تجلیل شده بود.
برخی کارگران شهرداری ارومیه با اشاره به شرایط دشوار کاری خود میگویند در دورههای بحرانی، از جمله در جریان آواربرداریها و خدمات شهری در شرایط جنگی و بحرانی، بدون توقف به فعالیت ادامه دادهاند اما اکنون با قطع ابتداییترین حقوق رفاهی و درمانی خود روبهرو شدهاند.
فعالان کارگری میگویند قطع بیمه برای مجموعهای با هزاران کارگر، تنها یک مشکل اداری نیست و میتواند تبعات اجتماعی و معیشتی گستردهای به دنبال داشته باشد. به گفته آنها، بسیاری از این کارگران با حداقل دستمزد زندگی میکنند و هزینههای درمان بدون پوشش بیمه برای آنان عملا غیرقابل تامین است.
در ماههای اخیر، گزارشهای متعددی از تاخیر در پرداخت حقوق، مطالبات مزدی و مشکلات بیمهای کارگران در بخشهای مختلف ایران منتشر شده است. افزایش فشار اقتصادی، تورم و کاهش قدرت خرید، شرایط معیشتی بسیاری از کارگران و کارمندان را دشوارتر از گذشته کرده است.
قطع اینترنت در ایران از ۷۰ روز گذشت
امروز هفتادمین روز قطع اینترنت در ایران است و بهگزارش نتبلاکس این اختلال صبح جمعه ۱۸ اردیبهشت از یک هزار ۶۵۶ ساعت فراتر رفت. قطع اینترنت در ایران، در حالی است که بهنوشته نتبلاکس، دسترسی دیجیتال در زمان بحران حیاتی است و محدود کردن خدمات، بیش از همه به کسانی آسیب میزند که بیشترین نیاز را دارند؛ افراد دارای معلولیت، دانشجویان، کسبوکارهای کوچک و عموم مردم.
حکومت ایران، ادعا میکند قطع اینترنت بهدلیل شرایط امنیتی ناشی از جنگ با آمریکا و اسرائیل بوده که از نهم اسفند آغاز شد و ۳۹ روز ادامه یافت. منتقدان و کارشناسان اما تاکید دارند که جنگ دلیل مسدود کردن اینترنت نبوده و صرفا بهانهای برای مجبور کردن مردم به استفاده از شبکه ملی اطلاعات بهجای اینترنت بوده است.
این در حالی است که مقامات و افراد نزدیک به حکومت یا کسانی که حکومت خود با واگذاری «سیمکارت سفید» انتخاب میکند، همچنان به اینترنت دسترسی دارند. علاوه بر آن، اخیرا برخی اپراتورها نیز اینترنت موسوم به طبقاتی را با قیمتهای گزاف در اختیار برخی مشاغل و طبقات قرار دادهاند.
قطع اینترنت در ایران، روز ۱۶ فروردین ماه از نظر گستردگی و زمان از تمام نمونههای مشابه سبقت گرفت و به رکورد «طولانیترین قطع اینترنت کشوری» در جهان رسید. با وجود انبوه گزارشها از خسارتهای گسترده اقتصادی و اجتماعی قطع اینترنت در ایران، از جمله در میان برخی رسانههای داخلی و حتی مقامات دولتی، هنوز هیچ نهاد و مقامی بهطور رسمی مسئولیت قطع اینترنت را به عهده نگرفته و درباره آن توضیح رسمی نداده است.
هشدار درباره اختلال در مستندسازی نقض حقوق بشر
در چنین شرایطی، قطع اینترنت افزون بر آسیبهای گستردهای که به کسبوکارها و ارتباطات شهروندان داخل و خارج از کشور وارد کرده، پیامد دیگری نیز داشته است: ایجاد مانعی بزرگ بر سر راه مستندسازی و ثبت موارد نقض حقوق بشر.
مرضیه محبی، وکیل دادگستری، در اینباره میگوید: «بهنظر میرسد یکی از اهداف اصلی قطع اینترنت در ایران، محدود کردن امکان مستندسازی موارد نقض حقوق بشر باشد. اگر به سابقه قطع اینترنت در ایران هم نگاه کنیم، میبینیم قطع اینترنت همواره در دورههایی انجام شده است که مردم تحت سرکوب شدید قرار داشتهاند و حکومت قصدش پنهان کردن آن از دید جامعه جهانی بوده است.» به گفته او «این بار هم بهنظر میرسد آنقدر دامنه نقض حقوق بشر در ایران گسترده و مداوم و مستمر است که جمهوری اسلامی تمام ضررهای جدی مالی را هم نادیده گرفته است و دارد به قطع اینترنت ادامه میدهد.»
مرضیه محبی، اعتقاد دارد که قطع اینترنت مستندسازی نقض حقوق بشر را «دچار بنبست جدی کرده است، و مردم در مقابل نقض پیوسته، مستمر و وقیحانه حقوق بشر در ایران بیدفاع ماندهاند.»
وی به روایتهایی از انتقال نوجوانان بازداشتشده در جریان اعتراضات به دادگاه انقلاب، با زنجیر بر پا، اشاره میکند، کودکانی که به محض دیدن خانوادههایشان، با گریه و فریاد درخواست کمک کردهاند. محبی این صحنه را «تصویری تکاندهنده از نقض حقوق بشر» توصیف میکند و میگوید: «اما در شرایط قطع کامل اینترنت، چه کسی میتواند چنین مواردی را مستند کند؟ نه عکسی وجود دارد، نه شهادتی و نه حتی اطلاعاتی از پروندهها. جمهوری اسلامی میداند چه میکند و اینکه با وجود تمام هزینهها و تبعات اجتماعی، همچنان اینترنت را قطع نگه میدارد، بیدلیل نیست.»
خلاء ارتباطی در خدمت مصونیت عاملان جنایتها
اما سازمانهای حقوق بشری که در تمام این سالها، با وجود تهدیدهای امنیتی دائمی علیه شاهدان و منابع داخل ایران، توانستهاند از طریق اینترنت موارد نقض حقوق بشر را ثبت و مستندسازی کنند، اکنون با چه چالشهایی روبهرو هستند؟
در شرایط قطع اینترنت، خطرات امنیتی برای شاهدان داخل ایران که در مستندسازی موارد نقض حقوق بشر مشارکت دارند افزایش چشمگیر دارد.
دیدهبان حقوق بشر از اعضای سازمان ملل خواست مانع اجرای اعدام در ایران شوند
سازمان دیدهبان حقوق بشر از تمام اعضای سازمان ملل خواست برای توقف اجرای مجازات اعدام در ایران اقدام کنند. بهار صبا، پژوهشگر این سازمان، در ویدئویی که شامگاه پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت در حساب این نهاد در شبکه ایکس منتشر شد، اعلام کرد که تنها در یک ماه و نیم گذشته «دستکم ۲۸ نفر» در ایران با «اتهامات سیاسی» اعدام شدهاند.
بر اساس اعلام این سازمان، این افراد همگی در دادگاههایی محکوم شدهاند که در آنها «حقوق اساسی و اولیه متهمان زیر پا گذاشته میشود.»
علاوه بر این، از تمام این افراد تحت «فشار و شکنجه» اعتراف گرفته شده است.
سازمان دیدهبان حقوق بشر، با تاکید بر این که حکومت ایران «از اعدام برای القای ترس در میان مردم استفاده میکند»، از اعضای سازمان ملل خواسته است بهطور هماهنگ حکومت ایران را تحت فشار بگذارند تا اجرای اعدام را متوقف کند.
جمعبندی
امروز جمعه، 18 اردیبهشت ١٤٠٥-8 مه 2026، سیویکمین روز آتشبس و بیست و هفتمین روز محاصره دریایی است.
آیا احتمال توافق جمهوری اسلامی و آمریکا که مهمترین مفاد آن عبایتد از: تعلیق غنیسازی حداقل ١٢ سال، حل و فصل ماجرای غنیسازی اورانیوم 60 درصدی، رفع تحریمها علیه ایران، باز شدن تنگه هرمز و رفع محاصره ایران، آزادسازی پولهای بلوکهشدن ایران و اعلام پایان جنگ.
بر اساس ادعای گزارش آژانس، در تاریخ ۸ فوریه(۲۰ بهمن) ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد ایران به ۲۷۴.۸ کیلوگرم رسیده است. پاییز سال گذشته نیز آسوشیتدپرس مدعی شد به گزارشی محرمانه از آژانس دست پیدا کرده که مجموع میزان ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را بیش از ۶۶۰۰ کیلوگرم را اعلام کرده است.
اورانیوم مورد نیاز برای ساخت کلاهک هستهای، باید غنای ۹۰ درصد داشته باشد. ایران نیز سقف غنیسازی خود را تا ۶۰ درصد بالا برده و برای رسیدن به غنای نظامی تنها نیاز به چند اقدام فنی دارد. سناریوهای پیش رو بستگی به این دارد که ایران و آمریکا درباره چه میزانی از درصد غنیسازی به توافق برسند.
ترامپ، ادعا کرده است جمهوری اسلامی با تحویل موادغنی شده خود و نداشتن سلاح هستهای موافقت کرده است در حالی که جمهوری اسلامی، ادعا دارد این مسئله مورد بحث نیست.
جنگی که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ با اسم رمز «خشم حماسی» آغاز شده بود، سرانجام در ۶ آوریل 2026، با میانجیگریهای بینالمللی وارد یک وقفه دو هفتهای شد. این آتشبس در حالی اعلام گشت که دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا با لحنی بیسابقه تهدید کرده بود که در صورت عدم بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران، فاز نهایی عملیات شامل انهدام کامل تمامی نیروگاههای برق و پلهای استراتژیک کشور خواهد بود، تا ایران به عصر حجر بازگردد.
این درگیری به یکی از پرهزینهترین رویاروییهای تاریخ معاصر ایران تبدیل شد؛ جنگی که به گفته منابع حقوق بشری، بیش از سه هزار کشته و دهها هزار زخمی بر جای گذاشت؛ تخریب یا از مدار خارج شدن بیش از ۱۲۵ هزار مرکز و تاسیسات غیرنظامی را در پی داشت؛ از کارخانههای بزرگ، شبکه برق و حملونقل گرفته تا مراکز درمانی، پالایشگاهی و زیرساختهای شهری.
در چنین فضایی، آینده این آتشبس بیش از هر زمان دیگری به سه سناریوی قابل پیشبینی گره خورده است: تمدید آتشبس و ادامه مذارکه و حرکت به سمت صلحی پایدار؛ بازگشت جنگ و یا فروپاشی. هر یک از این سناریوها برای مردم ایران معنایی فراتر از معادلات ژئوپلیتیک دارد؛ از احتمال بازگشت حملات به زیرساختهای شهری و انرژی گرفته تا چشمانداز بازسازی، کاهش فشار اقتصادی، بازگشت نسبی ثبات به بازارها و شاید در خوشبینانهترین حالت، گشایش در زندگی روزمره مردمی که بیش از یک ماه زیر سایه جنگ و دههها سرکوب و سانسور، شکنجه و اعدام، فقر و نداری زیستهاند.
بسیاری از تحلیلگران معتقدند که در چانهزنی نظامی، یک سناریو این است که طرفین از «آتشبس» نه بهعنوان پایان جنگ، بلکه بهعنوان ابزاری برای بازآرایی قوا استفاده میکنند. آتشبس میان جمهوری اسلامی ایران از یک سو و آمریکا-اسرائیل را نباید صرفا یک توقف موقت در جنگ دید، بلکه مسئله اصلی این است که این آتشبس به کدام سمت میرود و آنهم در شرایطی که هرکدام از طرفین، اهداف خود را دنیبال میکنند و فعلا هیچ توافقی از این همه مذاکرت، حاصل نشده است. اما مهمتر آن است که این مسیر چه معنایی برای مردم ایران دارد!
واشنگتن انتظار دارد ظرف ۴۸ ساعت پاسخی از جمهوری اسلامی در مورد چندین نکته کلیدی دریافت کند.
در صورت شکست مذاکرات، اگر آمریکا هم حمله به ایران را آغاز نکند اسرائیل در کمین نشسته و بلافاصله حملات مرگبار جدید را علیه ایران آغاز خواهد کرد. نیروهای آمریکایی محاصره را دوباره برقرار خواهند کرد و احتمالا برخی جزایر جنوب ایران را اشغال کنند.
بهرام رحمانی
جمعه هجدهم اردیبهشت 1405-هشتم مه 2026
