روز شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، مجتبی خامنهای، در دیدار با سرکردگان ارشد نیروهای مسلح گفت: «هر سطح و نوعی از تهدید باید با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی روبهرو شود… انواع داراییهای مادی و غیرمادی دشمن آمریکایی ـ صهیونی در تیررس نیروهای مسلح قرار گیرد… اگر دشمنان دوباره حملات نظامی یا تروریستی را شروع کنند، این نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و ملت ایران [بخوانید نیابتیها] هستند که زمان و شرایط پایان آن را تعیین میکنند…» (تلویزیون حکومتی، شبکه خبر)
روز جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، آخوند محمدحسن ابوترابیفرد، روضهخوان نماز جمعه تهران، گفت: «دکترین دفاعی ایران یک محاسبه دقیق و استوار است: باید هزینه تجاوز را برای مهاجم نامتناسب کرد و عمق راهبردی دشمن را با پرتابههای نقطهزن و کلاهکهای مانورپذیر تا لحظه برخورد و با بالاترین تراکم آتش درهم کوبید. موشکهای بالستیک نقطهزن، رادارگریز، بقاپذیر، با کلاهکهای سنگین و برد چند هزار کیلومتر، با سوخت جامد و مایع، بلوغ فناوری ذخیرهخانههای موشکی ایران را به نمایش گذاردند.» (تسنیم)
در همان روز، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، طی سخنرانی در «کنوانسیون حقوقدانان فدرالیست»، با هشدار به دیوان کیفری بینالمللی (ICC)، از پومپه (سردار رومی) کمک گرفت که گفته بود: «برای مردانی که شمشیر در دست دارند، از قوانین سخن نگویید.» او همچنین گفت: «روحانیون شیعه تندرو»، «ذهنیت توسعهطلبانه» دارند.
نقطه مرکزی مشترک در این سخنان، به رخ کشیدن «شمشیر» و رفتار «غیرقانونی» است؛ هرچند تفاوت فاحشی میان «کاربرد و قدرت» شمشیر دو طرف وجود دارد.
انگلس در کتاب «آنتی دورینگ» به تفصیل توضیح میدهد که زور و سرنیزه فقط یک وسیله است و بهتنهایی نمیتواند جایگزین پایگاه و قدرت اقتصادی، سلطه مالی و شبکههای تجاریای شود که شمشیر بر آن متکی است. این قدرت، پایهای است که خود به «قانون واقعی» تبدیل میشود و قوانین قراردادی از آن پیروی میکنند. این حقیقتی است که روبیو و خامنهای از آن سخن نمیگویند.
بر اساس نظریه انگلس، زمانی که یک حکومت بر نظام پولی جهانی (دلار)، شبکههای بانکی، زنجیرههای تأمین و فناوریهای کلیدی تسلط دارد، این تسلط بهطور واقعی به «قانون واقعی» تبدیل میشود و به مجریان آن اجازه میدهد تا هرجا نیاز دارند، «قانون» تدوین و منتشرشده را نادیده بگیرند.
به سخره گرفتن «قانون» کاغذی از جانب ولایت خامنهای، به پشتوانه میلیاردها دلار درآمد ارزی از فروش نفت و گاز و سایر مواد معدنی صورت میگیرد. یادمان هست که در دوران هشتساله ریاستجمهوری محمود احمدینژاد، چگونه وضعیت چند صد میلیارد دلار درآمد ارزی نامشخص بود. شهرهای موشکی با باد هوا و دعای امت همیشه در میدان ساخته نشدند.
ظرفیتهای «قانون واقعی» بینهایت نیستند و در سیر تحولات میتوانند بالا و پایین شوند و به دنبال آن، قدرت شمشیر یا بهطور کلی قدرت سیاسی را ضعیف کنند و یا موجب تشدید چالش در هرم قدرت شوند. جمله معروف ناپلئون بناپارت یا تالیران که «با سرنیزه هر کاری میتوان کرد، جز نشستن روی آن»، بیانکننده ظرفیت «قانون واقعی» است.
بدیهی است که بین قدرت و کارکرد «قانون واقعی» در آمریکا و ایران تفاوتهای آشکاری وجود دارد. «میان ماه من تا ماه گردون / تفاوت از زمین تا آسمان است.» اما در هر دو کشور (اسرائیل را هم به آمریکا ضمیمه کنیم)، رویدادهایی جریان یافت که نشان داد زور شمشیر تعیینکننده نیست. در این یادداشت کوتاه، از تفسیر و تحلیل تحولات سیاسی در آمریکا و اسرائیل عبور کرده و فقط بهطور خلاصه به برخی از آنچه در ایران و در هرم قدرت جریان دارد، پرداخته میشود.
دبیرخانه شورای عالی امنیت رژیم، روز یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵، به پیروی از مثل «ما زیر بار زور نمیرویم، مگر آنکه سُمبه پُر زور باشد»، طی اطلاعیهای اعلام کرد: «ادعای اینکه [رژیم] ایران در مقابل محدودیتهای هوایی اخیر دست به مقابلهبهمثل نظامی میزند، کذب است. مذاکرات میان ایران با کشورهای مربوطه برای رفع برخی محدودیتهای هوایی غیرقانونی ایجادشده با جدیت در حال انجام و پیگیری است. همچنین راهکارهای غیرنظامی متعددی برای مقابلهبهمثل وجود دارد که در صورت ضرورت برای برخی از فرودگاهها اعمال خواهد شد و البته امیدواریم که مسئله به این نقطه منجر نشود.» (تلویزیون شبکه خبر)
روز شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵، آخوند محمود نبویان، از اشغالگران بهارستان، در شبکه ایکس از محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، خواست ترکیب تیم مذاکرهکننده با آمریکا را تغییر دهد. او نوشت: «به دلیل تجربههای شکستخورده مذاکره با آمریکا که با عدم دقت و خوشخیالی نسبت به دشمن، نتایج آن منجر به خسارات زیادی شده است و متأسفانه اعضای سابق در مذاکرات جاری هم حضور دارند، از دبیر محترم شعام درخواست داریم که در شرایط حساس کنونی تجدیدنظری در اعضای تیم مذاکره داشته باشند.»
روز دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، کیهان شریعتمداری در مقالهای با عنوان «تئوریزه کردن تسلیم به بهانه پرهیز از فرصتسوزی»، قدرت نظامی رژیم را عامل اصلی شکست جمهوریخواهان اعلام کرد و نوشت: «روزنامه زنجیرهای “اعتماد” در گزارش اصلی خود، بار دیگر به دنبال تئوریزه کردن سازش و تسلیم در برابر آمریکا برآمده است. این رسانه در گفتوگویی سفارشی با محسن میردامادی، فعال سیاسی اصلاحطلب و رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ششم، با تیتر معنادار “پرهیز از فرصتسوزی” تلاش کرده است تا شکستی را که جمهوریخواهان در انتخابات متحمل شدند، بهعنوان یک بستر مناسب برای امتیازدهی جدید جلوه دهد! در این میان، مصاحبهشونده با لطافت کلامی خاصی، بهجای بهکار بردن واژه آشکار سازش، از تعابیر فریبندهای نظیر دستیابی به یک “فرمول شرافتمندانه” برای حفظ منافع ملی [بخوانید ولایت فقیه] سخن میگوید و مدعی است که “در مخاصمات اینچنین، راهحل شرافتمندانه برای طرفین پیششرط پایداری تفاهم شناخته میشود.” … جالبتر آنکه این جماعت حتی با تیشه زدن به ریشه بنیانهای دفاعی کشور، مدعی میشوند که “نگرشی که بنیان بازدارندگی یک حکومت را صرفاً در قوه قهریه نظامی محدود میکند، رویکردی منسوخ و متعلق به دوران جنگ سرد است”…. [در حالی که] این قدرت بازدارندگی و اقتدار “نیروهای غیور مسلح ایران اسلامی” است که محاسبات دشمن را بر هم زده است، چرا که ترامپ و اذنابش فقط و فقط زبان زور را میفهمند.»
آنچه کیهان نوشته را میتوان با سخنان پزشکیان در همان روز مقایسه کرد. او در مراسم هفتادودومین سالروز تأسیس شرکت صنایع شیر ایران گفت: «تابآوری و استقلال کشور در گرو تقویت تولید و تأمین نیازهای داخلی است و باید با بهرهگیری از ظرفیتها و توانمندیهای کشور، زمینه عبور از مشکلات و دستیابی به پیشرفت پایدار را فراهم کنیم…. مقام معظم رهبری دستور دادند که وضعیت نه جنگ و نه صلح را پایان دهیم. ما میتوانیم با عزت گفتوگو کنیم و با عزت موضوع را تمام کنیم. ما اهل گفتوگو و مذاکره هستیم و منطق حکم میکند، اگر میتوانیم حق خود را با گفتوگو بگیریم، خودمان را درگیر جنگ نکنیم…. تابآوری و استقلال کشور در گرو تقویت تولید و تأمین نیازهای داخلی است و باید با بهرهگیری از ظرفیتها و توانمندیهای کشور، زمینه عبور از مشکلات و دستیابی به پیشرفت پایدار را فراهم کنیم.»
واقعیتهای «قانون واقعی»، پزشکیان را مجبور میکند که روز پنجشنبه ۲۸ آبان، در دیدار با اعضای بسیج دانشجویی در دانشگاه تهران، بگوید: «با بسته شدن راهها امکان فروش نفت و تأمین ارز وجود ندارد و در صورت توقف فعالیت کارخانهها، درآمدهای مالیاتی دولت نیز کاهش مییابد. در چنین شرایطی دولت با کمبود منابع مالی مواجه میشود و این وضعیت میتواند به اعتراضات خیابانی مردم منجر شود.» (رویداد ۲۴)
به مواردی که در بالا آمد، باید صدها کنش اعتراضی نیروهای کار در کف خیابان و شمار زیادی کنش مدنی شهروندان و البته واکنش قهری و همیشگی حکومت را نیز اضافه کرد که اخبار ماه آبان آنها در همین شماره ماهنامه نبرد خلق منتشر شده است.
نتیجه:
شمشیر روبیو و موشک خامنهای یک واقعیت انکارناپذیر است. اما نه با بمباران (شمشیر)، استبداد مذهبی حاکم بر ایران سرنگون میشود و نه موشک عامل بقای حکومت خواهد بود. شرایط مادی و وضعیت انقلابی، قانون واقعی امروز است. زیربنای فاجعهبار اقتصادی و استبداد همهجانبه در روبنا، زنگها را برای تحول انقلابی به صدا درآورده است. جامعه صدای مردم آبدانان را خواهد شنید.
مهدی سامع
منبع: نبرد خلق شماره ۵۰۸، یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ ـ ۲۲ نوامبر ۲۰۲۶
