نقشه راه رهبر معظم انقلاب برای سیاستخارجی
بیانات رهبر انقلاب در دیدار مسئولان قوه قضائیه، حامل پیامهای مهمی در حوزه دیپلماسی و امنیت ملی بودف ایشان با ترسیم چارچوبی روشن، مسئولان کشور را به تقویت انسجام داخلی، اعتمادسازی، و حضور مقتدرانه در عرصه دیپلماسی توصیه کردند.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس: رهبر معظم انقلاب همواره در دیدارهای مختلف درباره موضوع سیاست خارجی و دیپلماسی توصیههای مهمی را داشتهاند. معظمله در دیدار اخیر رئیس و مسئولان قوه قضائیه، نیز سخنان مهمی را درباره «انسجام ملی»، «مقاومت فعال» و «دیپلماسی عزتمندانه» ایراد کردند، سخنانی که در فضای حساس منطقهای و بینالمللی امروز، واجد پیامهای قابل تأملی برای مدیران اجرایی، بهویژه مسئولان حوزه سیاست خارجی کشور است.توصیه کلیدی رهبر انقلاب به مسئولان سیاست خارجییکی از مهمترین محورهای بیانات رهبر معظم انقلاب در این دیدار، موضوع دیپلماسی بود. ایشان تصریح کردند: «ما در میدان دیپلماسی هم، انشاءالله به توفیق الهی، هر وقت وارد بشویم، با دست پُر وارد خواهیم شد.»به نظر میرسد که رهبر معظم انقلاب به سیاست خارجی بهعنوان میدان جنگ نرم نگاه میکنند؛ میدانی که قواعد خودش را دارد اما منطق قدرت در آن حاکم است. بنابراین دیپلماسی، ادامه میدان مقاومت است، نه بدیل آن.براساس آنچه میتوان از بیانات رهبر انقلاب تحلیل کرد برای ورود موفق به مذاکرات، یا تنظیم مناسبات بینالمللی، داشتن «دست پُر» شرط اول است. تحلیلگران نیز معتقدند زمانی میتوان در حوزه دیپلماسی با دست پُر وارد شد که کشور از مؤلفههای واقعی اقتدار برخوردار باشد، تحلیلها نیز نشان میدهد دست پُر در دیپلماسی یعنی برخورداری از بازدارندگی نظامی و توان عملیاتی، انسجام اجتماعی و همبستگی ملی، مشروعیت و مقبولیت مردمی، و همچنین توانمندی در عرصههای علمی، اقتصادی و فناوری.
در فضای کنونی، که جنگ ارادهها میان ایران و جبهه دشمن ادامه دارد، اگر دیپلمات ایرانی پشت میز مذاکره بنشیند ولی در پشت سرش قدرت ملی محسوس و ملموس نباشد، احتمال تحمیل اراده طرف مقابل افزایش مییابد. رهبر معظم انقلاب با اشاره به این نکته، به مسئولان سیاست خارجی هشدار دادند که باید با پشتوانه ملی و قدرت واقعی، وارد میدان دیپلماسی شوند.این رویکرد، از سویی ریشه در آموزههای اسلامی دارد که همواره بر عزت و کرامت ملی تأکید میکند، و از سوی دیگر مبتنی بر تجربه تاریخی است. تجربه برجام و مذاکرات طولانی با غرب، نشان داد هرگاه طرف مقابل احساس ضعف کند، خواستههای حداکثری مطرح میکند و به توافق عادلانه رضایت نمیدهد.رابطهای دوسویه انسجام داخلی و دیپلماسیرهبر معظم انقلاب بر این نکته تأکید کردند که « ما در هیچ میدانی بهصورت طرف ضعیف ظاهر نخواهیم شد».یکی از مسائلی که در عرصه دیپلماسی موجب قدرت خواهد شد به اعتقاد کارشناسان پشتوانه مردمی است. در مجموع اکثر کارشناسان معتقدند که سیاست خارجی مؤثر، بدون پشتوانه مردمی، امکانپذیر نیست. همینطور، دیپلماسی موفق هم میتواند به تقویت همبستگی داخلی منجر شود.در صحنه بینالملل، طرفهای مذاکره، پیش از هر چیز، به وضعیت داخلی کشورها نگاه میکنند. هر میزان انسجام ملی و همبستگی اجتماعی بالاتر باشد، احتمال موفقیت در مذاکرات نیز افزایش مییابد. رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۸۴ هم به بحث اتحاد ملی و انسجام اسلامی، وحدت، صمیمیّت و همدلی در حوزه سیاست خارجی اشاره کرده بودند. ایشان فرمودند که « با انسجام و اتحاد كلمه و همدلى، كشور در سياست خارجى و مسائل جهانى عزت و هيبت پيدا مىكند؛ و در اجراى مقررات و سياستهاى لازم در داخل، قدرت مىيابد.»
مسئولیتهای ویژه برای دستگاه دیپلماسیبر اساس بیانات رهبر انقلاب، مسئولان سیاست خارجی باید به چند نکته اساسی توجه کنند. یکی اینکه دیپلماسی را امتداد مقاومت بدانند، نه جایگزین آن. دوم اینکه دیپلماسی خالی از قدرت ملی، کارآمد نخواهد بود. مذاکرات باید از موضع قدرت انجام شود و حفظ اصول، خط قرمز باشد. از سوی دیگر پیگیری حقوقی جنایات دشمنان را بهصورت جدی دنبال کنند.رهبر انقلاب تأکید کردند که مراجعه به دادگاههای بینالمللی درباره جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا، ولو بیست سال هم طول بکشد، نباید متوقف شود. این یک مطالبه روشن از قوه قضائیه و همچنین وزارت امور خارجه است.توجه به اعتمادسازی داخلی بهعنوان مکمل دیپلماسی هم بسیار مهم است. هر اقدام دیپلماتیک باید با اقناع افکار عمومی همراه باشد. پنهانکاری، دوگانگی در بیان و عمل، یا انفعال در برابر فشار خارجی، میتواند به سرمایه اجتماعی کشور آسیب بزند.
نکته بعدی دفاع از حق ملت ایران بدون واهمه از هجمههای رسانهای دشمن است. رهبر انقلاب فرمودند: «ما از جنگ استقبال نکردیم ولی وقتی دشمن حمله کرد، پاسخ ما کوبنده بود.» این منطق باید در همه عرصهها، از جمله در دیپلماسی، حاکم باشد.بیانات رهبر انقلاب در دیدار مسئولان قوه قضائیه، علاوه بر تأکید بر عدالت و مبارزه با فساد، حامل پیامهای مهمی در حوزه دیپلماسی و امنیت ملی بود. ایشان با ترسیم چارچوبی روشن، مسئولان کشور را به تقویت انسجام داخلی، اعتمادسازی، و حضور مقتدرانه در عرصه دیپلماسی توصیه کردند.
تبیین اصول سه گانه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایرانحضرت آیتالله خامنهای سالها پیش یعنی سال ۱۳۶۸ هم در بیاناتی اصول سه گانه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را تبیین کردند. ایشان آن زمان هم فرمودند که « سیاست خارجى ما باید متّکى باشد به سه اصل عزّت و حکمت و رعایت تقیّه؛ در آن مواردى که باید تقیّه کرد. معناى عزّت این است که جامعهاسلامى و نظام اسلامى در هیچ یک از برخوردهاى بینالمللیاش بایستى جورى حرکت نکند که به ذلیل شدن اسلام و مسلمین منتهى بشود…»
دیپلماسی بر پایه مقاومت، عزت و پشتوانه ملیسیاست خارجی جمهوری اسلامی، نباید به دیپلماسی صرف تقلیل یابد بلکه باید بر پایه مقاومت، عزت و پشتوانه ملی تنظیم شود. انسجام داخلی، بزرگترین سرمایه برای تحقق این هدف است و هرگونه غفلت از آن، به تضعیف موقعیت ایران در منطقه و جهان منجر خواهد شد.این سخنان، نقشه راهی برای مسئولان کشور است؛ بهویژه برای آنان که مسئول پیگیری پروندههای بینالمللی و مدیریت سیاست خارجی هستند. تنها با تکیه بر همبستگی ملی و مقاومت فعال، میتوان با دست پُر وارد میدان شد و از منافع ملت ایران دفاع کرد.
