نیکیتا میرونوف (Nikita Mironov)، تحلیلگر سیاسی، کارشناس مسائل غرب آسیا
ا. م. شیری- همۀ امپراتوریها اساساً در نقطۀ اوج قدرت خود بذرهای زوال خویش را میکارند. زوال امپراتوریها دلایل متعددی دارد. از جمله، گسترش بیش از حد؛ هزینههای سنگین تأمین امنیت سرزمینهای متصرفی و کنترل آنها، فرسودگی منابع اقتصادی و نظامی؛ شوکهای اقتصادی؛ ظهور رقبای جدید؛ اتکا به مزدوران خارجی و غیره. با این حال، روند زوال امپراتوری را دیپلوماسی و دیپلوماتهای خارجی میتوانند کُند کنند یا به تعویق اندازد.
امپراتوری امپریالیستی آمریکا در اثر شکست اتحاد شوروی در «جنگ سرد»، به قلۀ عظمت خود دست یافت. اما برغم تصرف سرزمینهای جدید، همچنان در سراشیبی زوال حرکت میکرد. در این میان، دیپلوماسی ایران و به اصطلاح دیپلوماتهای کشور ما به داد آمریکا رسیدند.
عقبنشینی یا به عبارت دقیقتر، تسلیم در زیر فشارها و تهدهای آمریکا و آغاز مذاکرات با ۵+١ بر سر حق طبیعی و قانونی کشور- برنامۀ هستهای، نخستین کمک به کُند شدن روند زوال آمریکا بود. دولت خائن حسن روحانی- جواد ظریف شاخصترین نماد این عقبنشینی بود که موجب سلسله عقبنشینیهای بعدی و خسارات و تلفات غیرقابل جبران به میهن ما شد. آخرین حلقۀ این زنجیرۀ عقبنشینیهای پیاپی، قبول «آتشبس» آمریکایی در چهلمین روز حملات تروریستی به کشور ما و امضای تفاهمنامۀ ۶٠ روزه یا دادن فرجه برای تجدید قوا برای مهاجمان است که فعلا روند زوال آمریکا را متوقف کرده است.
*-*-*
ایران موشک پنهانکارِ «آسیبناپذیر» آمریکا را سرنگون کرد. مشکل این ابرسلاحِ پرآوازهٔ ابرقدرت چیست و روسیه چه نتایجی از این ماجرا خواهد گرفت؟
ایران اعلام کرد که به رهگیری موشک پیشرفتۀ آمریکایی «AGM-158 JASSM-ER»، موفق شده است که آمریکا آن را برای اکثر سامانههای دفاع هوایی «نامرئی» توصیف میکند. علاوه بر این، بنا به گزارش رسانههای اسرائیلی، برای رهگیری این موشک از یکی از سامانههای قدیمی پدافند هوایی استفاده شده است. چرا موشک «پنهانکار» آمریکایی که در مورد آن اغراق میشود، آسیبناپذیر از آب درآمد و چرا سامانههای دفاع هوایی آمریکا قادر به دفع حملات ایران به پایگاههای آمریکایی نیستند؟ گزارش NEWS.ru به این موضوع میپردازد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چه بر سر موشک آمریکایی آورد؟
طرف ایرانی ویدئویی را منتشر کرده است که بنا به ادعا، لحظۀ هدف قرار گرفتن یک موشک محرمانه و «نامرئی» (رادارگریز) را نشان میدهد. روزنامۀ اسرائیلی «کورسور» در این باره گزارش داد:
«در تصاویر منتشرشده، یگانهای نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استفاده از سامانههای پدافند هوایی علیه موشک کروز AGM-158 JASSM-ER را به نمایش گذاشتهاند».
این روزنامه توضیح داد: «این موشک نسخه ارتقایافته AGM-158 است که بیش از ده سال است در نیروی هوایی آمریکا به کار گرفته میشود. این موشک در ردۀ مهمات دقیق و نامرئی قرار دارد و برای عبور از سامانههای پدافند هوایی، بهواسطه سطح مقطع راداری پایین و برد عملیاتی زیاد، طراحی شده است».
بر اساس ویدئوی منتشرشده از سوی سپاه پاسداران، برای رهگیری این موشک از سامانههای قدیمی پدافند هوایی استفاده شده است. در واقع از توپهای ضدهوایی معمولی که با ایجاد آتش متراکم سدکننده عمل میکنند. در نهایت، پس از چندین تلاش برای رهگیری، این موشک سرنگون شده است.
یک رسانۀ اسرائیلی هشدار داده و نوشته است: «واقعیت سرنگونی موشک JASSM-ER دارای دو معناست. از یک سو، این رویداد پایداری و مقاومت تسلیحات پیشرفتۀ پنهانکار آمریکا در برابر شناسایی و انهدام را زیر سؤال میبرد. از سوی دیگر، اگر بقایای موشک به اندازۀ کافی سالم باقی مانده باشد، میتواند امکان مطالعۀ فناوری و حتی مهندسی معکوس احتمالی را آن فراهم کند».
یوری کنوتوف، مورخ نیروهای پدافند هوایی، در گفتوگو با NEWS.ru اظهار داشت که موشکهای آمریکایی از سال ۱۹۹۹ تاکنون حتی با سامانههای معمولی ضدهوایی نیز سرنگون شدهاند.
او توضیح داد: «زمانی که موشکهای «تاماهاوک» به سوی یوگسلاوی پرواز میکردند، سامانههای ضدهوایی با موفقیت قابل توجهی به سوی آنها شلیک میشدند. برخی از موشکها مورد اصابت قرار گرفته و ساقط میشدند. سه عامل اهمیت دارد: شناسایی هدف، خدمۀ آموزشدیده و نشانهگیری دقیق».
چرا پدافند هوایی آمریکا از مقابله با موشکهای ایرانی ناتوان است؟
در عین حال، رسانههای غربی گزارش میدهند که سامانههای پدافند هوایی محافظ پایگاههای نظامی آمریکا کارایی چندان بالایی در مقابله با موشکهای ایرانی نشان ندادند. پایگاه تخصصی آمریکایی «مجلۀ دیده بان نظامی» (Military Watch Magazine) نوشته است که سامانههای پاتریوت بارها در رهگیری موشکهای بالستیک ایرانی ناکام ماندهاند.
این نشریه اعلام کرد: «بر اساس تصاویر منتشرشده از پایگاه هوایی العدید در قطر، سه موشک رهگیر که توسط سامانههای پدافند هوایی دوربرد MIM-104 Patriot شلیک شده بودند، نتوانستند موشکهای بالستیک ایرانیِ در حال نزدیک شدن را سرنگون کنند».
به نوشتۀ مجلۀ دیده بان نظامی، «قابلیت اطمینان سامانههای پاتریوت مدتهاست که با پرسشهای جدی روبهرو است».
روزنامهنگاران این رسانه یادآور شدند: «حتی در جریان حملات بسیار محدود نیز ایران توانست در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵ با استفاده از موشکهای نسبتاً ارزانقیمت فاتح-۳۱۳ پایگاه هوایی العدید را هدف قرار دهد».
بر اساس دادههای آنها، سامانههای «پاتریوت» در جریان جنگ خلیج فارس «تقریباً بهطور کامل در مقابله با موشکهای سادۀ آر-۱۷ شکست خوردند».
کنوتوف این ارزیابی را تأئید کرد و گفت: «بله، پاتریوتها شکست خوردند. آنها نتوانستند با موشکهای بالستیک ایران مقابله کنند و همۀ جهان این را دید».
آمریکاییها چگونه شکافهای پدافند هوایی خود را ترمیم خواهند کرد؟
به گفتۀ کنوتوف، موشکهای جدیدتر سامانۀ پاتریوت باید کارایی بیشتری داشته باشند.
او توضیح داد: «این موشکها به موتور فوقمانورپذیر مجهز هستند و از نظر تئوری میتوانند هر هدفی را تعقیب کرده و منهدم کنند».
اما دو مشکل وجود دارد:
اول- هر یک از این موشکها ۴ و نیم میلیون دلار قیمت دارد.
دوم- برای هدایت آنها یک رادار اساساً جدید که قادر به پویش فضا در زاویۀ ۳۶۰ درجه باشد، لازم است.
کنوتوف افزود: «آمریکاییها ادعا میکنند چنین راداری را ساختهاند و حتی آمادهاند تولید آن را راهاندازی کنند. اما در حال حاضر قادر به تحویل این نوع رادارها نیستند».
مشکلات جدی دیگری نیز در مورد مهمات سامانۀ پاتریوت وجود دارد. اخیراً در اینترنت عکسی از بخشی از یک موشک رهگیر آمریکایی متعلق به سامانۀ پاتریوت که در اختیار اوکراین بود و پس از سقوط در کییف پیدا شده، منتشر شد. این تصویر ابتدا توسط کانال تلگرامی «کییف واقعی» منتشر شد، اما بعداً حذف گردید. با این حال، باریس روژین، کارشناس نظامی، بار دیگر آن را منتشر کرد.
پیش از آن نیز ویدئویی منتشر شده بود که نشان میداد یک موشک رهگیر سامانۀ پاتریوت پس از پرتاب بر فراز کییف در حین پرواز دچار نقص شده است. موشک ابتدا به آسمان اوج گرفت، اما سپس مسیر خود را تغییر داد و سقوط کرد.
کنوتوف در این باره گفت: «بدیهی است که موشک، معیوب بوده است. با توجه به بقایای آن، به نظر میرسد همان موشک فوقمانورپذیر ۴ و نیم میلیون دلاری باشد. اما کیفیت آن بسیار پائین است».
به گفتۀ او، اعتبار مجتمع نظامی- صنعتی آمریکا اکنون در سطح بسیار پائینی قرار دارد. بعد از رویدادهای اوکراین، پیشرفتهترین تانکهای «آبرامز» به تعداد زیاد منهدم شدند و پس از حملات موشکی روسیه، پاتریوتها نتوانستند با آنها مقابله کنند. و آنچه او شکست آشکار در خاورمیانه مینامد، برای بسیاری روشن شده است که سلاحهای آمریکایی بهترین سلاحهای جهان نیستند.
او افزود: «با این حال، کشورهای عربی همچنان آنها را خریداری میکنند. آنها با شرکت آمریکایی لاکهید مارتین برای تأمین سامانههای پاتریوت قرارداد امضا کردهاند. زیرا، داشتن پاتریوت بهتر از نداشتن هیچ سامانهای است».
روسیه چگونه از مشکلات آمریکا بهره خواهد برد؟
ایوان کاناوالوف، کارشناس نظامی، یادآور شد که آمریکا سالها بازیگر اصلی بازار تسلیحات بوده است. تنها آمریکا توانایی تأمین حجم عظیم سلاح و مهمات را نه فقط برای کشورهای جداگانه، بلکه برای مناطق و حتی قارههای کامل داشته است.
او در گفتگو با NEWS.ru گفت: «علاوه بر این، آمریکا از نفوذ سیاسی کافی برخوردار است تا دیگران را به خرید سلاحهای خود ترغیب یا وادار کند».
به گفتۀ او، روسیه همواره در بازار تسلیحات در جایگاه دوم قرار داشته است. اما، پس از پایان «عملیات ویژۀ نظامی» (جنگ اوکراین)، سهم بازاری که روسیه در آن حضور دارد بهطور چشمگیری گسترش خواهد یافت.
کاناوالوف اظهار داشت: «در جریان این عملیات، ما موقعیت خود را در حوزۀ سامانههای جنگ الکترونیک و پهپادها بهطور قابل توجهی تقویت کردهایم. در این بخش قطعاً میتوانیم آمریکا را کنار بزنیم».
او همچنین تأکید کرد که روسیه بهطور قانعکنندهای نشان داده است که موشکهای مافوق صوت این کشور بهترین نمونهها در جهان هستند.
وی در پایان گفت: «بله، اکنون دست ما مشغول است. اما، پس از پایان درگیریهای نظامی، آمریکا را در بازار تسلیحات بهطور جدی عقب خواهیم راند. زیرا، کارایی مجتمع نظامی ـ صنعتی ما، برخلاف مجتمع نظامی ـ صنعتی آمریکا، در شرایط واقعی جنگ به اثبات رسیده است».
نقل از این نشانی
٣١ خرداد- جوزا ١۴٠۵
